بِسمِ اللَّهِ الرَّحمٰنِ الرَّحیمِ
الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین

اهمیت تجمعات انقلابی و تشیع پیکر مطهر امام خامنه‌ای

در فرهنگ غنی اسلام، عالمان دین جایگاهی بس رفیع و والا دارند. آنان وارثان انبیای الهی‌اند و روشن‌گران مسیر هدایت بشر. قرآن کریم می‌فرماید:
 
«یَرفَعِ اللَّهُ الَّذینَ آمَنوا مِنکُم وَالَّذینَ أوتُوا العِلمَ دَرَجاتٍ» (سوره مجادله ، آیه ۱۱)
خداوند کسانی از شما را که ایمان آورده‌اند و کسانی را که علم به آنان داده شده، درجات عظیمی می‌بخشد.
 
بزرگداشت عالمان دین و شرکت در تشییع جنازه آنان، نه تنها ادای احترامی شایسته به مقام والای علم و ایمان است، بلکه خود عبادتی بزرگ و سرشار از ثواب و برکت الهی می‌باشد. این مقاله بر آن است تا با استناد به آیات قرآن و روایات معتبر، اهمیت و ثواب این اعمال را تبیین نماید.
 

الف- وارثان انبیا و ستون‌های جامعه

پیش از پرداختن به آداب و ثواب تشییع، خوب است نگاهی به جایگاه رفیع عالم دینی در اسلام بیفکنیم. پیامبر گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) در این باره می‌فرمایند:
 
«إِنَّ العُلَمَاءَ وَرَثَةُ الأَنبِیَاء» (الکافی ، ج ۱ ، ص ۳۲)
«عالمان، وارثان پیامبران هستند.»
 
این حدیث شریف، عالمان دین را نه تنها حافظان و مبلغان علم، بلکه ادامه‌دهندگان راه انبیا معرفی می‌کند. از این رو، احترام به آنان و بزرگداشتشان در زمان حیات و پس از وفات، خود تکریمِ میراث نبوی و ارزش‌های الهی است.
اما مسأله تکریم علما و یا به طور کلی گرامی داشتن انبیاء و آنچه به آنها منسوب است فقط به خاطر یک احترام اخلاقی و اجتماعی نیست. هر چند مسأله اخلاق و آداب اجتماعی بسیار بسیار مهم است، اما این تکریم از عمق بیشتری برخوردار است که از ادامه حدیث فهمیده می‌شود.
نکته لطیفی در ادامه حدیث وجود دارد که نوع نگاه ما به عالم دینی و علم دینی را عمق می‌بخشد ، آنگاه که می‌فرماید:
«علما وارث درهم و دنیار و امکانات مادی انبیاء نیستند. آنها علم انبیاء را در بین مردم رواج می‌دهند و مردم باید دقت کنند و ببینند علم خود را از چه کسی می‌گیرند».
 
اگر ما علم خود را از اهل دنیا و کسانی که به غیر از زندگی مادی به هیچ چیز دیگری باور ندارند بگیریم ، مسیر حرکت و پیشرفت خود در دنیا را به یک شکل تعریف خواهیم کرد و اگر علم خود و روش علمی خود را از مکتب انبیاء بگیریم مسیر حرکت و پیشرفت دیگری برای خود و جامعه تعریف خواهیم کرد و به این ترتیب دو جهان و دو تمدن متفاوت را شاهد خواهیم بود. این موضوع از مباحث پر تکرار در آیات و روایات ما هست که شاید کمتر به آن توجه شده است.
 
ما اگر می‌خواهیم به سعادت حقیقی در دنیا برسیم و یک دنیای آباد و مبنی بر عدالت و رحمت الهی بسیازیم ، باید در مکتب انبیاء باشیم و بر اساس آن مکتب مسیر پیشرفت در دنیا را طراحی کنیم و اینجا است که جایگاه علمای دین روشن می‌شود؛ البته روشن است که تنها برخی از علما به این تراز از تفقه در دین نائل می‌شوند؛ فقهایی که از یک سو به معادلات بین المللی کفر آگاهی دارند و از نقشه‌ها و دسیسه‌های آنها علیه مردم جهان با خبرند و از سوی دیگر تسلطی کامل و جامع به منظومه معارف دینی دارند و می‌توانند در مقایس جهانی تفقه کنند و مناسب با نیاز جامعه مؤمنین الگو‌هایی را ارائه دهند و مسیر سازندگی و پیشرفت را به سمت درست آن هدایت کنند.
 

برای مثال الگوی ولایت فقیه و مردم سالاری دینی که امام خمینی برای این عصر ارائه داد را باید در همین راستا دید و تفسیر کرد؛ الگویی که در مقابل جریان سکولار جهانی ارائه شد. نکته مهمی که باید اولا به آن توجه کرد و ثانیا باید دیگران را نیز به آن توجه داد. در واقع انقلاب اسلامی یک خیزش الهی توسط مردم مؤمن علیه انقلاب رنسانس بود و نه صرفا علیه حکومت شاهنشاهی ایران.
ما امروز باید تمام ساختارهای اجتماعی خود را بر اساس مکتب انبیاء بازطراحی کنیم و الگوی بومی خود را بسازیم و با تجربه‌ورزی و راه‌های علمی مناسب هر روز آن را بهینه کنیم.
 
توجه دادن به این نکته و ترویج آن (یعنی تفاوت علم دینی و علم سکولار و تأثیرات آن در نوع پیشرفت مادی و معنوی جامعه) در میان علما، اندیشمندان، طلاب، دانشجویان و عموم مردم بسیار مهم و ضروری است، اما این نوشتار ظرفیت کافی برای ارائه این مبحث را ندارد و به ناچار به همین مقدار اکتفا می‌شود.
 
اگر امروز به این معیارهایی که گفته شد دقت کنیم خواهیم فهمید که یکی از کامل‌ترین مصداق‌های این دسته از عالمان دینی، رهبر شهید ما حضرت آیت الله خامنه‌ای (رحمة الله علیه) است. او کسی بود که در قله تفقه دینی و مبارزه با جریان شرک و کفر بین‌المللی ایستاده بود و تا آخرین لحظه از حیات خود دست از جهاد در راه خدا بر نداشت.
 
او به معنای واقعی کلمه عالمی ربانی بود که هم دین را به صورت کامل و جامع می‌شناخت و هم زمانه خود و تمدن مادی و اقتضائات آن را به خوبی شناخته بود.
 

 

ب- ثواب تشییع جنازه مؤمن و عالم دینی

تشییع جنازه از مهم‌ترین مستحبات و نشانه‌های وفاداری و برادری ایمانی در اسلام است. پیامبر اکرم (ص) تشییع جنازه را از حقوق مسلمان بر یکدیگر شمرده است.
 
در روایات متعددی که از معصومین (علیهم السلام) به ما رسیده، بر عظمت پاداش این عمل تأکید شده است که به برخی از این روایات اشاره می‌شود:
 

۱- پاداش اخروی تشییع‌کنندگان

 
رسول خدا (صلی الله علیه و آله) می‌فرمایند:
 
«أَوَّلُ مَا یُتحَفُ بِهِ المُؤمِنُ فِی قَبرِهِ، أَن یُغفَرَ لِمَن تَبِعَ جِنَازَتَهُ» (المؤمن ، ص ۶۵)
«نخستین هدیه‌ای که به مؤمن در قبرش داده می‌شود این است که گناهان تشییع‌کنندگان پیکرش آمرزیده می‌شود.»
 
این روایت که در منابع معتبری همچون کتاب «المؤمن» که از کتب مهم اصول اربع‌مائه است نقل شده، نشان می‌دهد که تشییع جنازه، علاوه بر ثواب برای میت، سبب آمرزش گناهان شرکت‌کنندگان نیز می‌گردد.
 

