آمفیزم چیست؟

نویسنده: احمد حاجی شریفی

آمفیزم و التهاب نایژه‌ی مزمن، همیشه با هم هستند و این دو عارضه به عنوان بیماری انسدادی ریه شناخته شده‌اند. در التهاب نایژه، مجاری تنفس از راه كلفت شدن دیواره‌ی نایژه‌ها و ترشحات بیش از حد مخاط، این مجاری را مسدود كرده و تنگ می‌كند. این پدیده به نوبه‌ی خود بازدم را مشكل می‌سازد. زیرا مقاومت نسبت به جریان هوا افزایش می‌یابد. ترشحات ریه توانایی تخلیه شدن را ندارند و این خود باعث ورود سلول‌های سفید خون به محل می‌شود. این سلول‌ها آنزیم‌های مخرب آزاد می‌كنند كه در نهایت باعث پارگی كیسه‌های هوایی خواهند شد.
این پارگی‌ها در كیسه‌ی هوایی با مبادله‌ی اكسیژن و دی اكسید كربن از ورای غشای مویرگی آلوئولی و كیسه هوایی، كارایی لازم را نخواهند داشت. نشانه‌های مهم آمفیزم عبارتند از سرفه، خس خس كردن سینه، تنگی نفس. هنگامی كه این بیماری پیشرفت كرده باشد با پر شدن هوای بیش از حد در ریه‌ها قفسه‌ی سینه مانند بشكه می‌شود. عفونت ریوی خفیف ممكن است به كندی بهبود یابد و به طور قابل توجهی علائم آمفیزم را تشدید كند. بیشتر افرادی كه به این بیماری دچار شده‌اند هنگام خوابیدن نمی‌توانند دراز بكشند و در وضعیت نیمه نشسته می‌خوابند زیرا تنگی نفس مانع درست خوابیدن می‌شود. در مواقعی كه آمفیزم شدید باشد پوست و لب‌ها كبود می‌شوند (سیانوز)، ضمناً با پیشرفت آمفیزم سایر دستگاه‌های بدن گرفتار خواهند شد. قلب ممكن است بزرگ شود؛ زیرا كاهش اكسیژن خون، عروقی خونی ریه را منقبض می‌كند و این مسئله كار قلب را برای تلمبه كردن خون به ریه بیشتر می‌كند. این عارضه به قلب ریوی معروف است كه معمولاً به شكل یك نارسایی قلبی ظاهر می‌شود.
ورم پاها و افزایش خستگی پذیری از نشانه‌های زودرس هستند. ضربان قلب نامنظم و وریدهای گردنی اتساء و حتی سیانوز ممكن است بعداً بروز كنند. گلبول‌های قرمز تعدادشان ممكن است افزایش یابد، در مغز نیز خون‌رسانی كاهش یابد و ممكن است باعث تحریك پذیری، منگی، سردرد و بی خوابی شود. در آمفیزم شدید خطر ورود هوا به فضای جنب افزایش می‌یابد. در این عارضه ریه در اثر پارگی روی هم می‌خوابد و هوا به فضای جنب- كه بین ریه‌ها و قفسه قرار دارد- وارد می‌شود.
برای مهار كردن آمفیزم، از كشیدن دود خودداری كنید، از گرد و غبار و هوای آلوده پرهیز كنید، از تماس با افراد مبتلا به عفونت‌های تنفسی دوری كنید، از خوراكی‌های مقوی و مغزی پر پروتئین استفاده كنید، مقدار زیادی آب به طور مداوم بنوشید كه باعث نرم شدن خلط شود و به راحتی با سرفه خلط را بیرون كنید.

مشكلات ریه

هوا به طور ثابت به ریه‌ها وارد و از آن‌ها خارج می‌گردد و باعث می‌شود كه بافت‌های بدن بتوانند به مقدار كافی اكسیژن دریافت و مواد زائد تولیدی خود یعنی دی اكسید كربن را نیز دفع كنند. تنفس به وسیله‌ی مركز تنفس در قسمتی از مغز- كه به نام مدولا (1) شناخته می‌شود- كنترل می‌گردد. مركز تنفس، ماهیچه‌های داخلی اطراف قفسه سینه را برای انقباض و انبساط تحریك می‌كنند تا ما بتوانیم عمل دَم و بازدَم را انجام دهیم.

چگونه تنفس صورت می‌پذیرد؟

در هنگام تنفس، هوا از مكانی با فشارِ بالا به مكانی با فشار پایین حركت می‌كند. وقتی كه فشار در ریه‌ها كمتر از فشار هوای بیرون باشد، هوا وارد مسیرهای هوایی می‌شود و هنگامی كه فشار در ریه‌ها افزایش می‌یابد، هوا به خارج جریان پیدا می‌كند و عمل بازدم صورت می‌پذیرد.

چگونه تنفس تنظیم می‌شود؟

حتی هنگامی كه ما خوابیده‌ایم، نظام پایه‌ای تنفس ما به وسیله‌ی یك سری سلول‌های عصبی در مغز كه مركز تنفسی نامیده می‌شوند، كنترل می‌گردند. در آنجا پیغام‌ها از طریق اعصاب برای دیافراگم و ماهیچه‌ها ارسال شده و آن‌ها را تحریك می‌كند تا ما به تنفس ادامه دهیم. وقتی كه مقدار دی اكسیدكربن خون نیز زیاد شود، همین عمل تكرار می‌گردد. گیرنده‌های داخل بعضی از سرخرگ‌های بزرگ، تغییرات را درك كرده و پیغام را به مغز ارسال می‌كنند.

چگونه دی اكسید كربن بر تنفس تأثیر می‌گذارد؟

سلول‌های عصبی سرخرگ‌ها، در مركز تنفس مغز به میزان دی اكسید كربن خون حساس می‌باشند. یك افزایش كوچك در مقدار دی اكسید كربن، میزان تنفس را تا رسیدن به حد طبیعی دی اكسید كربن افزایش می‌دهد.

تبادل گازها در بدن:

تبادل دی اكسید كربن و اكسیژن، به طور دائم در بدن صورت می‌پذیرد، در ریه‌ها اكسیژن از دیواره‌ی نازك كیسه‌های هوایی یا آلوئول (2) عبور كرده و وارد رگ‌های خونی باریك (مویرگ‌ها) شده و در آنجا به مولكول هموگلوبین در گلبول‌های قرمز خون متصل می‌شود. به طور هم زمان، دی اكسید كربن از خون به داخل آلوئول آزاد شده و از طریق بینی یا دهان خارج می‌شود، خون ذخیره شده در سلول‌های بافت‌ها، اكسیژن خود را با دی اكسید كربن تعویض می‌كنند.

پنومونی (3):

التهاب كیسه‌های هوایی ریه‌ها است كه معمولاً به سبب عفونت به وجود می‌آیند. این بیماری در كودكان، نوزادان و افراد مسن شایع‌تر است و سیگار كشیدن، مصرف الكل و سوء تغذیه عوامل خطرآفرین می‌باشند. در ذات الریه، بعضی از كیسه‌های هوایی یا آلوئول در ریه‌ها متورم شده و با گلبول‌های سفید خون و ترشحات پُر می‌شوند. در نتیجه، اكسیژن سخت‌تر از دیواره‌های كیسه‌های هوایی عبور كرده و به خون می‌رسد. معمولاً فقط یك قسمت از ریه‌ها به این بیماری مبتلا می‌شوند، اما در حالت‌های شدید ذات الریه، عفونت هر دو ریه را دربرمی‌گیرد و می‌تواند كشنده باشد. دلیل التهاب معمولاً یك عفونت باكتریایی است اما سایر ارگانیسم‌ها مانند ویروس‌ها، پروتوزوآ (تك یاخته‌ها) و قارچ‌ها نیز می‌توانند باعث بیماری شوند. به طور غیررایج‌تر استنشاق مواد خاصی مانند: مواد شیمیایی و یا داروهای استفراغ‌آور باعث التهاب می‌شوند كه ممكن است باعث یك حالت خطرناك به نام سندرم زجر تنفسی حاد (4)‌شود. ذات الریه یكی از اصلی ‌ترین دلایل مرگ افراد جوان در گذشته بوده است، اما افراد زیادی هم اكنون با پیدا شدن آنتی بیوتیك‌های مؤثر از این بیماری جان سالم به در می‌برند و كاملاً بهبود می‌یابند. البته ذات الریه كماكان می‌تواند در افراد مسن‌تر و یا افرادی كه بیماری دیگری نیز دارند، كشنده باشد.
بعضی انواع ذات الریه به سختی درمان می‌شوند و این به دلیل مقاومت بعضی ارگانیسم‌ها در برابر آنتی بیوتیك‌ها می‌باشد. به همین دلیل، ذات الریه هم اكنون شایع‌‌ترین عفونت كشنده‌ی است كه در بیمارستان‌ها به وجود می‌آید. نوزادان، افراد سالخورده و افرادی كه هم اكنون بیماری شدیدی دارند و یا یك بیماری طولانی مدت داشته‌اند، مانند دیابت در معرض خطر بیشتری برای این بیماری قرار دارند. سایر افرادی كه آمادگی بیشتری برای این بیماری دارند آن‌هایی هستند كه سیستم ایمنی بدنشان ضعیف می‌باشد مانند افراد مبتلا به ایدز: ایمنی ضعیف بدن ممكن است در هنگام درمان بیماری‌ها نیز با مصرف داروهای كم كننده‌ی دفاع بدن و یا شیمی درمانی (5) نیز به وجود آید. افرادی كه سیگار می‌كشند یا الكل مصرف می‌كنند و یا سوءتغذیه دارند نیز در معرض ابتلاء به ذات الریه قرار دارند.

