شعر و ادبيات غدير

در ميان وقايع اسلام،تنها واقعه غدير است كه از همان لحظات وقوع قطعه شعرى بعنوان سند دائمى ضميمه آن است.شعر با وزن و قافيه‏اى كه دارد مدرك ماندگارى در پرونده غدير است كه سينه به سينه حفظ شده و با توجه به اهميت ادبى آن در كتابها ثبت گرديده است.نسلهاى بعدى كه در اثر تبليغات سوء سقيفه از معارف خود فاصله گرفته‏اند از طريق شعر حسان و امثال او درباره غدير آن را باز يافته‏اند.
در طول تاريخ نيز،در كنار اسناد و مدارك حديثى و تاريخى،شعر غدير كه توسط شعراى قرنهاى مختلف سروده شده در حفظ اين ماجرا اثر بسزايى داشته است.
نكته ديگرى كه در شعر وجود دارد اين است كه توانسته غدير را در كتابها و محافلى حاضر كند كه با روشهاى ديگر ممكن نيست و يا لااقل آسان نيست.بسيارى از كتب ادبى كه حتى در مواردى مخالف ولايت اهل بيت عليهم السلام بوده‏اند،بعنوان يك قطعه جالب ادبى از شاعرى توانا شعر غدير را نقل كرده‏اند.همچنين بسيارى از مردم كه براى مطالعه و شنيدن متون علمى وقت و حوصله كافى ندارند،گاهى در يك قطعه شعر معارف غدير را در مى‏يابند.
غدير در شعر عربى،فارسى،اردو،تركى
در طول چهارده قرن،مسئله غدير در قالب اشعار عربى،فارسى،اردو،تركى و غير آن به نظم كشيده شده است.اولين قدم را شاعر زبردست عرب حسان بن ثابت برداشت كه با اجازه رسمى پيامبر صلى الله عليه و آله لحظاتى پس از خطابه آنحضرت اشعارى را كه در غدير درباره واقعه آن سروده بود در حضور مردم خواند.
خود امير المؤمنين عليه السلام درباره غدير شعرى سروده‏اند و چند تن از اصحاب پيامبر صلى الله عليه و آله و نيز عده‏اى از اصحاب ائمه عليهم السلام اشعارى درباره غدير دارند كه از جمله آنان قيس بن سعد بن عباده،سيد حميرى،كميت اسدى،دعبل خزاعى و ابو تمام است .
عده‏اى از علماى بزرگ نيز كه قريحه شعرى داشته‏اند اشعار رسايى درباره غدير سروده‏اند كه از جمله آنان شريف رضى،سيد مرتضى،قطب راوندى،حافظ برسى،شيخ كفعمى،شيخ بهايى،شيخ كركى،شيخ حر عاملى،سيد على خان مدنى و آية الله كمپانى است.
شعراى زبردستى چون ابن رومى،وامق نصرانى،حمانى،تنوخى،ابو فراس حمدانى،بشنوى كردى،كشاجم،ناشى صغير،صاحب بن عباد،مهيار ديلمى،ابو العلاء معرى،اقساسى،ابن عرندس،ابن عودى،ابن داغر حلى،بولس سلامه مسيحى از شعراى عرب درباره غدير شعر سروده‏اند.
گذشته از شعراى عرب،شاعران پارسى‏گوى و اردو زبان و ترك زبان نيز سهم بسزايى در نظم محتواى غدير و حفظ و نشر آن در غالب شعر داشته‏اند.
لازم به تذكر است كه عده‏اى از شعرا داستان غدير را بصورت مفصل يا مختصر در قالب شعر آورده‏اند كه اول آنان حسان است.برخى ديگر فقط مقطع حساس آن را كه«من كنت مولاه فعلى مولاه»است به شعر كشيده و پرورش داده‏اند.گروهى نيز با قالب ريزى ادبى غدير،مبانى اعتقادى آن را بيان كرده‏اند و تا آنجا كه توانسته‏اند شكوفايى روحى آن را در زندگى معنوى يك شيعه جلوه‏گر ساخته‏اند تا با خواندن آنها حلاوت و خنكاى ولايت در سراسر وجود انسان نمودار شود.
تدوين كتب شعر غدير
مؤلفينى اقدام به جمع‏آورى و تدوين اشعار مربوط به غدير كرده‏اند و اين اسناد ادبى غدير را بصورت مجموعه‏هاى تنظيم يافته ارائه نموده‏اند.برخى از اين كتابها مستقلا درباره اشعار غدير است كه نمونه‏هايى از آنها نام برده مى‏شود:
عربى
1.الغدير فى الكتاب و السنة و الأدب،علامه امينى.
2.شعراء الغدير،مؤسسة الغدير،بيروت.
3.الغدير فى الأدب الشعبى،حسين بن حسن بهبهانى.
4.غديريات،علامه امينى،برگزيده از الغدير.
5.غديريات هادفة،سيد طالب خرسان.
فارسى
6.غدير در شعر فارسى،سيد مصطفى موسوى گرمارودى.
7.سرود غدير،علامه سيد احمد اشكورى،2 جلد.
8.شعراى غدير از گذشته تا امروز،علامه محمد هادى امينى،10 جلد.
9.غدير در شعر فارسى از كسائى مروزى تا شهريار تبريزى،محمد صحتى سردرودى.
10.پاسداران حماسه غدير،پرويز عباسى.
11.بيعت با خورشيد،اداره ارشاد خراسان.
12.در ساحل غدير،احمد احمدى بيرجندى.
13.گلبانگ غدير،محمد مهدى بهداروند.
14.دريا در غدير،ثابت محمودى.
15.مهر آب خم،سيد على رضوى.
16.يك جرعه از غدير،شعراى قم.
اردو
17.صهباى غدير،شعراى هند.
18.ترانه غدير،سيد محمد رضا ساجد زيد پورى.
شعر غدير در عصر حاضر
در زمان ما آثار شعر غدير از جنبه‏هاى ادبى فراتر رفته و ارزش تبليغى خاصى به خود گرفته است و انعكاس آن در موارد بسيارى چون كتابها،مجلات،روزنامه‏ها،برنامه‏هاى راديويى و تلويزيونى و كامپيوترى،در جشنها بصورت مداحى و تهيه نوارهاى صوتى و تصويرى و كامپيوترى و حتى پخش آنها از طريق اينترنت‏جلوه‏هاى تازه‏اى به شعر غدير داده است.