احکام تنظیم خانواده از منظر آیت الله العظمی مکارم شیرازی(حفظه الله)
وازکتومی (بستن لوله مردان)
سوال: آیا عمل بستن لوله مردان_ وازکتومی در مواردی که طرفین تمایلی به داشتن فرزند دیگری ندارند مجاز می باشد؟
پاسخ معظم له: برای جلوگیری از انعقاد نطفه هر وسیله مشروعی که بی ضرر باشد و باعث نقص مرد یا زن نشود یعنی مرد یا زن برای همیشه از قابلیت تولید مثل ساقط نگردند، ذاتاً مجاز است ولی اگر مستلزم نظر و لمس نامشروع می باشد، تنها در صورت ضرورت فردی یا اجتماعی جایز است.
حکم راههای جلوگیری از بارداری
سوال: بهترین راه برای جلوگِیری از بارداری از نظر اسلام کدام است؟پاسخ معظم له: برای جلوگیری از انعقاد نطفه هر وسیله مشروعی که بی ضرر باشد و باعث نقص مرد یا زن نشود یعنی مرد یا زن برای همیشه از قابلیت تولید مثل ساقط نگردند، ذاتاً مجاز است ولی اگر مستلزم نظر و لمس نامشروع می باشد، تنها در صورت ضرورت فردی یا اجتماعی جایز است.
عمل وازکتومی
سوال: بسمه تعالی با عرض سلام اینجانب و همسرم دارای دو فرزند هستیم و تمایلی برای بچه دارشدن مجدد نداریم با توجه به این که مصرف قرص های بارداری برای زنان نیز ایجاد اشکال می کند می توانم خود را با عمل وازکتومی عقیم نمایم یا خیر؟پاسخ معظم له: هرگاه قابل برگشت باشد مانعی ندارد
بستن لوله های رحم
سوال: ضمن عرض سلام آیا بستن لوله های رحم اشکال شرعی دارد؟با توجه به اینکه 15 درصد افراد پس از باز کردن مجدد لوله ها حامله میشوند و در بقیه افراد نیز با روش ivf امکان حاملگی به طور صد در صد وجود دارد.پاسخ معظم له: در صورتیکه سبب عقیم شدن دائم نباشد اشکالی ندارد ولی اگر نظر و لمس حرام در آن صورت گیرد باید تنها در مواقع ضرورت این کار انجام شود.
جلوگیری که مسلتزم لمس و نظر حرام است
اجبار زن به جلوگیری توسط مرد
سوال: خانمى براى جلوگیرى از باردارى مى خواهد دستگاه بگذارد و براى این کار دکتر زن باید به عورت او نگاه کند دست بزند.با توجّه به این دو نکته غیر مجاز و این که جلوگیرى از باردارى معالجه نیست، آیا این کار جایز است؟پاسخ معظم له: اگر ضرورت فردى یا اجتماعى نباشد جایز نیست و در صورت ضرورت (به تشخیص اطباى مورد وثوق) جایز است.
بستن لوله های رحم
سوال: بستن لوله هاى رحم به منظور جلوگیرى از حمل چه حکمى دارد؟پاسخ معظم له: تا ضرورتى نباشد جایز نیست.
بستن لوله های رحم به خاطر بیماری
سوال: بستن لوله هاى رحم از نظر شرع مقدّس اسلام در بیماریهاى مختلف چه حکمى دارد؟پاسخ معظم له: هرگاه قابل بازگشت نباشد جایز نیست و در صورت قابل بازگشت بودن جایز است (مشروط بر این که موجب لمس و نظر حرام نشود) ولى در موارد ضرورى جایز است.
جلوگیری به وسیله «آی یو دی»
سوال: در مورد استفاده از «آى یو دى» که اثر آن جلوگیرى از لانه گزینى نطفه بسته شده است آیا جواز شرعى وجود دارد یا خیر؟پاسخ معظم له: هرگاه موجب لمس و نظر حرام نشود مانعى ندارد، مگر این که ضرورت فردى یا اجتماعى ایجاب کند.
بستن لوله ها بدون اجازه شوهر
سوال: آیا زن بدون اجازه شوهر مى تواند اقدام به بستن لوله بنماید؟پاسخ معظم له: اگر ضرورتى نباشد جایز نیست.