علل آن كدامند؟

بسیاری از موارد ذات الریه در بالغین به سبب عفونت یك باكتری كه معمولاً استرپتوكوك پنومونیه می‌باشد، به وجود می‌آید. این نوع ذات الریه ممكن است به دلیل یك عفونت ویروسی در قسمت‌های بالایی مسیرهای تنفسی مانند سرماخوردگی معمولی به وجود آید. سایر دلایل رایج ذات الریه‌ی باكتریایی در بالغین عبارت است از عفونت باكتری هموفیلوس آنفولانزا (6) و مایكوپلاسما پنومونیه (7) یك نوع باكتری به نام لژیونلاپنوموفیلا (8) باعث نوعی ذات الریه به نام لژیونر (9) می‌شود كه می‌تواند موجب اختلالات كلیه و كبد شود. ذات الریه به وجود آمده توسط باكتری استافیلوكوك طلایی (10)، معمولاً بر روی افرادی كه در بیمارستان بستری هستند و بیماری دیگری دارند تأثیر می‌گذارد. به خصوص بر روی كودكان و افراد سالخورده این نوع ذات الریه می‌تواند به دلیل آنفلوانزای شدید نیز به وجود آید.
سایر مواردی كه به بیمارستان‌ها منتقل می‌شوند، عبارتند از عفونت باكتری‌های كلبسیلا (11) و سودومونا (12) حالات ویروسی شامل ارگانیسم‌هایی كه باعث آنفولانزا و آبله مرغان می‌شوند. در بعضی حالات، ذات الریه به دلیل بعضی ارگانیسم‌های دیگر مانند قارچ و پروتوزا است. این عفونت‌ها تقریباً نادر و خفیف می‌باشند- به خصوص در افراد بالغ و سالم- اما در افرادی كه سیستم دفاعی بدن آن‌ها ضعیف است رایج‌تر و خطرناك‌تر هستند. برای مثال پنوموسیستیس كارینی (13) ممكن است به طور بی ضرر، در ریه‌های سالم زندگی كند اما می‌تواند در افراد مبتلا به ایدز (14) باعث ذات الریه شدید شود. یك حالت نادر ذات الریه كه به نام ذات الریه بر اثر آسپیراسیون (15) شناخته می‌شود، ممكن است به دلیل استنشاق تصادفی موادِ استفراغ شده، به وجود آید. این نوع ذات الریه معمولاً در افرادی كه هیچ واكنش سرفه‌ای از خود نشان نمی‌دهند، مثلاً اگر به دلیلی در حالت بیهوشی باشند یا مقدار زیادی الكل یا دارو مصرف كرده باشند یا دچار ضربه‌ی مغزی شده باشند، به وجود خواهد آمد.

علائم آن كدامند؟

ذات الریه باكتریایی معمولاً به سرعت آغاز می‌شود و علائم شدید آن به تدریج و ظرف چند ساعت بروز می‌كند و ممكن است شامل این موارد زیر باشند: سرفه‌ای كه ممكن است دارای خلط خون آلود و یا دارای رنگ تقریباً نارنجی (16) باشد، درد قفسه سینه كه در هنگام تنفس (عمل دم) بدتر می‌شود، كوتاهی نفس در هنگام استراحت، تب شدید، هذیان و گاهی بیهوشی و از دست دادن حواس. وقتی ذات الریه به وسیله‌ی ارگانیسم‌هایی غیر از باكتری به وجود آمده باشد، علائم مشخصه كمتری را بروز می‌دهد. شما ممكن است به طور كلی برای چندین روز احساس كسالت كنید و تب داشته باشید و اشتهای خود را نیز از دست بدهید. سرفه و تنگی نفس ممكن است تنها علائم تنفسی باشند. علائم مربوط به تمام انواع ذات الریه معمولاً در نوزادان، كودكان و سالخوردگان زیاد مشخص نمی‌باشد. نوزادان ممكن است دچار تهوع و تب شدید شوند و ممكن است تشنج نیز داشته باشند. افراد سالخورده ممكن است علائم تنفسی نداشته باشند، اما معمولاً به شدت دچار گیجی و حواس پرتی می‌شوند.

عوارض آن كدامند؟

تورم به دلیل ذات الریه ممكن است از كیسه‌های هوایی در ریه‌ها به پرده‌ی جنب (17) (دیواره‌ی دو جداره‌ای كه ریه‌ها را از دیواره‌ی قفسه سینه جدا می‌سازد) منتقل و باعث التهاب پرده‌ی جنب می‌شود و مایعات در بین این دو جداره جمع و منجر به فشار بر روی ریه‌ها و سختی تنفس می‌شوند. در حالات شدید، میكروارگانیسم‌هایی كه در ابتدا ایجاد عفونت می‌كنند، ممكن است وارد خون شده و باعث عفونت خون شوند. در بعضی افراد آسیب پذیر مانند كودكان، افراد سالخورده و آن‌هایی كه سیستم دفاعی ضعیفی دارند، تورم به وجود آمده، به وسیله‌ی ذات الریه ممكن است به شدت به بافت ریه سرایت كرده و باعث نارسایی تنفسی (18) شود كه حالتی كشنده می‌باشد.

درمان این بیماری چه می‌باشد؟

اگر شما فرد سالمی باشید و نوع خفیف این بیماری را داشته باشید، می‌توانید در خانه درمان شوید. مُسكّن‌ها می‌توانند به برطرف كردن درد سینه و تب كمك كنند. اگر یك عفونت باكتریایی دلیل بیماری باشد، پزشك آن را با آنتی بیوتیك درمان خواهد كرد. اگر ذات الریه توسط عفونت قارچی به وجود آمده باشد، داروهای ضد قارچ ممكن است تجویز شود. برای عفونت ملایم ویروسی ذات الریه معمولاً درمانی لازم نمی‌باشد.

فیروز كیسه‌های هوایی:

ضخیم شدن پیش رونده‌ی دیواره‌ی كیسه‌های هوایی در ریه‌ها است كه باعث تنگی نفس می‌شود. این بیماری در افراد معمولاً بعد از 40 سالگی مشاهده می‌شود، اما در افراد بالای 60 سال بسیار شایع می‌باشد.

تخلیه‌ی هوای سینه:

یك لوله‌ی سینه‌ای برای درمان پنوموتوراكس كه در آن هوا وارد ناحیه بین دو جداره‌ی پلورا (غشاء دو لایه‌ای كه ریه‌ها را از دیواره‌ی سینه جدا می‌كند) می‌شود، به كار می‌رود. هم‌چنین ممكن است علاوه بر این، جراحی سینه نیز لازم باشد. لوله‌ای كه بین دو جداره‌ی پلورا وارد می‌شود، به هوا اجازه‌ی خروج می‌دهد. لوله می‌تواند به یك پمپ وصل شود كه هوا را بمكد. لوله‌ی سینه‌ای بایستی تا زمانی كه ریه‌ها التیام یافته و درمان شوند كه ممكن است 1 تا 21 روز طول بكشد، در محل خود باقی بماند.
تورم و ضخیم شدن دیواره‌ی كیسه‌های هوایی در ریه‌ها fibrosing alveolitis نامیده می‌شود. به خاطر این حالت، اكسیژن به سختی وارد جریان خون می‌شود. بنابراین سطح اكسیژن در خون پایین می‌آید. علاوه بر این، كیسه‌های هوایی كارآیی خود را از دست می‌دهند و باعث تنگی نفس می‌شوند. معمولاً این بیماری حالتی طولانی مدت دارد و چندین ماه تا چندین سال بروز كامل آن طول می‌كشد، گاهی اوقات این حالت به صورت شدید و حاد بروز می‌كند. هر دو حالت معمولاً به تدریج بدتر شده و به سختی به طور كامل درمان می‌شوند، این بیماری معمولاً در افراد بالای 60 سال بروز كرده و معمولاً در مردان بیشتر است.