۲- پاکی از گناهان

در یکی از روایات داستان زیبایی نقل شده است؛ یکی از افراد در زمان امام رضا (سلام الله علیه) به نام موسی بن یسار نقل می‌کند که در مسیری در خدمت امام رضا بودم تا این که به دیوارهای شهر توس نزدیک شدیم، صدای شیون و عزاداری به گوش رسید. به دنبال آن صدا رفتم که با جنازه‌ای و جمعیتی پیرامون آن مواجه شدم. به نگاه دیدم که سرورم (امام رضا) پای خود را از رکاب اسب بیرون آورد و به سوی جنازه رفت، آن را (از روی زمین) بلند کرد و با حالتی پر از مهر او را به خود می‌چسباند. 
 
سپس رو به من کردند و فرمودند: 
«مَن شَیَّعَ جَنَازَةَ وَلِیٍّ مِن أَولِیَائِنَا خَرَجَ مِن ذُنُوبِهِ کَیَومِ وَلَدَتهُ أُمُّهُ.» (مناقب آل أبی طالب علیهم السلام، ج ۴، ص ۳۴۱)
«کسی که در تشییع جنازه یکی از اولیای ما شرکت کند، همانند روزی که از مادر متولد شده، از گناهان پاک خواهد شد.»
 
کمی بعد آن مرد را بر لب قبرش نهادند. دیدم که سرورم جلو آمدند و مردم از اطراف جنازه کنار رفتند و ایشان دست خود را بر سینه میت گذاشت و فرمود: «ای فلان پسر فلان! مژده باد تو را به بهشت؛ که پس از این ساعت، هیچ ترسی بر تو نیست.» 
 
من گفتم: آقا جانم فدایتان شوم! آیا این مرد را می‌شناسید؟ آخر شما تا به حال به این منقطه نیامده بودید؟! 
ایشان فرمودند «ای موسی بن سیار! مگر نمی‌دانی که اعمال شیعیانمان را هر صبح و شام بر ما امامان عرضه می‌دارند؟ پس اگر کوتاهی و خطایی در کارشان باشد، از خداوند می‌خواهیم آن را ببخشد، و اگر کارهای خوب و متعالی در اعمالشان باشد، از خدا شکرگزاری برای صاحبش را مسئلت می‌کنیم.»
 
مضمون این روایت در کتاب‌های معتبر روایی ما تکرار شده است.
 
بدیهی است که هر قدر میت از درجات بالاتر ایمانی و عبادی برخوردار باشد، این برکات نقل شده، در تشیع پیکر او افزون‌تر خواهد بود.
با توجه به این روایات می‌توان گفت تنها خدای متعال از آثار معنوی تشیع پیکر پاره پاره رهبر مجاهد و مظلومان آیت الله امام خامنه‌ای آگاه است ؛ آثار و برکاتی که شامل حال تشیع کنندگان و بلکه امت اسلامی شد.
 

۳- عطای الهی به تشییع‌کنندگان

 
در روایت معتبر دیگری از امام صادق (ع) آمده است:
«إِذَا أُدخِلَ المُؤمِنُ قَبرَهُ نُودِیَ: أَلَا إِنَّ أَوَّلَ حِبَائِکَ الجَنَّةُ، وَحِبَاءَ مَن تَبِعَکَ المَغفِرَةُ.» (الکافی، ج ۳، ص ۱۷۲)
«هرگاه مؤمن را در قبرش وارد کنند، به او ندا داده می‌شود: آگاه باش! نخستین عطا و بخشش تو، بهشت است؛ و عطا و بهرهٔ کسانی که تو را تشیع کردند آمرزش است.»
 

۴- تشییع جنازه، یادآور مرگ و آخرت

 
در روایات بر این امر تأکید شده است که در تشیع پیکر مؤمنین شرکت کنید که یکی از آثار آن یادآوری قیامت و انس با مرگ است. برای مثال در روایتی از رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله) آمده است که از مریضان خود عیادت کنید و در تشیع جنازه‌ها شرکت کنید که قیامت را به یاد شما می‌آورد:
عُودُوا المَرضَى وَ اتَّبِعُوا الجَنَائِزَ یُذَکِّرکُمُ الآخِرَة (مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج‏2، ص: 295)
 
 

ج- اهمیت فعالیت در راه دین

قرآن کریم در آیات متعددی، مؤمنان را به تلاش و فعالیت در راه دین و تحمل سختی‌های آن ترغیب نموده و پاداش عظیمی برای این گونه فعالیت‌ها قرار داده است. یکی از مهم‌ترین این آیات، آیه ۱۲۰ سوره توبه است:
 
«ما کانَ لِأَهلِ المَدینَةِ وَمَن حَولَهُم مِنَ الأَعرابِ أَن یَتَخَلَّفوا عَن رَسولِ اللَّهِ وَلا یَرغَبوا بِأَنفُسِهِم عَن نَفسِهِ ذٰلِکَ بِأَنَّهُم لا یُصیبُهُم ظَمَأٌ وَلا نَصَبٌ وَلا مَخمَصَةٌ فی سَبیلِ اللَّهِ وَلا یَطَئونَ مَوطِئًا یَغیظُ الکُفّارَ وَلا یَنالونَ مِن عَدُوٍّ نَیلًا إِلّا کُتِبَ لَهُم بِهِ عَمَلٌ صالِحٌ إِنَّ اللَّهَ لا یُضیعُ أَجرَ المُحسِنینَ»
اهل مدینه و بادیه‌نشینان اطرافِ آنان، حقّ ندارند از [فرمانِ] رسول خدا تخلّف کنند و [به جبهه نروند و] جان‌های خود را از جان پیامبر عزیزتر بدانند؛ زیرا هیچ گونه تشنگی، رنج و گرسنگی در راه خدا به آنان نمی‌رسد و هیچ گامی در جایی که کافران را به خشم آورد، برنمی‌دارند و هیچ چیزی از دشمن به آنان نمی‌رسد، مگر آن که برای آنان به پاداش اینها عمل صالح نوشته می‌شود. قطعاً خداوند پاداش نیکوکاران را تباه نمی‌کند.
 
این آیه شریفه، که در زمینه جهاد و فعالیت در راه خدا نازل شده، پیام‌های مهمی دارد که می‌توان آن را به فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی در عصر حاضر نیز تعمیم داد:
 
۱- هر سختی در راه خدا، عمل صالح است: تشنگی، رنج و گرسنگی‌ای که در راه خدا متحمل می‌شویم، همگی در نامه اعمال ما به عنوان عمل صالح ثبت می‌شود.
۲- خشم کافران، نشانه درستی راه: هر گامی که کافران را به خشم آورد، نزد خداوند ارزشمند است و پاداش دارد.
۳- خداوند پاداش نیکوکاران را ضایع نمی‌کند: این اطمینان الهی، انگیزه‌ای عظیم برای ادامه راه و فعالیت در مسیر دین است.
۴- نصرت الهی در گرو همراهی با پیامبر و رهبر: آیه، مسلمانان را از تخلّف از فرمان پیامبر برحذر می‌دارد و این اصل در همه اعصار، از جمله در عصر حاضر که تبعیت از رهبری و حضور در صحنه‌های انقلابی ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است، جاری و ساری است.
 