زن و مردی که توانایی انعقاد نطفه سالم را ندارند
سوال: در مواردى که حاصل حاملگى جنینهاى داراى نقص در خلقت یا بیمارى ژنیتیکى است، آیا مى توان با بستن لوله هاى زن یا مرد اقدام به جلوگیرى از حاملگى بعدى کرد؟پاسخ معظم له: هرگاه خوف ضرر و خطر قابل ملاحظه اى هرچند نسبت به بچّه وجود داشته باشد جایز است.
اولویت زن یا مرد برای بستن لوله
سوال: در صورتى که بستن لوله هاى زن یا مرد اجازه داده شود حقّ تقدّم با کدام یکى است؟پاسخ معظم له: در شرایط مساوى بعید نیست مرد مقدّم باشد.
بستن لوله به خاطر خطرات جدی بارداری
سوال: با توجّه به منابع علمى پزشکى معتبر در مورد مادرانى که بیش از پنج زایمان داشته اند و داراى سنّ بالاتر از 35 سال مى باشند مبنى بر این که اگر حامله شوند در معرض خطرات جسمى قرار دارند، آیا مجاز به بستن لوله هاى رحم هستند؟پاسخ معظم له: چنانچه خطر قطعى یا به احتمال قابل ملاحظه اى باشد جایز است.
اجبار پزشکان به عقیم سازی
سوال: پزشکى که در استخدام دولت مى باشد، بفرمایید:الف) اگر از طرف دولت موظّف شد براى کنترل موالید، مردان و زنان را عقیم سازد چه تکلیفى دارد؟
ب) اگر طبیب را براى انجام این کارها مجبور نمودند در چه مرحله اى از اجبار، چنین اقدامى براى وى معصیت محسوب نمى گردد؟
ج) آیا در مورد اجبار، ضمانى هم به عهده طبیب خواهد آمد؟
پاسخ معظم له:
الف) هرگاه کارشناسان متدیّن ضرورت این کار را تصدیق کنند مانعى ندارد.
ب) اگر منظور از اجبار این است که شغل خود را از دست مى دهد، نباید تن به کار حرام بدهد.
ج) طبیب در این حال ضامن است.
ترویج جلوگیری به منظور کنترل جمعیت
سوال: تبلیغ و ترویج مردم مسلمان ایران در امر جلوگیرى و کنترل جمعیّت به عنوان یک کار فرهنگى، اقتصادى و اجتماعى جامعه ایرانى در منابر و محافل دینى، شرعاً چه حکمى دارد؟ آیا خلاف شرع است (بدون این که کسى ما را وادار سازد و این را تشخیص شخصى دانسته و انجام دهیم)؟پاسخ معظم له: در صورتى که اهل خبره و کارشناسان متدیّن، مسأله کنترل و محدود ساختن موالید را یک ضرورت اجتماعى تشخیص دهند، شرعاً مى توان به طور موقّت با آن موافقت کرد و یا در صورت لزوم به طور حساب شده از آن تبلیغ نمود. در ضمن باید توجّه داشت که افزایش نسل به عقیده هیچ کس جزء واجبات نیست و بنابراین محدود ساختن، حرام نمى باشد، مگر در مناطقى که تغییر بافت جمعیّتى به زیان مسلمین یا پیروان مکتب اهل البیت(علیهم السلام) باشد که در چنین مواردى باید برنامه کنترل موالید تعطیل شود. در ضمن باید در موارد کنترل جمعیّت به جاى افزایش کمّى به سراغ افزایش کیفى رفت، تا مسلمانانى عالم تر و کارآمدتر به جامعه اسلامى تحویل داده شود و عزّت و عظمت مسلمین حفظ شود و نیز باید توجّه داشت که در مواردى که طبق تشخیص اهل خبره متعهّد، کنترل جمعیّت ضرورى است، باید حتماً از وسایل مشروع استفاده کرد، نه از وسایل نامشروعى مانند سقط جنین و امثال آن.
عقیم کردن توسط پزشک
سوال: هرگاه پزشک مرد یا زنى را عقیم کند، آیا باید دیه بپردازد؟
پاسخ معظم له: دیه ندارد. ولى اگر قابل بازگشت نباشد، شرعاً جایز نیست.