علل آن كدامند؟

در بعضی حالات، این بیماری به دلیل نارسایی سیستم دفاعی بدن كه در آن سیستم دفاعی به بافت‌های سالم خود حمله می‌كند بروز می‌كند. برای مثال آرتریت روماتوئید (19) یا لوپوس سیستمیك ارتیماتو (20) و سایر دلایل احتمالی عبارتند از: پرتودرمانی (21) اعضای داخل قفسه‌ی سینه و داروهای خاصی كه برای درمان سرطان به كار می‌روند. برای حدود نیمی از موارد، دلیلی یافت نمی‌شود و این حالت فیبروز ریوی با علت ناشناخته‌ی idiopathic pumonary fibrosis نامیده می‌شود.

علائم كدامند؟

در حالت طولانی مدت این بیماری، علائم به تدریج طی ماه‌ها و سال‌ها بدتر می‌شوند. در حالت‌های شدید، این علائم ظرف چند روز شدیدتر می‌شوند و ممكن است عبارت باشند از: كوتاهی تنفس (تنگی نفس)، سرفه دائم و خشك، درد مفاصل. وقتی كه بیماری پیشرفت كند، تنفس به شدت سخت می‌شود، به خصوص در هنگام ورزش و فعالیت‌های شدید و در حالت‌های شدید، احتمال ایست تنفسی و حمله‌ی قلبی مزمن بسیار می‌باشد. بعضی از افراد با این نارسایی، آمادگی سرطان ریه بیشتر را از خود بروز می‌دهند.

نحوه‌ی تشخیص:

پزشك ممكن است این بیماری را برای شما حدس بزند و این كار را براساس علائم و تاریخچه‌ی پزشكی و گوش دادن به صدای سینه با گوشی پزشكی انجام دهد. شما ممكن است تحت عكس برداری اشعه‌ی X یا سی تی اسكن برای بررسی بافت‌های ضخیم شده ریه‌ها قرار بگیرید. پزشك ممكن است هم‌چنین آزمایشاتی را برای بررسی سطح اكسیژن و دی اكسیدكربن خون شما ترتیب دهد. هم‌چنین آزمایشات كارآیی ریه را نیز درخواست كند، یك نمونه‌ی كوچك از ریه نیز ممكن است با استفاده از برونكوسكوپ (22) برداشته شود تا سایر نارسایی‌ها تشخیص داده شوند. یك حدس صحیح از fibrosing alveolitis را می‌توان با برداشتن یك نمونه از ریه به كمك جراحی ثابت كرد.

درمان بیماری چه می‌باشد؟

گاهی اوقات، این بیماری برای ماه‌ها و سال‌ها ثابت، باقی می‌ماند و احتیاج به درمان ندارد. در این حالت، بایستی فقط به طور مرتب بررسی شود. اگر در حال توسعه بود، ممكن است پزشكان مقدار زیادی كورتیكواستروئید را كه با سایر داروهای ضعیف كننده‌ی سیستم، همراه می‌باشد برای آرام‌تر كردن روند تخریب ریه‌ها توسط سیستم دفاعی بدن، تجویز كنند. این درمان‌های دارویی فقط در یك چهارم موارد مؤثر می‌باشند. اكسیژن تراپی خانگی نیز می‌تواند برای كمك به تنفس به كار رود اما این نوع درمان بایستی حداقل 15 ساعت در روز ادامه داشته باشد.

فیبروزكیدهای هوایی:

بیماری فیبروزكیدهای هوایی معمولاً توسعه یافته و تنفس را مشكل‌تر می‌سازد. فقط حدود نیمی از افراد مبتلا به این بیماری بیش از 5 سال زنده می‌مانند. در بعضی افراد، پیوند ریه می‌تواند نجات بخش باشد. یك پانزدهم از افراد مبتلا به این بیماری‌ها دچار سرطان ریه می‌شوند.

سارس

در زمستان سال 1381 بیماری حاد تنفسی موسوم به سارس، در كشور چین شایع شد و به تدریج در سراسر جهان گسترش یافت. این بیماری با گسترش به بیش از 30 كشور در 4 قاره‌ی جهان، سبب ابتلاء 5000 نفر (سن‌های بین 25 تا 70 سال) و مرگ بیش از 300 نفر در كشورهای چین، هنگ كونگ، كانادا، ویتنام و تایلند گردید. گسترش بیماری به مناطق خاورمیانه شامل كویت، عربستان سعودی، بحرین و سنگاپور، نگرانی وقوع همه‌گیری در منطقه را مطرح كرد.
این بیماری بیشتر از مرزهای هوایی و یا احتمالاً سایر مبادی ورودی توسط افرادی كه به مناطق آلوده سفر كرده‌اند وارد می‌شود. اولین مورد بیماری در خاورمیانه در كویت، توسط سازمان بهداشت جهانی گزارش گردید. عامل بیماری ویروسی از خانواده‌ی كرونا ویروس‌ها می‌باشد. جهت پیشگیری از ابتلا به شیوع بیماری، عدم مسافرت به مناطق پرخطر توصیه شده است. در صورت تماس با افراد آلوده كنترل و تب‌های بدن به مدت 10 روز و در صورت بروز تب 38 درجه و وجود علائم، مراجعه‌ی سریع به مراكز بهداشتی توصیه می‌گردد. با توجه به آمار بالای آلودگی، كادر بهداشت و درمان كه با تماس با بیماران بوده‌اند، آگاهی و توجه جدی پزشكان و كادر بهداشتی درمانی به نكات مراقبتی و پیشگیری ضرورت دارد.

علائم بیماری:

بیماری عمدتاً با پیش درآمد تب (بیش از 38 درجه سانتی گراد) آغاز می‌شود. بیماری با تب بالا و گاهی با لرز و تكان‌های شدید همراه است و ممكن است با سایر علائم از جمله سردرد، بی حالی و درد عضلانی توأم باشد. در شروع بیماری، برخی از بیماران علائم تنفسی خفیف دارند، به طور معمول لكه‌های پوستی و مشكلات گوارشی وجود ندارد. البته برخی از بیماران وجود اسهال را در دوره‌ی پیش درآمد همراه با تب ذكر كرده‌اند.
بعد از 3 تا 7 روز، مرحله‌ی تنفس تحتانی با شروع سرفه‌های خشك و بدون خلط شروع می‌شود كه ممكن است با كاهش اكسیژن همراه باشد، یا به سمت آن پیشرفت كند. در 10 تا 80 درصد موارد، بیماری تنفسی آنقدر شدید است كه نیاز به لوله گذاری و تهویه مكانیكی ایجاد می‌شود. ابتلای به این بیماری در كشوری ممكن است به دنبال اقامت در یك منطقه‌ی آلوده و یا سابقه‌ی مسافرت به منطقه‌ی آلوده‌ای صورت گیرد.

راه‌های سرایت:

انتقال از شخص به شخص از طریق قطرات تنفسی و ترشحات بدن فرد بیمار بوده و بیشتر در افرادی كه در بیمارستان یا در خانه با بیمار تماس نزدیك داشته باشند صورت می‌گیرد. بنابراین در صورت مراقبت از بیمار، زندگی با وی یا تماس نزدیك با ترشحات تنفسی مایعات بدن یا مدفوع بیماران احتمال انتقال بیماری وجود دارد.
ضمناً سایر راه‌های سرایت، نظیر انتقال از طریق محصولات كشاورزی و غذا مورد توجه قرار گرفته است. بنابراین افرادی كه ملاقات و تماس نزدیك و یا تكلم و صحبت و مراوده با بیمار داشته‌اند، بالا‌ترین خطر ابتلا به بیماری را دارند. علاوه بر این سیر ابتلا فرد بیمار، شانس و احتمال انتقال بیماری را افزایش می‌دهد. وجود و عدم وجود علائم اولیه مثلاً سرفه و علائم تنفسی در افزایش یا كاهش این احتمال، مؤثر است.

