طنز جوونالی

Juvenalian Satire

نوعی طنز مستقیم مربوط به ادبیات کلاسیک غرب که برگرفته از نام جوونال، طنزنویس مشهور رومی است. درباره‌ی جوونال نقل است به خاطر قطعه‌ی هجوآمیزی که برای بازیگر محبوب امپراتور، دومینیتیان نوشت، به واحه‌ای دوردست در مصر تبعید شد و مدت‌ها با فقر دست به گریبان بود. جوونال در تمام دورانی که حماقت‌های جامعه‌ی رومی را به طنز می‌کشید، بر این نکته تأکید داشت که «ننوشتن طنزکاری بسیار مشکل است.» در توصیف طنزهای او نقل است «اشعار او زاده‌ی خشم است.» جوونال همچنین بر این عقیده بود که بلاهت‌ها، خباثت‌ها و رذایل نفسانی آن چنان آشکار است که کافی است با دفتری در دست، بر سر چهارراهی در رم بایستی و بیینی چگونه رذالت‌ها با فضیلت در می‌آمیزد و او را چون پرکاهی بر زمین می‌زند. در ادامه می‌گوید:
«در کجا، ای برادر من، این چنین خوشه‌های پرباری از رذالت و دنائت توانی چید؟ افسوس که شاعر نمی‌تواند این دنائت‌ها و پستی‌ها، رذالت‌ها و سستی‌ها را با انگشت بنمایاند و بگوید: «هان ببین! آنک رذالت و آنک خدای رذالت.» و چون چنین است، ای شاعر دوراندیش، تو را آن به که رذالت‌ها، دنائت‌ها و جنایت‌های زمان خود را در کالبد آدم و آدمک‌هایی که قرن‌ها پیش قالب تهی کرده‌اند درریزی، که از اشارت به آنان تو را خطری نخواهد بود.»
طنزهای جوونال شانزده قطعه هستند که اسامی تعدادی از آن‌ها عبارتند از: علت طنزنویسی، انتقاد از مردمی که رذایل را در زیر ردای فلسفه پنهان می‌کنند، فقر در روم، استهزای امپراتور دومینیتان و جلسه‌ی هیأت وزیران او که درباره‌ی صورت غذایش بحث می‌کردند، طفیلی‌ای که بر سفره‌ی ثروتمندان حاضر می‌شود، انتقاد از زنان، آینده‌ی پرفقر شاعرانی که ممدوحی ندارند، انتقاد از کسانی که به اصل و نسب خود می‌بالند، اشتیاق انسان به انجام دادن کارهای خطا، ولخرجی رومیان، دوستی واقعی، دوستی ریاکارانه، سوء اثر والدین بر روی فرزندان، وحشیگری مردم نسبت به یکدیگر و مزایای بی‌جان سربازان.
طنز جوونالی طنزی تلخ، گزنده و عصبی دارد و در آن تحقیر، تمسخر و بدبینی کاملاً مشهود است. لحنی خطابی دارد و با مبالغه، تصویری چندش‌آور از زشتی‌های شهر روم را به نمایش می‌گذارد. در این نوع طنز، بدی برانسان مستولی و نیکی در وجودش نایاب است. طنزهای سوئیفت انگلیسی و لوئیجی پیراندللو ایتالیایی، لندن و بیهودگی آرزوهای بشری اثر دکتر جانسون نمونه‌هایی از این نوع طنز هستند. درایدن در تبیین تفاوت دوشیوه‌ی طنزنویسی جوونالی و هوراسی می‌گوید:
«هوراس آهسته آهسته راه می‌رود و جوونال می‌تازد.»
منبع مقاله :
مهدوی زادگان، داود؛ (1394)، فقه سیاسی در اسلام رهیافت فقهی در تأسیس دولت اسلامی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، چاپ اول