تاریخ کشف قلع

قلع در طبیعت عموماً به صورت سنگ معدن کاسیتریت (1) (سنگ قلع) یافت می‌شود. می‌گویند انسان این فلز را در حدود شش هزار تا شش هزار و پانصد سال پیش، همزمان با مس، کشف کرد. مردم کشورهای سواحل مدیترانه، ایران، و هند پیش از دیگران این فلز را از طبیعت استخراج کردند. مصریان قلع را برای تولید برنز از ایران وارد می‌کردند. آ. لوکاس (2) در کتابش موسوم به «مواد مصر باستان و تولید آنها» گفته است، با وجود اینکه در مصر باستان سنگ معدن قلع شناخته شده نبود، قدیمی‌ترین قطعات قلعی یافته شده مربوط به مقبره‌های هجدهمین سلسله‌ی پادشاهی این سرزمین است (1580-1350 قبل از میلاد) (یک ظرف و یک انگشتر). قلع، علاوه بر کشورهای سواحل مدیترانه، در دیگر مناطق جهان نیز کشف شده بود. یولیوس قیصر، امپراتور روم، از تولید قلع در بریتانیا یاد کرده است کورتز (3)، سردار اسپانیایی، وقتی در سال 1519 وارد امریکای جنوبی شد مشاهده کرد که سکه‌ی قلعی در مکزیک رواج دارد، ولی تاریخ دقیق کشف قلع در قاره‌ی امریکا مشخص نیست.
در عصر باستان، قلع نه تنها به عنوان جزئی از آلیاژ برنز بلکه برای ساختن کوزه و جواهرات نیز مورد استفاده قرار می‌گرفت. پلینی و دیوسکوریدس (4) در نوشته‌های خود از استفاده‌ی قلع برای آبکاری مس و جلوگیری از زنگ زدن و خوردگی آن نام برده‌اند.
تا قرن سیزدهم، انگلستان تنها کشور اروپایی بود که در آن قلع تولید می‌شد. در گذشته، قلع نسبتاً گران بود. در نیمه‌ی قرن شانزدهم، قیمت قلع معادل ارزش نقره بود و از آن در ساختن وسایل زینتی استفاده می‌شد. پس از آن، با افزایش تولید قلع، موارد مصرف زیادی برای این فلز به وجود آمد. از جمله برای ساختن ظروف مورد استفاده قرار می‌گرفت.
کلمه لاتین قلع، یعنی «استانوم» (5)، از ریشه‌ی سانسکریت «استان» به معنی «جامد و سخت» است. علامت شیمیایی قلع (Sn) از نام لاتین آن گرفته شده است.

پی‌نوشت‌:

1. . Cassiterlte
2. . A. Lucas
3.. Cortez
4. . Dioskorides
5. . Stannum

منبع مقاله :
تریفونوف، دیمیتری نیکولایویچ ، تریفونوف، ولادیمیر؛ (1390)، تاریخچه‌ی کشف عناصر شیمیایی، برگردان: عبدالله زرافشان، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ چهارم