عربی مبین، زبان وحی

زبان عربی در برابر زبان عجمی

در قرآن کریم، این آموزه که وظیفه محوری پیامبران انذار و تبشیر است (بقره/2/213؛ انعام /6/48)، با موضوع زبان پیوندی مستحکم خورده است؛ در واقع زبان ابزاری برای انتقال آموزه‌هاست که جز از طریق آن و با بیانی قابل فهم
چهارشنبه، 2 اسفند 1396
تخمین زمان مطالعه:
پدیدآورنده: علی اکبر مظاهری
موارد بیشتر برای شما
زبان عربی در برابر زبان عجمی
 زبان عربی در برابر زبان عجمی

نویسنده: احمد پاکتچی
در قرآن کریم، این آموزه که وظیفه محوری پیامبران انذار و تبشیر است (بقره/2/213؛ انعام /6/48)، با موضوع زبان پیوندی مستحکم خورده است؛ در واقع زبان ابزاری برای انتقال آموزه‌هاست که جز از طریق آن و با بیانی قابل فهم برای یک قوم، حجت بر آنان تمام نمی‌شود. در بخشی از آیات آغازین سوره ابراهیم به عنوان قاعده‌ای کلی در انگیختن پیامبران، چنین آمده است که ما پیامبری را نفرستادیم، مگر به زبان قوم خود تا بر آنان (آموزه‌ها را) تبیین کند (ابراهیم/14/4). در بدنه سوره، مجموعه‌ای منسجم از تعالیم اصلی مطرح شده است و در پایان، ضمن اشاره‌ای به تبیین آغاز سوره، آمده "این بلاغی است برای مردم تا بدان بیم گیرند..." (ابراهیم/14/ 52). در سوره دخان نیز سراسر سخن از آزمایش امت‌های پیشین و انذار و تبشیر به دوزخ و بهشت است و در واپسین آیه آمده است که این مضامین را".... به زبان تو (یعنی عربی) آسان گردانیدیم تا آنان پند گیرند" (دخان / 44 / 58). زبان ابزاری برای انتقال آموزه‌هاست که جز از طریق آن و با بیانی قابل فهم برای یک قوم، حجت بر آنان تمام نمی‌شود. رابطه میان زبان و اتمام حجت در انذار و تبشیر به اندازه‌ای مستحکم است که بخش مهمی از آیات قرآنی که در آنها به صراحت از "عربی" بودن قرآن سخن آمده، هدف انذار و تبشیر را قرین عربی بودن قرآن ساخته‌اند (شعراء/ 26/ 194، 195؛ طه/ 20/ 113؛ شوری/ 42/ 7؛ احقاف / 46/ 12). گاه نیز در همین حد اشاره شده که خداوند از آن رو قرآن را عربی ساخت تا برای مخاطبان قابل تعقل باشد (یوسف / 12/ 2؛ زخرف / 43/ 3).
تعبیراتی مانند "عربی مبین" (نحل/ 16/ 103؛ شعراء / شعراء / 26/ 195) یا "عربی بدون عوج " (زمر / 39 / 28) و نیز تعبیراتی که به "تفصیل" آیات قرآن به عربی اشاره دارند (فصلت / 41/ 3- 4، 44) را می‌توان قید توضیحی و نه احترازی گرفت. به گواهی سیاق، همه اینها عباراتی هستند که بر وضوح و تبیین‌شدگی آیات قرآنی به سبب عربی بودن و دور بودن آیات از کجتابی برای کسانی که زبانشان عربی است تأکید دارند. حتی سخن از آن است که اگر خداوند قرآن را به زبانی غیر از عربی نازل می‌ساخت، اعتراض می‌شد که چرا خداوند آیات قرآن را "تفصیل" (اشاره به وضوح) نداده است (فصلت/ 41/ 44). در پاسخ به اتهام مشرکان که مدعی بودند پیامبر از فرد یا افرادی عجمی زبان تعلیم گرفته است. تأکید می‌شود که زبان قرآن "عربی مبین" است (نحل / 16/ 103) و این با عجمی بودن منبع آن سازگاری ندارد.

بیشتر بخوانید: انعکاس زبان‌های غیر عربی در قرآن


پافشاری بر عربی بودن قرآن را پیش از همه باید در فضایی درک کرد که قرآن خود آن را با تقابل امیین و اهل کتاب ترسیم کرده است. تأکید بر اینکه پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله وسلم) از میان امیین برگزیده شده است تا آیات خدا را بر آنان برخواند (جمعه/ 62/ 2) و اصرار بر نفی هر گونه سرچشمه عجمی برای قرآن کریم (نحل / 16/ 103)، در واقع بیشتر ناظر به تقابل امیین عرب با یهودیان و مسیحیان در فضای آغازین اسلام است که زبان دینی آنان جز عربی بوده است.
با گسترش اسلام در طی سده نخست هجری و پیوستن دامنه وسیعی از آسیا و آفریقا به جهان اسلام که زبان آنان عربی نبود، عربی بودن زبان قرآن و آیات تصریح کننده بدان معنایی جدید یافته است. در این بافت، عربی زبان نخستین مردمانی است که مخاطب پیامبر بودند و پیامبر از میان آنان برخاسته بود، اما برای این اسلام آوردگان غیر عرب، از جمله ایرانیان، عربی زبان دینی آنان بود که باید آموخته می‌شد و فهم قرآن بدون گذراندن چنین آموزشی امکان‌ناپذیر بود.
منبع مقاله :
پاکتچی، احمد، (1392)، ترجمه‌شناسی قرآن کریم، تهران: دانشگاه امام صادق (ع)، چاپ دوم.
 
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
تفاوت استراتژی و تاکتیک در علوم ژئوپلیتیک و روابط راهبردی
تفاوت استراتژی و تاکتیک در علوم ژئوپلیتیک و روابط راهبردی
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
play_arrow
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
music_note
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
play_arrow
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
play_arrow
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
play_arrow
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
play_arrow
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
play_arrow
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
play_arrow
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
play_arrow
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
play_arrow
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
play_arrow
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد