مفهوم سبك از نظر غربیان

اصل واژه‌ی style به زبان لاتین بازمی‌گردد؛ یعنی چوبی كه برای نوشتن بر پارافین به كار می‌رفت. منظور، ابزار نوشتن مثل قلم مو یا قلم است. آنگاه این كلمه از طریق مجاز به مفهوم‌های دیگری راه یافت كه همگی به روش نوشتن
جمعه، 23 مهر 1395
تخمین زمان مطالعه:
پدیدآورنده: علی اکبر مظاهری
موارد بیشتر برای شما
مفهوم سبك از نظر غربیان
مفهوم سبك از نظر غربیان

 

نویسنده: محمدكریم الكواز
مترجم: حسین سیدی



 

اصل واژه‌ی style به زبان لاتین بازمی‌گردد؛ یعنی چوبی كه برای نوشتن بر پارافین به كار می‌رفت. (1) منظور، ابزار نوشتن مثل قلم مو یا قلم است. آنگاه این كلمه از طریق مجاز به مفهوم‌های دیگری راه یافت كه همگی به روش نوشتن مربوط می‌شوند. یعنی ابتدا به روش نوشتن دستی ارتباط یافت و سپس بر بیان ادبی اطلاق گشت. در دوره‌ی رومی‌ها، روزگار خطیب شیشِرون (2)، به ویژگی‌های بیان خطیبان نه شاعران اشاره داشت.
اصطلاح سبك در آثار بلاغی یونان باستان به معنای یكی از ابزارهای إقناع مردم بوده است. سبك در آن آثار تحت عنوان دانش خطابه قرار می‌گرفت. به ویژه بخش مربوط به گزینش واژگان مناسب با مقتضای حال. (3) بررسی و پژوهش در باب آن به بلاغت باستان مربوط می‌شود كه بر سه گونه خطابه مبتنی بوده است: خطابه‌ی جشن، خطابه‌ی سیاسی، و خطابه‌ی قضایی. از آنجایی كه هریك مناسبت خاصی داشت خطیب می‌بایست بر شنوندگانش با در نظر گرفتن شرایط تأثیرگذار باشد. ارسطو می‌گفت: «كافی نیست كه آدمی از آنچه می‌گوید آگاه باشد بلكه باید بداند چگونه بگوید. » (4) ارسطو بخش سوم كتاب خطابه‌اش را به بررسی سبك اختصاص داد.
از تفكیك بین مفهوم كلام و شیوه‌ی بیان آن، مفهوم سبك زاییده شد كه ادبای غربی میراث‌دار آن هستند. بیان از نظر آنها لباسِ معنا و سبك، نقش آن لباس است. (5) این واژه در كاربرد جدید زبان انگلیسی یعنی روش سخن گفتن یا نوشتن و یا روش عمل به چیزی كه در برخی از كاربردهای آن بر نام درست شخص یا شیوه‌ی لباس پوشیدن یا رفتار وی دلالت دارد. صاحب سبك (6) كسی است كه بر سبك توجه دارد و در نوشتن به آن عنایت دارد و یا مدل جدید لباس را می‌پوشد. (7)
پژوهشگران فرانسوی برآنند كه اصل كلمه‌ی style، كه امروزه به معنای سبك به كار می‌برند، از واژه‌ی لاتینی stilus است كه به معنای اسكنه‌ی فلزی است كه گذشتگان آن را در نقاشی بر لوح‌های پارافینی به كار می‌گرفتند. گاه هم مراد از اسكنه، نوك آن بوده است. طبیعی است كه هر كس روشی در به كارگیری آن داشت.
این اصطلاح در حوزه‌ی ادبیات بر زبان كه در متن ادبی ظاهر است، یعنی واژگان، تركیبها، بلاغت و عروض دلالت دارد. (8)
مفهوم سبك از نظر فرانسوی‌ها ناشی از نگرش آنها به رابطه‌ی متن با نویسنده است. سخن بوفون (1707-1788) مشهور است كه می‌گفت: «سبك همان شخص است» (9).
اصطلاح سبك در پژوهش‌های بلاغی و نقدیِ كلاسیك به معنای نظام و قواعد كلی وارد شد؛ چنانكه در پژوهش‌های نوین هم با دلالت بر بیان اندیشه به واسطه‌ی زبان وارد گشت. (10)