احتیاط‌های لازم جهت پیشگیری:

بیمار مبتلا به سارس می‌باید به هنگام عطسه و سرفه دهان و بینی خود را پوشانده و در صورت بهبودی نیز، ضروری است كه در هنگام مواجهه با افراد مشكوك به سارس از ماسك استفاده كند.
برای هر بیمار مبتلا به سارس می‌باید از دستكش‌های یكبار مصرف استفاده كرد و بلافاصله پس از برقراری تماس با مایعات بدن بیمار، دستكش‌ها باید خارج شده و نابود گردند. مؤكداً توصیه می‌گردد به هیچ عنوان نباید با شستشوی دستكش مجدداً از آن استفاده كرد.
بیماران مبتلا به سارس نباید از لوازم عمومی منزل، نظیر قاشق، چنگال و... خانواده استفاده كنند زیرا با شستن آن‌ها مانع برطرف نمی‌شود. با توجه به آن كه عامل بیماری در مدفوع ردیابی شده است، برای ضدعفونی كردن توالت و سایر سطوح می‌باید به طور مرتب از ضدعفونی كننده‌های معمولی خانگی استفاده كرد.
برای سایر افراد خانواده محدود كردن فعالیت‌های روزمره ضرورتی ندارد، مگر آن كه علائمی را از خود بروز دهند.
در صورت احتمال تماس فرد با اشخاص مشكوك و مبتلا می‌باید تا 10 روز مورد مراقبت قرار گرفته و هرگونه علائم تنفسی مورد توجه قرار گیرد. هم‌چنین فرد می‌باید فعالیت‌های روزمره‌ی خود را در این ایام محدود كند.
در مدت یاد شده‌ خانواده‌ی بیمار باید با دقت به توصیه‌های بهداشتی عمل كنند.
در صورتی كه شخص واجد، دارای تب بالای 38 درجه بوده و سرفه می‌كند و هم چنین مشكلات تنفسی دارد، باید بلافاصله با پزشك مشورت كرده و از مسافرت خودداری كند. در صورت انجام مسافرت‌های قبلی می‌باید پزشك را در جریان قرار دهد. هم‌چنین اگر با افرادی كه دارای علائم تنفسی بوده‌اند در تماس بوده به پزشك گوشزد كند.

بیماری‌های شغلی ریوی (23)

اختلالاتی را كه به دلیل استنشاق ذرات گرد و غبار و گازها در محیط كار به وجود می‌آیند، بیماری‌های شغلی ریوی می‌گویند. معمولاً بعد از 40 سالگی این بیماری رایج‌تر است و معمولاً در مردان به علت خطرات زیاد موجود در محیط كار بیشتر می‌باشد. هم چنین سیگار كشیدن، بعضی ناراحتی‌ها را كه باعث روند این بیماری می‌شود تقویت می‌كند. در كشورهای توسعه یافته، تعداد موارد این بیماری‌ها در حال كاهش است. این موضوع تقریباً به دلیل بهبود برنامه‌هایی است كه از كارگران حمایت می‌كنند، مانند: استفاده از ماسك‌ها و لباس‌های محافظ.
علاوه بر این، مقرراتی برای حداكثر مواد مورد استنشاق در محیط نیز وجود دارند. كاهش تعداد كارگران شاغل در استخراج معادن در كشورهای توسعه یافته از این موارد است. البته این بیماری‌ها كماكان در كشورهای در حال توسعه برای كارگران به علت نبود برنامه‌های محافظتی كافی، بسیار رایج است. بیماری شغلی ریوی براساس واكنش بدن- وقتی كه فرد در محیط كار است- به مواد ریز مجاور یا گازهایی كه توسط ریه‌ها وارد بدن می‌شوند، به وجود می‌آید. نوع اختلال ریوی بستگی به نوع و میزان ذراتی دارد كه فرو برده می‌شوند.

انواع آن كدامند؟

بیماری‌های شغلی ریوی به گرد و غبارهای معدن، عبارتند از: پنوموكونیوز (24)، سیلیكوز (25) و آزبستوز (26) كه در بسیاری از حالات شدید، این نارسایی‌ها می‌توانند باعث تأثیر غیرقابل جبران بر روی بافت ریه‌ها شوند. آزبستوز می‌تواند باعث ضخیم شدن پلورا (غشاء دوجداره‌ای كه ریه‌ها را از قفسه‌ی سینه جدا می‌كند) و ایجاد مزوتلیوما (27)- نوعی سرطان است كه بر روی پلورا تأثیر می‌گذارد- بشود. بیماری‌های سیلیكوز و پنوموكونیوز در كارگران معدن ذغال سنگ، در كشورهای توسعه یافته، نادر هستند.
البته تعداد مورد مروتلیوما (28) كماكان به سبب این كه سالیان سال طول می‌كشد تا خود را بروز دهد، در حال افزایش است. كارگرانی كه در معرض آزبست‌ها قرار داشته‌اند، قبل از این كه به محیط بهتری منتقل شوند، كماكان در معرض خطر به وجود آمدن این بیماری در سال‌های بعد قرار دارند. قرار گرفتن در محیط‌هایی با ذرات گرد و غبار بیولوژیكی،‌ هاگ‌ها و مواد شیمیایی، منجر به یك واكنش حساسیتی می‌شود كه باعث التهاب كیسه‌های هوایی ریه‌ها و یا آسم می‌گردد.

اقدامات مؤثر:

اگر شما علائم تنفسی خاصی مانند تنگی نفس و یا سرفه‌های طولانی دارید بایستی به پزشك مراجعه كنید. اگر شغل فعلی یا گذشته‌ی شما در ارتباط با گرد و غبار و یا سایر مواد تحریك كننده باشد، این موضوع را به پزشك خود اطلاع دهید. او ممكن است برای شما عكس برداری با اشعه‌ی X از قفسه‌ی سینه و آزمایشات كارآیی ریه را برای یافتن نشانه‌ای از صدمات ریوی تجویز كند. این موضوع بسیار حیاتی است كه شما دیگر تماسی با این ماده نداشته باشید تا دچار مشكل نشوید. اگر نمی‌توانید این كار را انجام دهید بایستی شغل خود را تغییر دهید تا از بدتر شدن وضعیت بیماری خود جلوگیری كنید. دوری از این تحریك كننده‌ها می‌تواند به تسكین علائم شما كمك كند و در غیر این صورت، درمان مانند حالت عادی آسم بایستی انجام شود.

ریه‌ی سیاه كارگران معادن ذغال سنگ

ریه‌ی سیاه (پنوموكونیوز) زخم بافت ریه است كه در اثر مجاورت طولانی مدت با ذرات ذغال سنگ به وجود می‌آید. این بیماری بیشتر در سن بالای چهل سال و نیز بیشتر در مردان، به خاطر خطر بالای كار شایع می‌باشد. معمولاً این بیماری بر اثر مجاورت با ذرات ذغال سنگ به وجود می‌آید. پنوموكونیوز كارگران معدن ذغال سنگ یك بیماری جدی ریه‌ای است. چون به علت استنشاق ذرات ذغال سنگ به وجود می‌آید و ذرات در طی سال‌ها به تدریج باعث ایجاد زخم در ریه می‌شوند كه درنهایت به تنگی نفس پیشرونده و ناتوان كننده منتهی خواهد شد. شدت بیماری بستگی به میزان مجاورت فرد با غبار ذغال سنگ دارد. پنوموكونیور در ابتدای بیماری رایجی در مناطق دارای معدن ذغال سنگ بود اما امروزه به علت كاهش این وضعیت و بهبود ایمنی، این بیماری در كشورهای پیشرفته به ندرت دیده می‌شود.

علل آن كدامند؟

علت این بیماری استنشاق ذارت ریز در غبار ذغال سنگ است، ذرات غباری مانند ذغال سنگ استنشاق شده، به ریه‌ها و از آنجا به كیسه‌های هوایی وارد می‌شوند و در طی مجاورت طولانی ذرات غبار باعث تحریك بافت ریه می‌شوند. این بیماری پنوموكونیوز ساده نامیده می‌شود. ادامه‌ی مجاورت با غبار ذغال سنگ منجر به یك عارضه‌ی جدی‌تر می‌شود كه فیبروز پیشرونده‌ی حجیم (29) نامیده می‌شود. در این عارضه بافت ریه به شدت دچار زخم می‌شود. اگر غبار ذغال سنگ حاوی ذرات سیلیس باشد، این عارضه باز هم بدتر می‌شود. مصرف سیگار نیز باعث پیشرفت سریع این عارضه می‌گردد.

