نقد ایدهآلیسم در تعلیم و تربیت
تأثیر ایدهآلیسم بر تعلیم و تربیت به اندازهای بوده که حتی امروزه به سختی می توان مدارسی را پیدا کرد که به نحوی از انحا، اصول ایدهآلیست را رعایت نکند.
1. بالا بودن سطح شناختی تعلیم و تربیت ایدهالیستی؛ ۲. توجه به امنیت و ارتقای یادگیری فرهنگی؛ 3. توجه شدید نسبت به اخلاق و رشد منش؛ ۴. دیدگاه آنها نسبت به معلم به عنوان مرکز ثقل روند آموزشی؛ ۵. تأکید بر اهمیت خود شکوفایی؛ ۶. تأکید بر جنبه های انسانی و شخصی زندگی و ۷. روش ادراکی، نظام دار و کل نگر.
از نظر تاریخی، تأثیر ایدهآلیسم بر تعلیم و تربیت به اندازه ای بوده که حتی امروزه به سختی می توان مدارسی را پیدا کرد که به نحوی از انحا، اصول ایدهآلیست را رعایت نکند. هر چند نفوذ ایدهآلیسم در دهه های اخیر کم شده، اما احتمالا هیچ فلسفه دیگری به اندازه ایدهآلیسم در بلند مدت بر تعلیم و تربیت اثر نگذاشته است. از افلاطون در قرن چهارم قبل از میلاد و مکتب مدرسی در قرون وسطی گرفته تا کانت و هگل و تا قرن بیستم، ایدهآلیسم پیوسته قدرت مسلط به حساب می آمده است. عوامل متعددی در تضعیف ایدهآلیسم در دنیای معاصر نقش داشته است: پیشرفتهای صنعتی و فنی، زنگ خود را به صدا در آورده اند؛ پیشرفت علوم، چالشهای اساسی در برابر اصول ایدهآلیست ایجاد کرده است؛ قدرت گرفتن دوباره فلسفه رآلیسم و طبیعت گرایی، ماده را به عنوان مخالف جنبه های آرمانی زندگی، بیشتر مورد تأکید قرار داده و اصرار معاصران بر نوآوری و مخالفت با میراث فرهنگی و ارزشهای پایدار، موضع ایدهآلیسم را تضعیف کرده است.
بسیاری از ایدهآلیستها در پاسخ گفته اند کتابهای قدیمی که برخی از آنها بیش از دو هزار سال پیش نوشته شده، مشتمل بر اندیشههایی است که هنوز هم اعتبار دارد. آنها با اسکلیاستیس همعقیدهاند که واقعا در کره زمین چیز جدیدی وجود ندارد، زیرا بسیاری از مسائلی که امروزه با آن دست به گریبانیم، همانها است که فلاسفه و دیگران سالها قبل با آن مواجه بوده اند. برای مثال، افلاطون به صورت گسترده ای مسائل مربوط به دمکراسی، فردیت و زبان را مطرح کرده است. در انجیل موضوعاتی از قبیل درد و مصیبت انسان، آزمندی، ثروت و هدف انسان مورد بحث واقع شده است.
زمانی که هرمن ملویل کتاب موبی دیک را می نوشت، بر موضوعات محوری انجیل یعنی خیر و شر که هنوز هم هدایت انسانها را برعهده دارد، تأکید می کرد. امروزه نشست های زیادی مبتنی بر برنامه کتابهای بزرگ برگزار می شود که موضوعاتی از همین قبیل را مطرح می کند و به نظر برخی ایدهآلیستها این کتابها در مقایسه با بیشتر کتابهایی که در بهترین شرایط فروش قرار دارد، بینش بیشتری در اختیار انسان می گذارد. این سمینارها به مدارس، کتابخانه ها، قرائت خانه ها، حتی به برنامه های تعلیم و تربیت بزرگسالان در بسیاری از زندانها راه یافته است. بسیاری از افراد که در دهه ۱۹۵۰ در ابتدای شروع برنامه کتابهای بزرگ در آن شرکت کردند، هنوز با حسرت به تجارب گذشته خود می نگرند. امروزه دائرة المعارف بریتانیکا، کتابهای بزرگ را برای استفاده خانگی منتشر می کند و ضمایم موسوم به سینوپتیکن کلید کمک به خواننده برای تعیین مرکز ثقل اندیشههای مطرح شده در کتابها را به دست می دهد. بسیاری از مردم از این که بخش زیادی از آنچه نظیر قتل نجات بخش و سقط جنین - که اندیشههایی جدید تصور می شود . از سوی نویسندگان باستانی مطرح شده، تعجب می کنند. دانشجویان در کتابهای بزرگ غالبا جرقه هایی از شناخت را در کتابهای قرائت خود می یابند که تفکر آنها را به کشف راههای جدید بر می انگیزد.
