روش صحيح تنفس و دريافت انرژي

زندگي، به نفسهايي که ميکشيم وابسته است و اهميت آموزش و اجراي روشهاي صحيح تنفس نزد استادان فنون ورزشي و تندرستي بر کسي پوشيده نيست. بدن ما براي فعاليت صحيح و مطلوب و همچنين دور انداختن مواد زائدي چون مونواکسيد کربن، نيازمند مقدار زيادي اکسيژن است. در واقع تمام سلولهاي بدن ما نيازمند مقدار زيادي اکسيژن هستند. امروزه تعداد بسياري از افراد به آنچه ميخورند و مينوشند توجه کرده و آگاهانه عمل ميکنند، اما تعداد کساني که درباره تنفس فکر ميکنند، بسيار اندک است.
تنفس و انرژي حيات
تنفس بر سيستم عصبي، قلب، عضلات، خواب، ميزان انرژي، تمرکز و حافظه و بسياري موارد ديگر موثر است. تنفس يکي از بزرگترين سيستمهاي دفع مواد زائد نيز به شمار ميرود. هفتاد درصد از مواد زائد درون بدن ما با تنفس از بدن خارج ميشوند. 30% اين مواد از طريق پوست و تنها 10% آن توسط کليه ها و دستگاه گوارش دفع ميشود. ما با تنفس نه تنها اکسيژن، بلکه انرژي حيات يا "چي" Chi را نيز وارد بدن خود ميکنيم.
تنفس با قفسه سينه
تنفس ميتواند به سادگي منقطع يا مسدود شود و درواقع تنفس، اولين چيزي است که هنگام بروز احساسات يا خستگي و فشارهاي جسم و روحي، تحت تاثير قرار ميگيرد. بنابر تحقيقاتي که در سوئد انجام شده است، 83% از جمعيت بزرگسال از قسمت سينه – به عبارتي از قسمت بالاي قفسه سينه- تنفس ميکنند. در اين روش، قدرت ماهيچه ای بیشتری از تنفس عمیق و آزادی که از قسمت شکم و دیافراگم انجام میشود، لازم است. افرادی از سینه تنفس میکنند، در هر دقیقه تعداد نفسهای بیشتری میکشند و در نتیجه اکسیژن کمتری دریافت کرده و مواد زائد کمتری دفع میکنند.
تنفس شکمی
تنفس عمیق و موثر باید راه خود را تا پایین و به سمت شکم پیش ببرد. شکم به سمت جلو، به طرف پهلوها و حتی به سمت ستومن مهره ها منبسط میشود. حرکتهای ناشی از تنفس را میتوان از پایین تا حدود لگن و از بالا در قسمت نوک ریه ها حس کرد. تنفس شکمی، تاثیری آرامش بخش دارد و ما علی رغم تعداد کمتر دم و بازدم، احساس بهتری خواهیم داشت. بدن در این حالت با هر نفس اکسیژن بیشتری جذب و مواد زائد بیشتری دفع میکند. از طرفی با این شیوه با تنفس شکمی، هربار انرژی حیات یا "چی" بیشتری وارد بدن خود میکنیم.
پس از قفسه سینه تنفس نکنید
به گفته یکی از استادان "چی گانگ" (Chi Gong) – چی گانگ یکی از جنبه های طب چینی و درباره هماهنگی الگوها و شیوه های مختلف تنفس با اشکال مختلف قرارگیری بدن و حرکات آن است- گفته است که تنفس شکمی مانند بازگشت به دوران کودکی است. این شیوه تنفس نه تنها ما را وادار میکند مانند دوران کودکی تنفس کنیم، بلکه میتواند اندامها و کارکرد اعضای بدن را نیز جوان و شاداب کند. از آنجایی که کودکان هنوز از عادات و مکانیزمهای دفاعی که در دوران بزرگسالی می آموزیم متاثر نشده اند، به طور طبیعی تنفس میکنند. اگر از کودکی بخواهید که طاق باز بخوابد، خواهید دید که چگونه هنگام تنفس شکمش با ریتمی منظم بالا و پایین میرود و انرژی حیات را جذب میکند. این استاد تنفس شکمی را "تنفس طبیعی" و تنفس از قفسه سینه را "تنفس وارونه" مینامد زیرا تنفس شکمی روشی است که طبیعت در درون ما ایجاد کرده و تنفس از سینه، روشی است که خودمان آموخته ایم.
تمرین تنفس شکمی برای زندگی سالم
برای بازآموختن روش تنفس از شکم و بهره مند شدن از فواید آن، راه ساده ای وجود دارد. تمرکز و آرامش از نکات عمده در انجام این تمرین هستند. روش مذکور از این قرار است:
• شما میتوانید بایستید یا دراز بکشید (ترجیحا بایستید)
• در حالت ایستاده، پاهای خود را نزدیک به یکدیگر قرار دهید.
• عضلات خود را شل کنید و ذهن خود را از تمام افکار خالی کنید.(انجام این کار به زبان بسیار ساده تر است تا به عمل!)
• شاد باشید
• دستهای خود را با چابکی به هم بمالید، کف یک دست را (دست چپ برای آقایان و دست راست برای خانمها) بر روی نقطه هارا (Hara) –دو انگشت پایینتر از ناف- قرار داده و دست دگر را بر روی آن بگذارید.
• دهان خود را اندکی بازکنید
• با کف دستها، فشاری نرم و آهسته به سمت داخل شکم وارد کنید. با شمارش یک تا شش، نفس خود را بیرون دهید.
• دو شماره دیگر به فشار شکم ادامه دهید.
• فشار را به آرامی قطع کرده و با شش شماره هوا بگیرید.
• دو شماره نفس را نگهدارید. هر دور اجرای فشار، نگهداشتن نفس، آزاد کردن و نفس گرفتن، یک واحد تنفس نامیده میشود.
• این روند را تا انجام ده واحد تنفس ادامه دهید.
• حالا دستها را پایین آورده و در دوطرف بدن قرار داده، اگر هنوز چشمهایتان باز است، آنها را ببندید.
• خود را از از هر فکر و ذهنیتی آزاد کرده و حدود پنج دقیقه یا بیشتر، از حالت "هیچ " لذت ببرید.
• سپس دستها را به هم بمالید و کف دست را به صورت خود بکشید و اصطلاحا، صورت خود را با کف دستها بشویید.
• چشمها را باز کنید و چند قدم راه بروید.
چند توصیه
برای اینکه این کار را بدون مشکل و صحیح انجام دهید، باید هنگام فشردن نقطه هارا، نفس را بیرون داده (بازدم) و هنگام آزاد کردن نقطه، نفس بکشید (دم). برای سادگی کار، حواس خود را بر فشار آوردن و آزاد کردن تمرکز کنید، تنفس خودبخود انجام میشود. به مدت دو هفته تمرینها را یک مرتبه هنگام صبح و یک مرتبه در هنگام عصر انجام دهید و ببینید که چه احساسی خواهید داشت. این تمرینبرای بازگشت به حال خوب، در زمانی که احساس ناراحتی و خستگی میکنید، بسیار موثر است.