علایم آن كدامند؟

اگرچه این بیماری در ابتدا هیچ علامتی ایجاد نمی‌كند. علایم بعدی پنوموكونیوز ساده و PMF كه در طی سال‌ها به وجود می‌آیند عبارتند از: سرفه حاوی خلط سیاه رنگ، تنگی نفس در هنگام فعالیت كه به طور پیش رونده شدت می‌یابد. افراد مبتلا به پنوموكونیوز ساده یا PMF هم چنین مستعد ابتلا به بسیاری از بیماری‌های ریه مثل برونشیت مزمن و سل می‌باشند. كارگران معدن ذغال سنگ كه مبتلا به آرتریت روماتوئید هستند ممكن است دچار سندرم كاپلان شوند كه در آن ندول‌های ملتهب در بافت ریه به وجود می‌آیند. با پیشرفت پنوموكونیوز PMF، تنگی نفس شدیدتر شده تا این كه درنهایت به نارسایی ریه منجر می‌شود.

اقدامات درمانی:

شما بایستی از سیگار كشیدن و قرار گرفتن در معرض ذرات ذغال سنگ جداً دوری كنید. اگر دچار پنوموكونیوز ساده هستید و در معرض دیگر ذرات قرار ندارید، درمان لازم نمی باشد چون بیماری توسعه نخواهد یافت. اگر شما PMF دارید، علایم ممكن است حتی پس از ترك محیط نیز بدتر گردند. هرچند درمان كاملی برای PMF وجود ندارد اما پزشك ممكن است برای شما داروهای گشادكننده ی نایچه‌ها یا اكسیژن درمانی را تجویز كند تا بتواند عوارض بیماری را تسكین دهد. شما هم چنین ممكن است نیاز به فیزیوتراپی سینه به طور مداوم داشته باشید تا مخاط اضافی را از مسیرهای هوایی، خارج كنید.

پیش‌گیری:

در بسیاری از كشورهای توسعه یافته، مقرراتی برای صنایع معادن ذغال سنگ مثل نیاز به تهویه كافی در محل كار و سایر وسایل ایمنی وجود دارد. ماسك‌های صورت و وسایلی كه ذرات را كنترل می‌كنند نیز ممكن است برای افرادی كه در زیر زمین كار می‌كنند لازم باشد. كارگرانی كه در معرض ذرات ذغال سنگ قرار دارند بایستی هر چند سال یك بار عكس برداری ریوی را انجام دهند تا وجود پنوموكونیوز ساده مورد بررسی قرار گیرد، قبل از این كه به PMF تبدیل گردد.

سیلیكوز (30)

صدمه‌ی بافت‌های ریوی به سبب استنشاق ذراتی است كه دارای سیلیس است. سیلیكوز در افراد بالای 40 سال شایع‌تر است و معمولاً در مردان به سبب خطرات در محیط كار بیشتر بروز می‌كند. این بیماری با قرار گرفتن در معرض ذرات سیلیس ایجاد می‌شود و باعث صدمات غیرقابل جبران به ریه می‌گردد، زمانی در كشورهای توسعه یافته بسیار رایج بود. این بیماری افرادی مانند كارگران ریخته‌گری، شن شویی و كوزه‌گران كه با ماسه، سنگ، گرانیت و ذغال سنگ سركار دارند را مبتلا می‌كند. بسیاری از افرادی كه سیلیكوز دارند، دارای بیماری طولانی هستند كه بعد از 20 الی 30 سال قرار داشتن در معرض ذرات سیلیس به وجود می‌آید و می‌تواند در كمتر از 1 سال باعث مرگ شود. برخلاف بسیاری از ذراتی كه وارد ریه‌ها می‌شوند، ذرات سیلیس باعث پاسخ و واكنش التهابی شدید در بافت ریه‌ها می‌گردند. بعد از مدتی این التهاب باعث قطور و مجروح شدن و ناكارایی ریه‌ها در رسانیدن اكسیژن به خون می‌شود. علایم این بیماری ممكن است بسیار شدید باشند و این حالت در افراد سیگاری سریع‌تر بروز می‌كند.

علایم آن كدامند؟

علایم حالات شدید و مزمن این بیماری مشابه هستند اما فقط در مدت زمان متفاوتی بروز می‌كند كه عبارتند از: سرفه همراه با خلط- كوتاهی و تنگی نفس در هنگام فعالیت- فشردگی و احساس ناراحتی سینه. هر دو نوع این بیماری آمادگی فرد را برای ابتلاء به سل بالا می‌برند. حتی اگر فرد پس از آن هم دیگر در معرض ذرات سیلیس نباشد، بیماری می‌تواند پیشرفت پیدا كند و درنهایت باعث ایست تنفسی گردد.

اقدامات مؤثر:

شما اگر در گذشته در معرض موادی كه سیلیس تولید می‌كند قرار داشته‌اید، این موضوع را به پزشك خود اطلاع دهید. او احتمالاً برای شما عكس برداری سینه و آزمایشات كاركرد ریه را برای ارزیابی سطح تخریب آن پیشنهاد خواهد كرد. درمانی برای این بیماری وجود ندارد اما قرار نگرفتن بیشتر در معرض ذرات می‌تواند روند رشد آن را كاهش دهد. اگر به این بیماری مبتلا هستید، نباید سیگار بكشید و هنگام كار حتماً باید از ماسك‌های مخصوص استفاده كنید و اگر نمی‌توانید در محیط كار از ذرات سیلیس برحذر باشید، پزشك ممكن است تغییر شغل را به شما توصیه كند. اگر به حالت شدید این بیماری مبتلا هستید برای تنفس آسان‌تر می‌توانید تحت اكسیژن درمانی قرار بگیرید.

پیشگیری:

اگر فكر می‌كنید در خطر این بیماری قرار دارید بایستی، با پزشك و كارفرمای خود مشورت كنید. این مهم است كه شما و كارفرمایتان كارهایی برای كاهش میزان سیلیسی كه استنشاق می‌كنید انجام دهید. تهویه‌ی مناسب و امكانات كنترل ذرات گرد و غبار، ماسك‌های صورت و امكانات شستشو می‌توانند مورد استفاده قرار گیرند ولی به‌ترین راه پیشگیری تغییر شغل است.

بیماری‌های مرتبط با آزبست

آزبست نارسایی ریوی است كه بر اثر استنشاق آزبست در سال‌های گذشته به وجود می‌آمد. این بیماری معمولاً در زیر سن 40 سال نادر است و با افزایش سن، شایع‌تر می‌باشد و در مردان بر اثر خطرات بیشتر كاری رایج‌تر است. معمولاً این بیماری با قرارداشتن در معرض آزبست در خانه یا محل كار به وجود می‌آید. آزبست‌ها (پنبه نسوز) یك ماده‌ی معدنی فیبری هستند كه اگر استنشاق شوند می‌توانند صدمات خطرناكی را به ریه وارد كنند. حتی فرو بردن مقدار كمی از این مواد می‌تواند در آینده مشكل‌آفرین شود. صدمه‌ی حاصل از استنشاق آزبست غیرقابل جبران است و جلوگیری از قرار گرفتن بیشتر در معرض آن بسیار مهم است. افراد خانواده‌ای كه در معرض آزبست در محیط كار قرار دارند، در خطر مشكلات مربوط به آن می‌باشند چون این مواد می‌توانند از محیط كار به خانه بر روی لباس منتقل گردند. در طول 25 سال گذشته، كاهش عمومی در مصرف آزبست‌ها بر اثر آزمایشات مختلف به وجود آمده است. البته تعداد افرادی كه دچار بیماری‌های مرتبط با آن می‌گردند كماكان در حال افزایش است. چون یك فاصله‌ی 25 ساله بین قرار گرفتن در معرض آزبست‌ها و شروع بیماری وجود دارد.