مخالفان ایدهآلیسم با شادی منتظر یورش بیامانند، زیرا مدتی طولانی به دنبال راههایی بوده اند تا از زیر بار آنچه که به نظر آنها طبیعت خسته کننده ایدهآلیسم است، شانه خالی کنند. آنچه اساسا با آن مخالفند، فرضهای بنیادی ایدهآلیسم است. به عنوان مثال، این عقیده ایدهالیستی که جهان کامل و مطلق در انتظار کشف شدن است، پیشرفت علم، ابداع اندیشهها و روندهای جدید را به تأخیر انداخته است. اگر کسی مفهوم اندیشههای مطلق را بپذیرد، ممکن نیست بدون تردید در مورد اطلاق یا زیر سؤال بردن آن، به اندیشه ای فراتر پا گذارد. این یکی از مشکلات مهمی است که علم جدید برای کسب مقبولیت با آن روبه رو است، زیرا علم به جای دوام و بداهت، بر گذرایی و فرضیه مبتنی است. در واقع، دانش معاصر تا اندازه زیادی با «اصل عدم قطعیت»؟ هیزن برگ که به صورت خلاصه می گوید: «ما در مورد هیچ چیز مطمئن نیستیم»، توصیف می شود. نظریه نسبیت انیشتین در جهت مخالفت با اصرار ایدهآلیست بر قطعیت جهان به کار گرفته شده است. دیگر علت تضعیف ایدهآلیسم، کاهش تدریجی نفوذ مذهب سنتی در امور دنیای معاصر است. چون ایدهآلیسم ذاتا با مذاهب سنتی ارتباط دارد، تضعیف یکی از آنها به نوبه خود به تضعیف دیگری منجر می شود.
با این حال، شواهدی وجود دارد که کاهش تأثیر مذهب احتمالا در حال تغییر است. در حالی که نفوذ مذهب سازمان یافته سنتی کاهش پیدا کرده، اخیرا علاقه تازهای در گرایش به تصوف و عرفان، تفکرات مذهبی شرق و انواع مختلف شهود که جهات حرکت آن با دیدگاه مذهب سنتی تفاوت دارد به چشم می خورد. علاوه بر این، در سالهای اخیر عقاید مسیحیت انجیلی همراه با تأکید زیاد بر تعلیم و تربیت جوانان مجددا احیا شده است. این پیشرفتها، مخصوصا در دیدگاههای خود نسبت به اهداف و محتوای مناسب تعلیم و تربیت، زیربنای ایدهالیستی دارد.
منبع: مبانی فلسفی تعلیم وتربیت، هوارد آ. اوزمن و ساموئل ام. کراور،مترجمان: غلامرضا متقی فر، هادی حسین خانی، عبدالرضا ضرابی، محمدصادق موسوی نسب و هادی رزاقی،صص66-64، انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی رحمة الله علیه، قم، چاپ دوم، 1387
تازه های مقالات
ارسال نظر
در ارسال نظر شما خطایی رخ داده است
کاربر گرامی، ضمن تشکر از شما نظر شما با موفقیت ثبت گردید. و پس از تائید در فهرست نظرات نمایش داده می شود
نام :
ایمیل :
نظرات کاربران
{{Fullname}} {{Creationdate}}
{{Body}}