این ماده سازوکاری جایگزین برای استانداردهای هماهنگ پیش‌بینی می‌کند و به کمیسیون اروپا اجازه می‌دهد در شرایطی که استانداردهای هماهنگ تدوین نشده، ناکافی یا مغایر با حقوق بنیادین باشند، از طریق اعمال اجرایی «مشخصات مشترک» وضع کند. این مشخصات نقش معیار انطباق را ایفا کرده و رعایت آن‌ها موجب فرض انطباق سیستم‌های هوش مصنوعی پرخطر و مدل‌های هوش مصنوعی کاربری عمومی با الزامات قانونی می‌شود، در حالی که امکان جایگزینی آن‌ها با راهکارهای فنی معادل نیز حفظ شده است.

ماده قبلی: 
قانون هوش مصنوعی اروپا - فصل 5؛ ماده 40: استانداردهای هماهنگ‌ و دستاوردهای استانداردسازی

ماده ۴۱: مشخصات مشترک

۱. کمیسیون می‌تواند، از طریق اعمال اجرایی، مشخصات مشترکی را برای الزامات مقرر در بخش ۲ این فصل یا حسب مورد برای تعهدات مندرج در بخش‌های ۲ و ۳ فصل پنجم وضع نماید، مشروط بر آنکه شرایط زیر احراز شده باشد:

(الف) کمیسیون، مطابق ماده ۱۰ (۱) مقرره (EU) شماره 1025/2012، از یک یا چند سازمان اروپایی استانداردسازی درخواست تدوین یک استاندارد هماهنگ برای الزامات مقرر در بخش ۲ این فصل یا حسب مورد برای تعهدات مندرج در بخش‌های ۲ و ۳ فصل پنجم را کرده باشد، و:

این درخواست از سوی هیچ‌یک از سازمان‌های اروپایی استانداردسازی پذیرفته نشده باشد؛ یا


استانداردهای هماهنگ مرتبط با آن درخواست، در مهلت مقرر مطابق ماده ۱۰(۱) مقرره (EU) شماره 1025/2012 ارائه نشده باشند؛ یا

استانداردهای هماهنگ مربوطه به‌طور کافی به نگرانی‌های مرتبط با حقوق بنیادین نپرداخته باشند؛ یا

استانداردهای هماهنگ با درخواست ارائه‌شده انطباق نداشته باشند؛
و

(ب) هیچ ارجاعی به استانداردهای هماهنگ که الزامات بخش ۲ این فصل یا حسب مورد تعهدات بخش‌های ۲ و ۳ فصل پنجم را پوشش دهند، مطابق مقرره (EU) شماره 1025/2012 در روزنامه رسمی اتحادیه اروپا منتشر نشده باشد و انتظار معقولی نیز برای انتشار چنین ارجاعی در آینده نزدیک وجود نداشته باشد.

کمیسیون هنگام تدوین مشخصات مشترک، با مجمع مشورتی موضوع ماده ۶۷ مشورت خواهد کرد. اعمال اجرایی موضوع این بند، مطابق رویه بررسی مذکور در ماده ۹۸(۲) به تصویب می‌رسند.

۲. پیش از تهیه پیش‌نویس عمل اجرایی، کمیسیون کمیته موضوع ماده ۲۲ مقرره (EU) شماره 1025/2012 را مطلع می‌سازد که شرایط مقرر در بند ۱ این ماده محقق شده‌اند.

۳. سیستم‌های هوش مصنوعی پرخطر یا مدل‌های هوش مصنوعی کاربری عمومی که با مشخصات مشترک موضوع بند ۱ این ماده، یا بخش‌هایی از آن، انطباق داشته باشند، در حدودی که آن مشخصات الزامات یا تعهدات مربوطه را پوشش می‌دهند، منطبق با الزامات بخش ۲ این فصل یا حسب مورد متعهد به الزامات بخش‌های ۲ و ۳ فصل پنجم فرض می‌شوند.