علت این بیماری:

فیبرهای آزبست به شكل سوزن می‌باشند، به همین علت در صورت استنشاق به شدت وارد بافت ریه‌ها می‌گردند و به درون آن نفوذ می‌كنند. این مواد سپس باعث ایجاد واكنشی از سوی گلبول‌های سفید ریه شده كه تلاش می‌كنند فیبرها را از بین ببرند. اما معمولاً فیبرها گلبول‌های سفید را از بین برده و باعث تورم و زخمی شدن بافت ریه‌ها می‌گردند.

انواع آزبست:

آزبست‌ها به سه گروه اصلی تقسیم می‌شوند: سفید، آبی و قهوه‌ای و تمام آن‌ها خطرناكند. آزبست‌های سفید بیش از بقیه برای مقاصد تجاری استفاده می‌شوند. آزبست‌های آبی و قهوه‌ای كمتر رایج بوده اما درواقع خطرناك بوده و می‌توانند باعث ایجاد بیماری‌های مرتبط به آزبست گردند. استنشاق آزبست‌ها می‌تواند باعث سه نوع بیماری گردد: آزبستوز ضخیم شدن منتشر پلورا كه در آن پلورا (غشاء دو جداره‌ای كه ریه‌ها را از سینه جدا می‌سازد) به طور غیرطبیعی قطور می‌گردد و باعث ایجاد، مزوتلیوما كه یك تومور سرطانی در پلورا است می‌شود، معمولاً بیش از یك بیماری مربوط به آزبست، به طور همزمان در یك فرد بروز می‌كند.

آزبستو (31)

در این حالت، جراحات گسترده‌ای در بافت ریه به وجود می‌آید. بیماری می‌تواند حتی بعد از دور شدن از منبع آزبست نیز ادامه یابد. این بیماری معمولاً در افرادی كه به شدت در معرض آزبست‌ها قرار داشته‌اند بروز می‌كند مانند معدن‌كاران آزبست. افرادی كه در كارخانه‌های آزبست كار می‌كنند و افرادی كه به طور مداوم ابزاری را كه دارای آزبست هستند در اختیار دارند.
دوره‌ی بین اولین دفعه قرار گرفتن در معرض آزبست و شروع علایم حداقل 20 سال و گاهی بیشتر به طول می‌انجامد. اصلی‌‌ترین علامت، تنگی نفس در هنگام فعالیت است كه می‌تواند در نهایت باعث از كارافتادگی گردد. سایر علایم عبارتند از: سرفه‌های خشك، شكل غیرعادی ناخن‌های دست كه كلابینگ (32) نام دارد و چهره‌ی متمایل به آبی (آبی رنگ شدن خفیف صورت). بعضی از افراد مبتلا به این بیماری دچار سرطان ریه نیز می‌گردند.

ضخیم شدن منتشر پلورا:

ضخیم شدن پلورا ممكن است بعد از مصرف مقدار كمی آزبست به وجود آید. معمولاً این حالت علامت قابل مشاهده و خاصی را نشان نمی‌دهد و فقط اگر عكس‌برداری سینه برای دلیل دیگری انجام پذیرد، مشخص می‌گردد. در بعضی حالات، ضخیم شدن پلورا شدید و گسترده است و توانایی گسترش ریه‌ها را كاهش می‌دهد و باعث تنگی نفس می‌شود.

مزوتلیوما: (33)

این نارسایی یك تومور سرطانی در پلورا و گاهی اوقات در پریتونئوم (34) (دیواره‌ی نازكی كه در اطراف حفره شكمی قرار گرفته است) می‌باشد. این بیماری رایج‌‌ترین نتیجه كاركردن با آزبست‌های آبی و قهوه‌ای است. ممكن است بین اولین برخورد با آزبست و علائم این بیماری 30 تا 50 سال فاصله باشد. این بیماری می‌تواند با تأثیر بر پلورا باعث درد قفسه سینه و تنگی نفس گردد. در حالت درگیری پریتونئوم ممكن است باعث انسداد روده گردد و علائمی مانند درد شكمی، استفراغ و كاهش وزن را به وجود آورد.

نحوه‌ی تشخیص:

اگر پزشك این بیماری را حدس بزند، از شما در مورد كار فعلی و سابقه‌ی كارهایتان پرسش خواهد كرد. بیماری‌های مربوط به آزبست معمولاً با استفاده از عكس برداری ریوی برای یافتن علائم ضخیم شدن پلورا مشخص می‌گردد. پزشك می‌تواند به سینه‌ی شما برای صداهای غیرعادی گوش دهد و می‌تواند آزمایشات كارآیی ریه‌ها را برای یافتن میزان مشكلات تنفسی تجویز كند. یك نمونه از خلط ریه شما را نیز می‌توان برای علائم و نشانه‌های آزبست تحت بررسی قرار داد. برای اثبات تشخیص مزوتلیوما، یك نمونه از بافت پلورا به كمك بی حسی موضعی برای بررسی سلول‌های سرطانی گرفته می‌شود.

اقدامات درمانی:

هیچ درمانی نمی‌تواند از پیشرفت بیماری‌های مربوط به آزبست جلوگیری كند. البته قرار داشتن در معرض آزبست می‌تواند باعث بدتر شدن سریع وضعیت فرد گردد. بنابراین بایستی از آن دوری كرد، اگر به آزبستوز مبتلا باشید ممكن است برای تنگی نفس به شما اكسیژن داده شود. ضخیم شدن بعضی نواحی پلورا احتیاج به درمان خاصی ندارد چون این وضعیت معمولاً علائم شدیدی را بروز نمی‌دهد. این بیماری نمی‌تواند به طور مؤثر درمان شود اما رادیوتراپی می‌تواند درد را تسكین دهد.
چگونه می‌توان جلوی بیماری را گرفت؟ تنها روش جلوگیری از این بیماری‌ها قرار گرفتن حداقل در معرض آزبست در محل كار و خانه می‌باشد از دهه‌ی 1970، استفاده از آزبست به شدت محدود شد و صنایعی كه از آن استفاده می‌كردند وسایل كنترلی و حفاظتی را بهبود بخشیدند. بسیاری از نمونه‌هایی كه از این بیماری هم اكنون بروز می‌كنند بر اثر قرار گرفتن در معرض آزبست مربوطه به قبل از دهه 70 بوده است.

التهاب كیسه‌های هوایی در اثر آلرژی

واكنش آلرژیك نسبت به ذرات گرد و غبار و یا مواد شیمیایی استنشاق شده وجود دارد كه باعث تب و سرفه می‌شود. این بیماری معمولاً در بزرگسالان شایع است و در مردان به سبب بالا بودن خطر در محیط كاری بیشتر شایع می‌باشد. قرار گرفتن در معرض بعضی ذرات گرد و غبار، موجودات زنده و مواد شیمیایی عوامل خطر هستند، در بعضی افراد استنشاق ذرات گرد و غبار یا مواد شیمیایی مربوط به موجودات زنده مانند پروتئین‌ها و‌ هاگ‌های قارچی یك حالت آلرژی به وجود می‌آورد كه باعث تورم بافت ریه و تنگی نفس می‌شود، این حالت به نام آلرژی خارجی كیسه‌های هوایی شناخته می‌شود. ذرات گرد و غبار،‌هاگ‌های قارچی و مواد شیمیایی كه ممكن است در محل كار وجود داشته باشند می‌توانند بر روی افرادی با مشاغل مختلف تأثیر بگذارند. این‌ هاگ‌های قارچی و مواد شیمیایی حتی در منازل نیز یافت می‌شوند.

