اعتياد چيپسي

مصرف تنقلات بي ارزش مانند پفک،چيپس و... سلامتي را در معرض خطرجدي قرار داده است امروزه متاسفانه بعضي از ما فکر مي کنيم سلامتي در اعتدال است و چنانچه از هر چيز به اندازه اعتدال مصرف شود ديگر هيچ ضرري نخواهد داشت و بدن پاسخي منفي نشان نخواهد داد؛اما واقعا اينطور نيست.بعضي غذاها يعني دست و پنجه نرم کردن با مريضي و سرطان!شايد بعضي غذاها مستقيما پس از مصرف اثرات منفي خود را نمايان نکنند ولي مطمئن باشيم که اين گروه از غذاها در دراز مدت،آثاري سو را به بدنبال خواهد داشت و بهتر است که ميانه روي در اين رفتار را کنار گذارده و کمي به فکر سلامتي خود باشيم.با خود نگوييم«يک بار در ماه چيزي نمي شود!»بله امروزه با توجه به صنعتي شدن جوامع و سهم بالاي توليدات صنعتي غذايي در تغذيه مردم،اطمينان حاصل کردن از کيفيت تغذيه اي و بهداشتي آنها اهميت فراوان دارد.با توجه به اينکه در کشور ما مصرف برخي از تنقلات غيرضروري و مهم همچون چيپس و پفک توسط مردم به ويژه کودکان رواج يافته است،برشمردن معايب اين گونه محصولات منجر به آگاهي بيشتر مصرف کنندگان هنگام انتخاب مواد غذايي و تنقلي خواهد داشت.مصرف غذاهاي تنقلي همانند چيپس و پفک داراي اثرات جبران ناپذيري است که بسياري از کارشناسان علوم غذايي در اين مورد اتفاق نظر دارند به گفته کارشناسان مصرف نمک به منظور خوشمزه شدن چيپس و پفک به مقادير زياد سبب آسيب به کليه ها تغيير ذائقه افراد به شورخواري،تجمع آب در بدن و در نتيجه تورم بافت ها و افزايش فشارخون و سکته هاي قلبي و مغزي مي شود .
استفاده از روغن با ترانس بالا در تهيه چيپس و پفک منجر به افزايش وزن،چربي خون درنهايت بيماري هاي قلبي عروقي مي شود.همچنين استفاده از روغن هايي که چندين بار براي سرخ کردن استفاده مي شود و غالبا بوي روغن سوخته و رنگ کدر و مات به محصول مي دهند،از جمله خطرناک ترين مواردي است که مي تواند منجر به مسموم و سرطان زا شدن محصول خصوصا چيپس شود گرما ديدن محصول طي فرايند سرخ شدن منجر به ايجاد راديکال هاي آزاد پر اکسيد مي شود.اين مواد زياني شبيه به مواد شيميايي موجود در دود سيگار دارند و سبب ابتلاي افراد به سرطان ريه،سينه و مثانه مي شود.مصرف رنگي نارنجي تارترازين در پفک باعث بروز اختلالات رفتاري،اضطراب،تندخويي و آلرژي کودکان نيز مي شود.به علت وجود هيدراتهاي کربن قابل تخمير در چيپس و پفک فرصت براي رشد باکتري هاي دهاني فراهم مي شود که نتيجه آن پوسيدگي دندان هاست.همچنين مصرف اين دو محصول،چسبندگي روده را افزايش داده و عمل دفع را مشکل مي کند اين درحالي است که در حين سرخ کردن سيب زميني ماده قندي آن با آلبومين ترکيب شده و سمي به نام آکريل آميد توليد مي کند.اين ترکيب فقط در چيپس سيب زميني يافت مي شود آکريل آميد سبب تضعيف سيستم ايمني، افزايش بيماري هاي عفوني، سرطان ناباروري ،سقط جنين، تغيير در رفتارهاي جنسي،تحريک و قرمزي پوست و چشمها مي شود.يادتان باشد در چيپس سيب زميني معمولا لکه هاي سبزي مشاهده مي شود که مربوط به ماده سمي سولامين است و مصرف آن باعث ايجاد بيماري هاي گوارشي و عصبي مي شود.تحقيقات نشان مي دهد که پفک تا نه برابر وزن خود آب جذب مي کند ،بنابراين معده کودکان را پر کرده و منجر به بي اشتهايي آنها به وعده هاي غذايي اصلي مي شود.همچنين چيپس نيز به دليل کالري بالاي روغن آن منجر به سيري کاذب مي شود و ميل افراد را به مصرف غذاهاي مغذي کاهش مي دهد؛در نتيجه امر مصرف کننده به بيماري هايي نظير کم خوني ،کوتاهي قد،پوکي استخوان و ريزش و تضعيف مو پس از مصرف مداوم اين فرآورده دچار مي شود .به گفته راديو سلامت ،دانشمندان لهستاني پس از انجام تحقيقات کشف کرده اند که چيپس موجب بيماري قلبي مي شود...در همين راستا يک فوق -فرا کارشناس پزشکي مي گويد«از افراد سيگاري تقاضا دارم به جاي کشيدن سيگار تا مي توانند چيپس بخورند زيرا چيپس علاوه بر اينکه مثل سيگار به قلب آسيب مي رساند داراي مزيت هم هست که برخلاف سيگار به اطرافيان آسيبي نمي رساند .»اين در حالي است که انجمن سيگاري ها از اين پيشنهاد ايشان استقبال نکرده اند و گفته اند«مگر همه سيگاري ها با هدف سکته قلبي سيگارمي کشند که بتوان چيپس را با سيگارجايگزين کرد؟!برخي از ماها مي خواهيم سرطان ريه بگيريم،هيچ مي داني به آن دنيا رفتن بر اثر سرطان ريه بگيريم،هيچ مي داني به آن دنيا رفتن بر اثر سرطان ريه چقدر کلاس دارد؟!»
به گزارش برنا همچنين يکي از کارشناسان امر ازدواج از خانواده ها خواست قبل از اينکه عروس خانم«بعله»معروف را بگويد تحقيقات کافي در مورد چيپس خور بودن يا چيپس خور نبودن داماد انجام دهند تا دخترشان بيوه و ايضا سياه بخت نشود! در همين حال شنيده مي شود« که جمعيت چيپس خورها بر اين اعتقاد هستند «انجمن حمايت از سيب زميني ها»با دادن چند گوني سبزيجات به دانشمندان لهستاني از آنها خواسته اند که نتايج دروغين براي تحقيقات شان ارائه نمايند.اين در حالي است که انجمن حمايت از سيب زميني ها ضمن رد هرگونه دخالت در نتايج آزمايش هاي مذکور،عنوان داشته اند تکه تکه کردن سيب زميني ها و سرخ نمودن آنها امري غير سبزيجاتي است و اين کار را با هيچ ميوه اي و حتي با زالزالک ها هم نمي کنند!

چرا چيپس و پفک مضر است

مصرف چيپس و پفک کودکان را از تغذيه سالم محروم مي کند در مراحل تهيه پفک،پودر ذرت پرس مي شود و در حرارت بسيار بالا قرار مي گيرد تا به صورت حجيم درآيد در چنين شرايطي روغن موجود در پفک مي سوزد و توليد پراکسيد مي کند که در حرارت و نور،مقدار آن بيشتر است و خوردن آن سلامت کودک را تهديد مي کند.همچنين،ميزان بالاي نمک پفک و شوري آن موجب عادت ذائقه ي کودکان به شوري شده و در نتيجه خطر ابتلا به بيماري فشارخون را افزايش مي دهد که در بزرگسالي زمينه ساز بيماري هاي قلبي عروقي و سکته هاي مغزي مي شود.يک متخصص تغذيه مي گويد نمک زياد،رنگ و افزودني هاي خوراکي موجود در چيپس و پفک، ذائقه ي کودکان را به شوري يا بيش خواري هدايت مي کند.وي با اشاره به مصرف چيپس و پفک در کودکان گفت اين مواد کودکان را بي اشتها کرده و آنها را براي تامين غذاهاي روز مره دچار مشکل مي کنند و نيازهاي رشدي آنها را تحت الشعاع قرارمي دهند.وي با تاکيد بر عدم کنترل اين نوع توليدات تصريح کرد:اغلب روغن هايي که براي تهيه چيپس به کار مي رود، احتمال دارد بارها و بارها بجوشد و در آن ترکيبات سمي ايجاد شود که مي تواند تاثير بسيار بدي بر سلامت جسمي و رشد کودکان داشته باشد.در واقع هرگونه تغيير در روند تغذيه مي تواند تغييراتي در پارامترهاي بيوشيميايي خون فرد به وجود بياورد.اين متخصص،تغذيه صحيح کودکان را نوعي سرمايه گذاري در جهت سالم سازي آنها در سنين بالا دانست و تاکيد کرد:توجه به تغذيه صحيح و جلوگيري از تاثير تبليغات سو در جهت تغيير ذائقه کودکان در بلندمدت،تاثير به سزايي در جامعه دارد.نتايج تحقيقات نشان مي دهد در دوران ميانسالي،افراد دچار بيماري هاي قلبي عروقي مي شوند، ريشه در تغذيه دوران کودکي آنها دارد و حتي کودکاني که با وزن خيلي کم به دنيا مي آيند، مادران آنها در دوران بارداري از سيگار و مشروب استفاده کرده يا دچار سو تغذيه بوده اند.

نگاهي به مضرات ديگر مواد

نوشابه گازدار:يک بطري متوسط نوشابه گازدار شامل ده قاشق چايخوري شکر،30تا 55 م.گ کافئين، مقاديري افزودني هاي صنعتي و رنگ و نمک مي باشد که نوشابه هاي رژيمي برخلاف نامشان به دليل طعم دهنده هاي مصنوعي خاص، شايد بسيار خطرناک تر از نوشابه هاي گازدار طبيعي باشند.مشکل اصلي اينجاست که اين نوع نوشابه ها تبديل به عضو جدانشدني رژيم غذايي بعضي خانواده ها شده است.براساس تحقيقي در مجله pebiatrics،مشخص گرديده که بين 56 تا 85 درصد کودکان به طور متوسط روزانه يک بطري و 0/020جوانان و نوجوانان به طور متوسط يک بطري نوشابه گازدار مصرف مي کنند.
چيپس و سيب زميني سرخ شده:اين خوردني دوست داشتني به خصوص در ميان نسل جوان،شامل آکريلاميد است که اين ماده عامل بسياري از سرطان ها و صدمه به بافت هاي عصبي بدن مي باشد که هنگامي که غذا در دماهاي بالا پخته يا تفت داده شود به وجود مي آيد.آقاي Dale Hattis استاد دانشگاه Clarkآمريکا چنين مي گويد:«من تخمين مي زنم که سالانه بيش از هزاران سرطان به دليل عامل آکريلاميد در آمريکا شناسايي مي شود.«هنگامي که CSPI آزمايشات متعددي را بر روي انواع فرنچ فرايز يا همان سيب زميني سرخ شده و انواع چيپس انجام داد،اين طور نتيجه شده که مقدار آکريلاميد موجود در يک وعده غذايي آماده تهيه شده از بيرون،300 برابر مقدار مجاز در يک ليوان آب از نظر آژانس محافظت از محيط زيست(EPA) است.اما اين کل داستان نيست؛اين نوع خوردني خوشمزه شامل چربي هاي ترانس بالا مي باشد که اين نوع چربي ها عامل اصلي انسداد رگ هاي خوني و همچنين افزايش سطح کلسترول بد خون و کاهش کلسترول خوب خون هستند(به روايت نويسنده) و همچنين عامل افزايش ريسک حملات قلبي،ديابت و سرطان نيز مي باشد.در کل در نظر داشته باشيم که فرنچ فرايز و چيپس و امثالهم شامل دو عامل مهم سرطان زا مي باشند.
نان سرخ شده:فرآورده اي بسيار خوشمزه! اما در صورتي که بيشتر دقت نماييم مي بينيم که چيزي جز آرد و شکر و روغن ندارد:روغن با ترانس بالا که کيفيت آن نيز براي ما معلوم نيست.همچنين طعم دهنده هاي مصنوعي را فراموش نکنيم.«وقتي آنها را مي بينيم، فقط به گردي وسط آن دقت مي کنيم»اين راWolper Carla متخصص تغذيه در مرکز تحقيقات چاقي نيويورک عنوان نموده است.ضمنا به نظر شما يک عدد دونات چقدر مي تواند ارزش غذايي داشته باشد؟آيا به خوردنش مي ارزد؟
انواع کيک ها و بيسکويت ها و کلوچه هاي آماده: اين مجموعه شامل انواع کيک،بيسکويت،کيک هاي بسته بندي و...مي شود. عامل اصلي که در اين نوع فرآورده ها بد است همان روغن ترانس بالا به علاوه مواد نگهدارنده و طعم دهنده هاي صنعتي است.همچنين نکته قابل تامل اين است که اين مجموعه مواد غذايي که به صورت صنعتي تهيه مي شود، شامل مقادير بيشتري از روغن مي باشند.اگر براي شما سخت است که عادت روزانه خود را کنار گذاشته و انواع کيک را از صبحانه خود حذف کنيد، حداقل سعي کنيد تا اين مدل محصولات را از نان فانتزي نزديک محل زندگي خود تهيه نماييد که حداقل از عاري بودن از مواد نگهدارنده و طعم دهنده هاي مجاز در آن مطمئن شويد.همچنين از استفاده از روغن کره به جاي مارگارين اطمينان حاصل نماييد.گوشت هاي فرآوري شده (سوسيس،کالباس و...):اين دسته از محصولات شامل گوشت فرآوري شده (شامل سوسيس ،کالباس ،همبرگر ،رست بيف آماده و...)دربردارند مواد سرطانزايي بوده که مهمترين آنها سديم نيترات مي باشد.سديم نيترات يک ماده سرطانزاي بسيار خطرناک بوده که هيچ جايي در بين رژيم هاي غذايي انسان ندارد ،اين جمله متخصص تغذيه Abams Mike نويسنده نشريه Warming Grocryاست.با توجه به تحقيقي که دانشگاه هاوايي در نتيجه 7 سال بررسي بر روي 200000نفر از افرادي که مرتباً از اين نوع مواد غذايي استفاده مي کرده اند انجام شده است ،اين طور نتيجه شده که 0/067 از آنها خطر ابتلا به سرطان پانکراس را در مقابل افرادي که از اين نوع مواد مصرف نمي کرده اند ،در خود افزايش داده اند.پس چرا وقتي هيچ اجباري به مصرف اين نوع غذاها نيست،خطر ابتلا به بيمارهاي مختلف را در خود افزايش دهيم؟
غذاهاي کنسرو شده:يک قوطي غذاي کنسرو شده مانند قورمه سبزي و يا سوپ شايد براي ما خيلي جالب و خوشمزه و همچنين پر کاربرد(مثلا براي راه مسافرت)باشد.ولي بايد اين را دانست که يک قوطي غذاي کنسرو شده شامل مقدار زيادي چربي ترانس بالا،سديم و طعم دهنده هاي مصنوعي مانندMSG (يک نوع طعم دهنده غذاهاي کنسروي)است.همچنين يک بشقاب غذاي کنسروي مانند قورمه سبزي يا سوپ،گاه تا 1000ميلي گرم نمک افزوده دارد که هرکس معمولا به تنهايي يک بشقاب بيشتر مي خورد.
اين درحاليست که متخصص تغذيه توصيه مي کند که حداکثر نمکي که در يک روز بدن ما نياز دارد 2400ميلي گرم است.انواع کره حيواني و گياهي( مارگارين):دو نوع خوردني مختلف وجود دارند که به خاطر دو دليل براي سلامتي مضر مي باشند،و جالب اينکه جايگزيني هر کدام با هم باز هم همان اثر را دارد!مارگارين اصالتا يک نوع روغن هيدروژنه مي باشد.يک قاشق غذاخوري مارگارين شامل 30کالري انرژي،3/5 گرم چربي و نيم گرم چربي اشباع شده دارد.در کل روغنهاي هيدروژنه بيشترين مقدار ترانس را دارا مي باشند.کره حيواني،به اندازه مارگارين خطرناک نيست اما يک قاشق غذاخوري آن شامل 1/5 گرم چربي اشباع شده مي باشد.در هر صورت بايد در نظر داشت که هم کره و هم مارگارين،هر دو عامل مهمي در بروز بيماريهاي قلبي مي باشند.

چند دليل براي مضر بودن پفک

براي تهيه ي اين ماده،پودر ذرت پرس شده را در حرارت بسيار بالا قرار مي دهند تا به صورت حجيم درآيد.علاوه بر مشکلاتي که آسياب کردن و حرارت بالا در ميزان مواد غذايي به وجود مي آورد غالبا روغن موجود در ماده ي غذايي و يا روغني که به ماده ي غذايي اضافه مي شود در اصطلاح مي سوزد و توليد پراکسيدهاي سرطان زا(آکرولئين)مي نمايد.براي خوشمزه شدن پفک به آن مقادير زياد نمک اضافه مي شود تا کودکان و بزرگسالان گرايش بيشتري به مصرف آن داشته باشند که اين مسئله نيز خود شايان توجه است.در سيري فرد به گونه اي تغذيه مي کند که تک تک احتياجات سلول ها را برآورده کند، بنابراين مشخص است که با خوردن غذاهايي که فقط خاصيت سيرکنندگي دارند و فقط توليد کالري مي نمايند و هيچ يک از مواد مغذي ضروري را تامين نمي نمايند،فرد به سوء تغذيه دچار خواهد شد.اغلب دختران ايراني تغذيه مناسبي ندارند و ضمن عدم رعايت مصرف مواد مغذي،در بسياري از موارد از خوراکي هاي زيان آور نظير چيپس و پفک استفاده مي کنند که اين تغذيه ناصحيح منجر به کم خوني در اين دختران مي شود.امروزه کم خوني حاد در زنان و دختران باعث حجم و غلظت خون را کاهش مي دهد بنابراين افرادي که کم خوني در آنها مزمن شده است بايد قرصهاي آهن را تا زماني که پزشک براي آنها تجويز کرده،ادامه دهند.يک متخصص مي گويد تشخيص کم خوني در دختراني که در سنين نوجواني هستند با معاينه مربيان بهداشت مدارس صورت مي گيرد که در اين صورت اين افراد به مراکز بهداشتي و درماني ارجاع داده مي شوند که با آزمايش خون ساده ميزان کم خوني آنان مشخص است.بنابراين اين پزشکان توصيه مي کنند از افراد سيگاري تقاضا دارند به جاي کشيدن سيگار تا مي توانند چيپس بخورند زيرا چيپس علاوه بر اينکه مثل سيگار به قلب آسيب مي رساند داراي اين مزيت هم است که برخلاف سيگار به اطرافيان آسيبي نمي رساند.»
منبع:مجله عصرفرهنگ شماره 3
/خ