۴. چنانچه یک استاندارد هماهنگ توسط سازمان‌های اروپایی استانداردسازی تصویب و برای انتشار مرجع آن در روزنامه رسمی اتحادیه اروپا به کمیسیون پیشنهاد شود، کمیسیون آن استاندارد را مطابق مقرره (EU) شماره 1025/2012 ارزیابی می‌کند. با انتشار مرجع استاندارد هماهنگ در روزنامه رسمی اتحادیه اروپا، کمیسیون اعمال اجرایی موضوع بند ۱ این ماده یا بخش‌هایی از آن را که همان الزامات یا تعهدات را پوشش می‌دهند، لغو خواهد کرد.

۵. چنانچه ارائه‌دهندگان سیستم‌های هوش مصنوعی پرخطر یا مدل‌های هوش مصنوعی کاربری عمومی از مشخصات مشترک موضوع بند ۱ تبعیت نکنند، موظف‌اند به‌طور مستدل اثبات کنند که راهکارهای فنی اتخاذشده توسط آنان، الزامات یا تعهدات مربوطه را دست‌کم در سطحی معادل برآورده می‌سازد.

۶. هرگاه یک دولت عضو تشخیص دهد که یک مشخصه مشترک به‌طور کامل الزامات بخش ۲ این فصل یا حسب مورد تعهدات بخش‌های ۲ و ۳ فصل پنجم را برآورده نمی‌کند، باید با ارائه توضیحی مستدل، کمیسیون را مطلع سازد. کمیسیون این اطلاعات را ارزیابی کرده و در صورت لزوم، عمل اجرایی مربوط به مشخصه مشترک را اصلاح خواهد کرد.
 

🔹 تحلیل بندبه‌بند ماده ۴۱: مشخصات مشترک

🔸 بند ۱
این بند شرایط دقیق و محدودکننده وضع مشخصات مشترک را بیان می‌کند. کمیسیون تنها زمانی می‌تواند وارد عمل شود که فرآیند استانداردسازی رسمی شکست خورده یا نتوانسته حقوق بنیادین را به‌درستی پوشش دهد. این بند نقش «سوپاپ اطمینان مقرراتی» را دارد تا خلأهای استانداردسازی مانع اجرای قانون نشوند.

🔸 بند ۲
این بند تضمین‌کننده شفافیت نهادی است و کمیسیون را ملزم می‌کند پیش از اقدام اجرایی، نهاد تخصصی مرتبط با استانداردسازی را از احراز شرایط آگاه کند. هدف، جلوگیری از اقدامات یک‌جانبه و حفظ هماهنگی نهادی است.


🔸 بند ۳
در این بند، اثر حقوقی مشخصات مشترک بیان می‌شود: رعایت آن‌ها موجب فرض قانونی انطباق می‌گردد. این فرض، بار اثبات را از دوش ارائه‌دهندگان برداشته و امنیت حقوقی ایجاد می‌کند.

🔸 بند ۴
این بند ماهیت موقتی و جایگزین مشخصات مشترک را روشن می‌سازد. به محض تدوین و انتشار استاندارد هماهنگ معتبر، مشخصات مشترک کنار گذاشته می‌شوند تا نظام استانداردسازی اتحادیه مجدداً محور اصلی تنظیم‌گری باشد.

🔸 بند ۵
این بند انعطاف‌پذیری مقرراتی را تضمین می‌کند. ارائه‌دهندگان الزام مطلق به تبعیت از مشخصات مشترک ندارند، اما در صورت عدم تبعیت، باید هم‌ارزی فنی و سطح حفاظت معادل را اثبات کنند.

🔸 بند ۶
این بند نقش کنترلی دولت‌های عضو را تقویت می‌کند و به آن‌ها اجازه می‌دهد در صورت ناکارآمدی مشخصات مشترک، اصلاح آن‌ها را از کمیسیون مطالبه کنند؛ امری که توازن میان تمرکز مقرراتی و نظارت ملی را حفظ می‌کند.


منبع: ترجمه شده توسط بخش فناوری های نوین سایت راسخون