علل آن:

بسیاری مواد در محیط كار می‌توانند پاسخ آلرژیك كه باعث این بیماری گردد را موجب شوند. چندین شكل مختلف این نوع نارسایی وجود دارند كه براساس شغلی كه معمولاً باعث آن می‌گردد طبقه بندی و نام‌گذاری می‌شوند، برای مثال: در ریه‌های كشاورزان این حالت حساسیت، به وسیله‌ی ‌هاگ‌های قارچ از علف‌های خشك كپك زده بروز می‌كند و اگر ذرات حاصل از فضولات پرندگان عامل خطر باشند بیماری به نام ریه‌ی پرنده بازان مشهور می‌شود، سایر موادی كه می‌توانند این بیماری را شروع كنند عبارتند از پنیر كپك زده، ذرات قهوه، قارچ و بعضی مواد شیمیایی كه در صنایع و كارخانجات برای تولید پوشش یا بسته بندی مواد به كار می‌روند. میكروارگانیسم‌های خاصی كه می‌توانند در سیستم‌های تهویه‌ی هوایی و مرطوب كننده‌‌های هوا وجود داشته باشند نیز می‌توانند در ادارات، سالن‌ها، كارخانه‌ها این بیماری را به وجود آورند، این بیماری باعث تورم كیسه‌های هوایی و مسیرهای كوچك هوایی در ریه‌ها می‌گردد. دیواره‌ی كیسه‌های هوایی ضخیم شده و كارآیی خود را در رد و بدل كردن اكسیژن با خون از دست می‌دهد و مسیرهای هوایی نیز باریك می‌شوند. تمام افرادی كه در معرض این مواد قرار داشته باشند دچار این بیماری نمی‌گردند البته در بعضی افراد كه آمادگی نسبی برای آلرژی دارند قرار داشتن در معرض این مواد می‌تواند باعث به وجود آمدن حملات شدید این بیماری گردد و اگر قرار داشتن در معرض این بیماری باز هم ادامه یابد، این افراد ممكن است به نارسایی‌های طولانی مدتی كه می‌تواند باعث صدمات دائمی به ریه‌ها گردد، مبتلا شوند.
علائم یك حمله‌ی شدید آلرژی خارجی كیسه‌های هوایی به سرعت شروع شده و مانند علائم آنفولانزا می‌باشند این‌ها معمولاً 4-8 ساعت بعد از اولین تماس بروز كرده و عبارتند از: تب و سرماخوردگی (سرمازدگی و لرز) (35)- سرفه و خس خس سینه- احساس فشار و تنگی در سینه و در بعضی افراد تنگی نفس. اگر قرار داشتن در معرض این مواد متوقف شود، این علائم معمولاً به خودی خود بعد از 12 تا 24 ساعت شروع به كاهش كرده و معمولاً بعد از 48 ساعت كاملاً محو می‌شوند، اگر تماس باز هم ادامه یابد حملات شدید خواهد شد، درنهایت باید كاملاً تحت درمان قرار گرفت.

آمبولی ریه (36)

انسداد جریان خون ریه‌ها به وسیله‌ی یك یا چند لخته‌ی خونی می‌باشد. این بیماری در زنان شایع‌تر از مردان است و سیگار كشیدن، مصرف داروهای ضدحاملگی در دوره‌های طولانی و عدم تحرك عوامل خطرآفرین هستند. در آمبولی ریوی قسمتی از یك لخته‌ی خونی (37)، در سرخرگ‌های ریه قرار گرفته و به طور تقریبی یا كامل جریان خون را مسدود می‌كند، معمولاً این لخته از یك لخته‌ی بزرگ‌تر كه در سیاهرگ‌های پا و یا ناحیه ی لگن قرار دارد كنده شده، سپس توسط جریان خون حركت كرده است. در صورتی كه سرخرگ مسدود شده كوچك باشد آمبولی ریوی ممكن است ملایم باشد، اما انسداد سرخرگ اصلی ممكن است باعث علائم شدید شده و كشنده باشد.
به ندرت لخته‌های كوچك می‌توانند تعداد زیادی سرخرگ كوچك در ریه‌ها را برای ماه‌ها و سال‌ها دچار انسداد نمایند و علامتی از خود بروز ندهند. این حالت آمبولی ریوی عود كننده (38) نامیده می‌شود، آمبولی ریوی معمول در افرادی كه دچار ترومبوس (39) (لخته) ‌سیاهرگ‌های عمیقی به سبب عدم تحرك طولانی مدت شده‌اند مانند آن‌هایی كه به تازگی زایمان كرده‌اند یا تحت عمل قرار گرفته‌اند (به خصوص درمان شكستگی‌ها یا جراحی لگن) و یا گاهی مواقع به سبب یك مسافرت طولانی كه تحركی وجود نداشته است اتفاق می‌افتد. آمادگی برای به وجود آمدن لخته‌های خونی، خطر ترومبوس سیاهرگ‌های عمیق را بالا می‌برد و این گاهی به سبب مصرف سیگار یا داروهای خوراكی ضدبارداری می‌باشد.

علائم آن:

علائم بستگی به میزان انسداد جریان خون دارد، آمبولی ریوی وسیع كه در آن یك لخته بزرگ یكی از سرخرگ‌های اصلی ریه را مسدود می‌كند ممكن است باعث مرگ ناگهانی و بدون هشدار گردد، البته در بسیاری حالات، علائم ظرف مدت چند دقیقه بروز می‌كنند و عبارتند از: تنگی نفس- درد شدید در قفسه‌ی سینه كه معمولاً در هنگام نفس كشیدن (عمل دم) بسیار شدیدتر می‌گردد- سرفه همراه با خون- احساس ضعف و غش- تپش قلب و در بعضی حالات، تنگی نفس كه در طول چند ماه بدتر می‌شود. در نهایت بسیاری از رگ‌های خونی ممكن است بسته شده و فشارخون در سرخرگ‌های ریوی بالا رود و ممكن است نارسایی قلبی مزمن را به وجود آورد.

اقدامات درمانی:

درمان بستگی به شدت انسداد دارد. شما می‌توانید به طور مرتب داروهای داخل وریدی یا تزریق هپارین كه به سرعت مانع شكل‌گیری لخته در خون و یا مانع از بزرگ‌تر شدن آن‌ها می‌شوند را دریافت كنید، به طور هم‌زمان شما می‌توانید یك داروی ضد انعقاد خوراكی كه با رقیق كردن خون مانع ایجاد لخته می‌شود را دریافت كنید، این داروها چندین روز طول می‌كشد تا تأثیر خود را نشان دهند، درمان به كمك داروهای ضد انعقاد معمولاً ممكن است تا 3 ماه ادامه یابد. اگر كه این بیماری خودش باعث عدم تحرك برای مدتی گردد و اگر این بیماری بر اثر حالات طولانی مدت مانند افزایش انعقادپذیری (40) باشد. ممكن است شما به درمان دارویی تا مدت نامشخصی نیاز داشته باشید. درمان به طور پیوسته با آزمایشات خونی بررسی می‌گردد تا بتوان لخته‌ی خون شما را اندازه گرفت، ضمناً مقدار دارو نیز براساس شدت بیماری تغییر می‌یابد، در حالت‌های شدید داروهای حل كننده‌ی لخته نیز ممكن است برای از بین بردن لخته به كار روند هم‌چنین انداختن زالو نیز مفید می‌باشد. اگر سرخرگ اصلی كه ریه‌ها را تغذیه می‌كند تحت تأثیر قرار گیرد جراحی فوری برای نجات جان بیمار ممكن است لازم باشد.

گسترش به ریه: (41)

این بیماری معمولاً بین سنین 50 تا 70 سالگی و در زنان شایع‌تر می‌باشد. متاستاز یا گسترش به ریه معمولاً جزء سرطان‌های ثانویه ریوی است كه در آن تومورها از مكان دیگری در بدن به ریه‌ها سرایت كرده‌اند. بافت ریه مكان بسیار مناسبی برای گسترش می‌باشد چون تمام خون در گردش بدن از ریه‌ها می‌گذرند و سلول‌های سرطانی به آسانی می‌توانند به این مكان برسند. سرطان‌های اصلی كه معمولاً به ریه‌ها توسعه می‌یابند عبارتند از سرطان‌های سینه، روده، غده‌ی پروستات و كلیه. سرطان‌های ثانویه ریه ممكن است علایمی نداشته باشند. البته اگر تومورهای زیادی در ریه به وجود آیند ممكن است دچار تنگی نفس شوید. اگر تومور مسیر هوایی را بسته باشد شما هم‌چنین ممكن است سرفه‌های توأم با خون نیز داشته باشید.

اقدامات مؤثر:

اگر سرطان قبلاً در جای دیگری از بدن تشخیص داده شده باشد، پزشك برای تشخیص گسترش سرطان به ریه ممكن است برای شما عكس‌برداری سینه را تجویز كند، اگر مكان سرطان اصلی تشخیص داده نشده باشد، آزمایشات بیشتری را می‌توان استفاده كرد كه بستگی به نوع و گسترش تومور اصلی دارند، تا حدودی دیدگاه كلی بستگی به نوع سرطان اصلی دارد. البته وقتی كه سرطان دچار گسترش (42) شده باشد، معمولاً چندین تومور به وجود خواهد آمد و درمان معمولاً سخت‌تر می‌باشد.