 

د- حضور در تجمعات؛ تجلی وحدت و پشتیبانی از انقلاب

با الهام از آموزه‌های قرآنی و روایی، می‌توان دریافت که حضور پرشور در تشییع پیکر رهبر شهیدمان آیت الله سید علی خامنه‌ای و شرکت در تجمعات در ایام جنگ، فراتر از یک عمل فردی و عبادی، یک حرکت اجتماعی و سیاسی تأثیرگذار است. این حضور، پیام‌های متعددی را به همراه دارد:
 
۱- تجلی وحدت و همبستگی ملی: حضور میلیونی مردم در تشییع جنازه شخصیت‌های دینی و انقلابی، نشان‌دهنده وحدت کلمه و همدلی ملت ایران اسلامی است و این وحدت، بزرگترین سرمایه اجتماعی و مایه اقتدار نظام اسلامی به شمار می‌رود.
۲- پشتیبانی از ارزش‌های انقلاب: شخصیت‌های دینی و انقلابی، نماد و پرچم‌دار ارزش‌های اسلامی و انقلابی هستند. شرکت در تشییع آنان، تجدید پیمان با آن ارزش‌ها و اعلام وفاداری به آرمان‌های امام و رهبری است.
۳- ایجاد رعب و وحشت در دل دشمنان: همان‌گونه که در آیه ۱۲۰ سوره توبه آمده، هر گامی که کافران را به خشم آورد، عمل صالح محسوب می‌شود. حضور عظیم و غیرمنتظره مردم در صحنه‌ها، دشمنان را ناامید و مأیوس ساخته و معادلات آنان را برهم می‌زند.
۴- گسترش فرهنگ ایثار و شهادت: تشییع جنازه عالمان وارسته و شهیدان راه دین، زمینه‌ساز ترویج فرهنگ ایثار، شهادت و ازخودگذشتگی در جامعه شده و نسل جوان را با این مفاهیم والا آشنا می‌سازد.
 
 
نتیجه‌گیری
بزرگداشت عالمان دین و شرکت در تشییع جنازه آنان، نه تنها یک سنت حسنه و عبادتی بزرگ با ثوابی عظیم است، بلکه پشتیبانی عملی از ارزش‌های دینی و انقلابی و حرکتی مؤثر در جهت وحدت و اقتدار جامعه اسلامی محسوب می‌شود.
 
روایات متعددی که از معصومین (علیهم السلام) نقل شده، بر پاداش‌های بی‌نظیر این عمل تأکید دارند؛ از آمرزش گناهان و پاک شدن از خطاها تا شفاعت در قیامت. گریه بر این بزرگان نیز از رحمت الهی سرچشمه گرفته است، همچنان که رسول گرامی اسلام در چنین مواردی برای متوفی گریه می‌کردند و به این کار تشویق می‌کردند.
 
قرآن کریم نیز با آیات روشنگر خود، مؤمنان را به تلاش در راه دین، تحمل سختی‌ها و حضور در صحنه‌هایی که موجب خشم دشمنان می‌شود، ترغیب نموده و پاداش این اقدامات را عمل صالح معرفی کرده است.
 
حال که در شرایط حساس کنونی، انقلاب اسلامی بیش از هر زمان دیگر به حضور پرشور و آگاهانه مردم نیازمند است، شرکت در تجمعات حمایتی از نظام اسلامی، بهترین فرصت برای اعلام وفاداری به آرمان‌های والای اسلام و انقلاب و تجدید پیمان با رهبری و شهدای راه حق است. خصوصا که در این دوره این نوع تجمعات به یک واکنش اجتماعی کاملا مثبت و سازنده در برابر خطاها و غفلت‌های مسئولان تبدیل شده و سبب می‌شود از ارزش‌های انقلاب فراموش نشود و مسیر حرکت به سمت آن اصلاح شود.
 
باشد که همگی با الهام از این آموزه‌های نورانی، در همه صحنه‌هایی که به نفع اسلام و انقلاب است، حضوری فعال و پرشور داشته باشیم و با این عمل صالح، موجبات خشنودی پروردگار و تقویت جبهه حق را فراهم آوریم.
 
خدایا رهبرمان آیت الله سید مجتبی خامنه‌ای و علمای و خدمتگزاران به مردم را حفظ کن و وضعیت جامعه ما را در تمام امور اصلاح بفرما و ما را بر دشمنان دینت و دشمنان بشریت پیروز گردان.