معرفی عنّاب و خواص درمانی آن

عنّاب انواع مختلفی دارد وحشی و پرورشی.

نام علمی:

Zizyphus jujuba Mill.، نام فرانسه درخت Jujubier، نام فرانسه میوه Jujube و نام انگلیسی درخت Jujube tree می‌باشد. نام‌های دیگر میوه به فارسی، عربی و در کتب طب سنتی، عُنّاب، شیلانه، سیلانه و شیلانک نامیده شده است.

تیره گیاه:

عناب Rhamnaceae

بیشتر بخوانید: عناب و خواص آن

 

نوع گیاه:

درخت یا درختچه

مشخصات ظاهری:

درختچه‌ای است به ارتفاع حدود 7 متر با تنه‌ای قهوه‌ای رنگ متمایل به سیاه با ترک‌های عمودی و ساقه‌های آن خاردار و بر دو نوع متفاوت یکی باریک و کشیده و دیگری ناهموار و کج و معوج می‌باشند. برگ‌های آن شفاف، کوچک، بدون کرک، متناوب و دندانه‌دار، در کناره‌ی برگ‌ها، گل دهنده و گل‌های آن کوچک با دمگلی کوتاه، مجتمع به صورت دسته‌های کوچک و به رنگ سبز مایل به زرد می‌باشند. میوه‌اش که عناب نامیده می‌شود شفت، دارای گوشتی سفید، ابعاد آن تقریباً به اندازه یک سنجد و رنگ آن مایل به قرمز و پس از رسیدن شفاف می‌شود. در ضمن میوه دارای طعمی شیرین و بویی مطبوع است و در مرکز آن یک هسته‌ی کشیده وجود دارد.

طبیعت میوه (عناب):

طبق نظر حکمای طب سنتی طبیعت آن معتدل در حرارت و برودت و مایل به رطوبت است.

رویش جغرافیایی:

اغلب در کشورهای آسیایی، آمریکا، نواحی مدیترانه‌ای، منطقه قفقاز، هند و در ایران بیشتر در استان‌های شمالی، خراسان، سیستان و بلوچستان، هرمزگان، کرمان، اصفهان و فارس روییده و به صورت پرورشی نیز کاشته می‌شود.

ترکیبات شیمیایی و مواد موجود در عناب:

لعاب، مواد قندی مختلف، مواد پروتئینی، املاح آلی، ویتامین C و غیره در آن مشخص شده است.

بخش مورد استفاده:

میوه (عناب)

نحوه مصرف:

معمولاً نیم‌کوب شده عناب را به صورت دم کرده استفاده می‌کنند و در طب سنتی برای درمان بیماری‌ها نحوه و مقدار مصرف آن را پزشک تشخیص داده و تجویز می‌کند. در ضمن میوه‌ی تازه (عناب) مانند میوه‌های دیگر قابل استفاده است.

خواص درمانی:

آرام کننده و خواب‌آور، نرم کننده سینه و خلط‌آور، رقیق کننده خون و ضد حساسیت، آرام‌بخش و تنظیم کننده ضربان قلب، ضد اسپاسم و کاهنده قند خون، محافظ کبد و محرک سیستم ایمنی بدن، ضد آسم و مفید برای نفس تنگی، شست‌وشو دهنده سلول‌های مغزی و مقوی حافظه، تصفیه کننده خون و محافظ عضله قلب، تقویت کننده عمومی بدن و اشتهاآور، خون‌ساز و کاهنده فشار خون، ضد چربی و مسکن دردهای کبد، کلیه و مثانه، ضد تب و کاهنده میل جنسی، بازکننده گرفتگی صدا و مفید برای ناراحتی‌های حاد ریه‌ها، ضد استسقاء و تقویت کننده رحم می‌باشد. در ضمن برای اسید اوریک بالا و بیماری‌های پوستی نیز مفید است. هرگاه احساس غمگینی می‌کنید بهتر است یک فنجان دم کرده عناب میل کنید. جوشانده‌ی عناب در شیر برطرف کننده یبوست می‌باشد. شایان ذکر است که عناب وحشی از نظر خواص دارویی غنی تر از عناب پرورشی می‌باشد.

تذکر:

استفاده از عناب در اشخاصی که دارای معده‌هایی سرد می‌باشند ایجاد نفخ می‌نماید و زیاده‌روی در مصرف عناب ترشح اسپرم را کاهش داده و نیروی جنسی را کم می‌کند.
منبع مقاله :
صانعی، صمصام؛ (1395)، طبّ الصمصام -آشنایی با بیش از 400 نوع از گیاهان دارویی- (جلد دوم)، تهران: انتشارات حافظ نوین، چاپ اول.