مناقب آل ابي طالب

مؤلّف:

رشيد الدين ابو عبد الله محمد بن علي بن شهر آشوب مازندراني معروف به ابن شهر آشوب (م 588 ه‍. .ق).

زندگينامه:

دانشمند بلند آوازه شيعه، ابن شهر آشوب، يكي از بزرگ ترين مردان تاريخ بوده است. زندگي او سرشار از درس، عبرت، معنويت، شور و شوق و الگوي ايمان و تلاش است.
او يكي از عالمان بزرگ و معروف شيعه در اواخر قرن پنجم و اوايل قرن ششم هجري است. در سال 488 ه‍. .ق متولد و در محضر جدش شيخ شهر آشوب بن كيالي از دانشمندان بزرگ شيعه و پدرش كه از محدثّان و فقيهان بزرگ شيعه بوده، تربيت و مراحل علم و دانش، فضل و ادب را پيمود، وي براي يادگيري علوم از شهري به شهري مهاجرت و به هر شهري كه مي رسيد در رأس علماي آنجا قرار مي گرفت و در عاقب به يكي از ستاره هاي پر فروغ حوزه و جهان تشيع تبديل شد.

اساتيد:

شيخ شهر آشوب (جدش)، شيخ علي (پدرش)، فتال نيشابوري، شيخ ابو علي فضل بن حسن طبرسي، ابو منصور طبرسي، ابو الفتوح رازي، قاضي ناصح الدين آمدي، قطب الدين راوندي، جار الله زمخشري، ابو الحسن علي بيهقي و ... .

شاگردان:

علامه سيد محمد بن زهره حلبي، شيخ الدين ابو الحسن علي بن شعره حلّي، تارج الدين دربي، شيخ يحيي سوراوي، يحيي بن ابي حلبي، سيد كمال الدين حيدر حسيني.

تأليفات:

آثار متشابه القرآن و مختلفه، مناقب آل ابي طالب، معالم العلما، مثالب النواصب، مائدة الفائده، امثال في الامثال، الاوصاف، المنهاج الجديده، انساب آل ابي طالب، نخب الاخبار الخصائص الفاطميه، بيان التنزيل، المواليد، المحزون المكنون في عيون القرآن، الطرائف في الحدود و الحقائق، الحاوي، الفصول في النحو.

معرفي اجمالي كتاب:

كتاب ابن شهر آشوب را مي توان يكي از كتب برتري دانست كه همگان را به تحسين وا داشته است. و در حدي از اعتبار قرار دارد كه علماي شيعه و سني به آن اعتماد كرده و روايات آن را بدون هيچ تشويش خاطري نقل مي كنند.
كتاب حاضر در چهار جلد تنظيم شده كه از پيامبر اكرم ـ صلّي الله عليه و آله ـ و زندگي نامه و فضائل آن حضرت شروع و به امام حسن عسگري ـ عليه السّلام ـ ختم شده است.
جلد اوّل در احوال پيامبر ـ صلّي الله عليه و آله ـ از جمله بشارت به نبوت. ولادت، بعثت، جنگ ها و غيره، پرداخته است.
جلد دوّم شامل مقامات و فضائل امير المؤمنين ـ عليه السّلام ـ و كرامات و قضاوت هاي آن حضرت و ظلم ها و مصيبت هاي وارده بر اهل بيت ـ عليه السّلام ـ مي باشد كه به ترتيب زماني ذكر شده است.
جلد سوّم با احاديث پيامبر در جانشيني حضرت علي ـ عليه السّلام ـ آغاز و فضائل معنوي و شجاعت هاي آن حضرت و مقام او در قيامت را در چند فصل بيان كرده و نكاتي مانند مساوات ايشان با همه انبياء ـ عليه السّلام ـ و زندگي نامه و احوال آن حضرت به دنبال آن آمده است. و بعد از حضرت علي ـ عليه السّلام ـ به فضائل و زندگي نامه حضرت زهرا و در پايان به بحث امامت فرزندان حضرت زهرا ـ سلام الله عليها ـ پرداخته است.
جلد چهارم احوال و فضائل و زندگي نامه بقيّه ائمه ـ عليهم السلام ـ تا امام يازدهم و با پايان يافتن فصول مربوط به امام حسن عسگري ـ عليه السّلام ـ كتاب نيز به پايان مي رسد.

وضعيت نشر:

اين كتاب در چهار مجلد به زبان عربي به همت مجمع احياء الثقاة الاسلاميّه در سال 1412 ه‍ .ق به چاپ رسيده است.
ظاهراً اصل اين کتاب به ما نرسيده و تلخيص و منتخب آن به وسيله حسين بن جبير به نام: نخب المناقب موجود مي باشد.
همچنين تلخيص ديگري از آن به نام «نهج الايمان» وجود دارد.
منبع:مرکز مطالعات و پژوهش هاي فرهنگي حوزه علميه