پی‌نوشت‌ها

1. The General Basic English Dictionary,p. 366
2. Marcus Tullius Cicerō (106 تا 43 قبل از میلاد). تلفظ لاتین: كیكِرو (رك. فرهنگ معین، ج5، در ماده‌ی «سیسرون» در منابع شرقی سیسِرو هم گفته‌اند).
3. معجم المصطلحات العربیه، ص22؛ و الاسلوبیه، هاف، ص19.
4. الخطابه، ص 193.
5. معجم المصطلحات العربیه، ص22؛ و الاسلوب و الاصلوبیه، هاف، ص19.
6. stylist
7. The Shorter Oxford English Dictionare,p. 2033
8. مقدمه‌ی فی النقد الادبی، ص306.
9. معجم المصطلحات العربیه، ص22.
10. الاسلوب و الاسلوبیه، جیرو، ص6.

منبع مقاله :
الكواز، محمدكریم، (1386)، سبك شناسی اعجاز بلاغی قرآن، ترجمه‌ی حسین سیدی، تهران: انتشارات سخن، چاپ اول

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
اظهارات قالیباف درباره شرایط توافق با آمریکا
play_arrow
اظهارات قالیباف درباره شرایط توافق با آمریکا
نفتکش‌ها در تنگه هرمز طعمه مین شدند
play_arrow
نفتکش‌ها در تنگه هرمز طعمه مین شدند
یادش بخیر حسینیه... چه برو بیایی بود فاطمیه...
play_arrow
یادش بخیر حسینیه... چه برو بیایی بود فاطمیه...
لحظاتی منتشر نشده از دیدارهای صمیمانه خانواده‌های شهدا با رهبر شهید
play_arrow
لحظاتی منتشر نشده از دیدارهای صمیمانه خانواده‌های شهدا با رهبر شهید
پرتاب موشک تنها لحظاتی بعد از هدف قرار گرفتن یک پرتابگر دیگر
play_arrow
پرتاب موشک تنها لحظاتی بعد از هدف قرار گرفتن یک پرتابگر دیگر
بلینکن: جنگ با ایران ذخایر مهمات آمریکا را به‌شدت کاهش داده است + فیلم
play_arrow
بلینکن: جنگ با ایران ذخایر مهمات آمریکا را به‌شدت کاهش داده است + فیلم
ناتوانی کنگره آمریکا در تامین بودجه مورد نیاز بخش کنترل تردد هوایی + فیلم
play_arrow
ناتوانی کنگره آمریکا در تامین بودجه مورد نیاز بخش کنترل تردد هوایی + فیلم
لحظه انهدام پهپاد MQ1 در آسمان جزیرۀ قشم + فیلم
play_arrow
لحظه انهدام پهپاد MQ1 در آسمان جزیرۀ قشم + فیلم
گزارشگر دیدار ستارگان ایران و لبنان: پهپادهای اسرائیلی بالای ورزشگاه در حال پرواز هستند + فیلم
play_arrow
گزارشگر دیدار ستارگان ایران و لبنان: پهپادهای اسرائیلی بالای ورزشگاه در حال پرواز هستند + فیلم
استوری 25 آبان؛ سالروز حماسه و ایثار مردم اصفهان
play_arrow
استوری 25 آبان؛ سالروز حماسه و ایثار مردم اصفهان
حکمت‌های الهی بیماری؛ از کفارهٔ گناهان تا تازیانهٔ تربیتی
حکمت‌های الهی بیماری؛ از کفارهٔ گناهان تا تازیانهٔ تربیتی
خلاصه بازی ایران ۲ - فلسطین ۰
play_arrow
خلاصه بازی ایران ۲ - فلسطین ۰
روایت مهندس حاجی اسفندیاری از دو دهه همراهی با پدر موشکی
play_arrow
روایت مهندس حاجی اسفندیاری از دو دهه همراهی با پدر موشکی
انفجار مهیب کشتی متخلف حمل گاز مایع درر تنگه هرمز
play_arrow
انفجار مهیب کشتی متخلف حمل گاز مایع درر تنگه هرمز
جمله ماندگار سیدحسن نصرالله به شهید محمود باقری
play_arrow
جمله ماندگار سیدحسن نصرالله به شهید محمود باقری