افزایش فشارخون ریوی (43)

افزایش فشارخون زیاد در رگ‌های خونی تغذیه كننده‌ی ریه‌ها می‌باشند. خون در داخل ریه‌ها به وسیله‌ی قلب معمولاً با فشار پایین‌تری نسبت به سایر بدن پمپ می‌شود، در فشار خون ریوی فشارخون در سرخرگ‌های ریوی به طور غیرعادی بالا می‌باشد، در نتیجه سمت راست قلب كه خون را به داخل ریه‌ها پمپ می‌كند بایستی برای ثابت نگاه داشتن میزان عبور آن در سرخرگ‌های قلب عمل پمپ كردن را با نیروی بیشتری انجام دهد این موضوع باعث بزرگ شدن دیواره‌ی ماهیچه‌ای در سمت راست قلب می‌گردد.

علل آن:

حالات مختلف قلب و ریه ممكن است باعث این بیماری گردند، برای مثال در بیماری‌های انسدادی مزمن ریوی، مقاومت در برابر جریان خون در ریه‌ها به سبب صدمه‌ی وارده به بافت‌های ریه ایجاد می‌گردد. در بیماری‌های تخریب كننده‌ی بافت‌های ریه مانند فیبروز كیسه‌های هوایی ریه، (44) رگ‌های خونی در ریه‌ها ممكن است خراب شده و عبور خون را دچار مشكل كنند، لخته‌های خونی در ریه‌ها می‌توانند عبور خون را مسدود كرده و باعث فشارخون ریوی گردند. تنگ شدن دریچه‌ی میترال در قلب مانع از خروج خون از ریه‌ها می‌شود و باعث فشار برگشتی و فشارخون ریوی می‌گردد. در بعضی اختلالات مادرزادی قلبی، قلب مقدار خون را بیشتر از حد طبیعی به داخل ریه‌ها پمپ می‌كند و به همین دلیل فشار خون بالا می‌رود، به ندرت توقف تنفس در خواب منجر به فشار خون ریوی می‌گردد معمولاً عامل مشخصی برای بیماری وجود نداشته و به همین علت به نام فشار خون ریوی اولیه شناخته می‌شود. این بیماری معمولاً در افراد بالای چهل سال شایع است.

علائم آن:

بسیاری از افرادی كه دچار فشار خون ریوی می‌شوند قبلاً علائم درازمدت بیماری قلبی و یا ریوی داشته‌اند، علائم اضافی مربوط به فشارخون ریوی ممكن است عبارت باشند از: تنگی نفس كه در هنگام فعالیت بدتر خواهد شد همچنین هنگام خستگی. وقتی كه بیماری پیشرفت كند تنگی نفس حتی در هنگام استراحت به شدت زیاد می‌شود، در نهایت قسمت راست قلب كه خون را به ریه‌ها پمپ می‌كند ممكن است از كار افتاده و باعث ادم (تورم بر اثر جمع شدن مایعات) به خصوص در اطراف مچ پاها گردد.

اقدامات مؤثر:

اگر دچار اختلال قلبی یا ریوی طولانی مدت هستید و علائم شما به طور ناگهانی بدتر شد، پزشك ممكن است به فشارخون ریوی مشكوك شود، او ممكن است برای یافتن رگ‌های بزرگ شده اقداماتی انجام دهد. انجام نوار و اكوی قلبی نیز ممکن است برای یافتن علائم بیماری قلبی و هم‌چنین آزمایشات كارآیی ریوی برای ارزیابی صدمه به ریه‌ها صورت پذیرد. اگر تشخیص كماكان قطعی نباشد عملی به نام كاتتر قلبی كه شامل عبور دادن لوله‌ای از طریق یك سیاهرگ در دست یا پا تا سمت راست قلب برای اندازه‌گیری فشار آنجا می‌باشد را می‌توان انجام داد. اگر شما دچار فشار خون ریوی شده‌اید درمان بایستی در ابتدا بر روی عامل ایجاد بیماری متمركز گردد، اگر شما بر اثر اختلالاتی مانند بیماری‌های انسداد مزمن ریوی دچار كمبود اكسیژن باشید پزشك ممكن است اكسیژن درمانی طولانی مدت در منزل را برایتان تجویز كند، اگر رگ‌های خونی ریه‌ها بر اثر لخته‌ای بسته شده باشند ممكن است از داروهای ممانعت كننده از لخته شدن خون استفاده شود و یا در صورت لزوم انداختن زالو پیشنهاد شود، شما هم چنین می‌توانید از داروهایی برای گشاد كردن رگ‌های ریه و پایین آوردن فشار آن‌ها استفاده كنید، اگر مشكل قلبی به وجود آمده برای كاهش مایعات اضافی ممكن است برای شما داروهای ادرارآور نیز تجویز گردد.

سندرم زجر تنفسی حاد

سندرم زجر تنفسی پاسخ التهابی در ریه‌ها به یك بیماری شدید یا جراحت می‌باشد. سندرم زجر تنفسی حاد (ARDS) یك نارسایی ریوی خطرناك است كه به دلیل یك صدمه شدید یا به ریه‌ها و یا به جای دیگری از بدن بروز می‌نماید. در ARDS رگ‌های كوچك خونی (مویرگ‌ها) در ریه‌ها مایعات‌شان را وارد كیسه‌های هوایی می‌كنند و باعث كاهش اكسیژن رسیده به خون و عدم باز شدن كافی ریه‌ها برای تنفس می‌گردند و این می‌تواند باعث مشكل در سایر اعضای بدن مانند كلیه‌ها و كبد شود. ARDS یك بیماری كشنده است و احتیاج به درمان پزشكی فوری دارد.

علل آن:

ARDS می‌تواند بعد از هر عفونت یا بیماری شدید به وجود آید. یك سوم حالات از یك عفونت گسترده‌ی باكتریایی در خون به وجود می‌آید. در سایر موارد صدمات اساسی مانند چندین شكستگی، آسیب اعضای داخلی و یا سوختگی شدید، می‌توانند باعث این بیماری گردند، گاهی اوقات ARDS بر اثر ذات الریه، زایمان سخت، فرو بردن مواد استفراغی و یا مصرف بیش از حد مواد مخدر مانند هروئین نیز به وجود می‌آید، این كه چرا این حالات باعث ترشح مایعات از رگ‌ها به ریه‌ها می‌شوند، نامشخص است.

علائم آن:

علائم ARDS معمولاً 24 تا 48 ساعت بعد از جراحت و یا شروع عاملی كه این حالت را به وجود می‌آورد بروز می‌یابند، و ممكن است عبارت باشند از: تنگی نفس شدید، لكه‌های آبی رنگ روی پوست، گیجی یا عدم هوشیاری، ویزینگ یا خس خس سینه. این علائم علاوه بر مواردی كه مربوط به اختلال اولیه ایجادكننده‌ی این بیماری می‌باشند را سبب شده است، بروز می‌نمایند. ذات الریه علاوه بر ایجاد این بیماری ممكن است به عنوان عارضه‌ای از این بیماری نیز بروز كند، سایر عوارض مانند نارسایی حاد كلیه نیز ممكن است بروز كنند.
در صورتی كه میل دارید ریه را تقویت كنید از خوراكی‌های زیر بیشتر استفاده كنید. مانند آب انار شیرین، خرمای خشك، توت سرخ، فندق، بادام، كتیرا بادام، صمغ عربی، مویز، شیر گاو، كاهو، ترب سیاه، نخود سبز، كرفس، نشاسته، نوشابه كومبوچا.

پی‌نوشت‌ها:

1.Medulla
2.Alveoli
3.pnemonia
4.acute respiratory distress syndrome
5.Chemotherapy
6.Haemophilus influenza
7.Mycoplasma penmoniae
8.Leginonella pneumophila
9.Legionnaires
10.aureus
11.Klebsiella
12.pseudononas
13.pncumocystic carini
14.AIDS
15.aspiration
16.rust
17.Pleura
18.respiratory failure
19.reheumatoid arthritis
20.systemic lupus erythematosus
21.radiotherapy
22.bronehoscope
23.occupational lung disease
24.pneumoconiosis
25.silicosis
26.asbestosis
27.mesothelioma
28.mesothelioma
29.progressive massive fibrosis(PMF)
30.silicosis
31.asbestosis
32.clabbing
33.mesothelioma
34.peritoneum
35.chill
36.pulmonary embolism
37.embolus
38.recurrent
39.thrombosis
40.hypercoagulabilutl
41.Lung Metastases
42.metastases
43.pulmonary hyperytension
44.fibrosingalveolitis