خلاصه:
این ماده مقرر میدارد که در صورتی که یک مدل هوش مصنوعی با کاربری عمومی شرایط مشخصی را احراز نماید، ارائهدهنده موظف است ظرف دو هفته کمیسیون را مطلع سازد. کمیسیون سپس میتواند تشخیص دهد که آیا مدل مذکور دارای ریسک سیستماتیک است یا خیر. چنانچه ارائهدهنده ادعا کند که مدل مذکور ریسک سیستماتیک ایجاد نمیکند، کمیسیون میتواند این ادعاها را در صورت عدم توجیه کافی رد نماید.کمیسیون همچنین میتواند بر اساس معیارهای مشخص، مدلی را به عنوان ریسک سیستماتیک تعیین کند. در صورتی که ارائهدهنده با این تعیین مخالفت داشته باشد، میتواند پس از شش ماه درخواست ارزیابی مجدد ارائه نماید. کمیسیون موظف است فهرستی از مدلهای دارای ریسک سیستماتیک را ضمن رعایت حقوق مالکیت فکری و حفاظت از اطلاعات تجاری محرمانه نگهداری و بهروز کند.
متن ماده قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا ( رویه ها ) فصل 5 - ماده 52
۱. هرگاه یک مدل هوش مصنوعی با کاربری عمومی شرایط مذکور در ماده ۵۱ بند (الف) را احراز نماید، ارائهدهنده مربوطه موظف است بدون تأخیر و حداکثر ظرف دو هفته پس از تحقق آن شرط یا پس از اطلاع از تحقق آن، کمیسیون را مطلع سازد. این اطلاع باید شامل اطلاعات لازم برای اثبات تحقق شرط مذکور باشد. در صورتی که کمیسیون از وجود مدلی با کاربری عمومی که دارای ریسکهای سیستماتیک است و اطلاعرسانی نشده است آگاه شود، میتواند تصمیم به تعیین آن به عنوان مدل با ریسک سیستماتیک بگیرد.۲. ارائهدهنده مدلی با کاربری عمومی که شرایط ماده ۵۱ بند (الف) را احراز مینماید، میتواند همراه با اطلاعرسانی خود، دلایل مستند کافی ارائه دهد تا نشان دهد که با وجود احراز شرط مذکور، مدل به سبب ویژگیهای خاص خود، ریسک سیستماتیک ایجاد نمیکند و بنابراین نباید به عنوان مدل هوش مصنوعی با کاربری عمومی دارای ریسک سیستماتیک طبقهبندی شود.
۳. چنانچه کمیسیون نتیجه بگیرد که دلایل ارائه شده مطابق بند ۲ کافی و مستند نیست و ارائهدهنده نتوانسته اثبات نماید که مدل مذکور به سبب ویژگیهای خاص خود ریسک سیستماتیک ندارد، این دلایل را رد کرده و مدل با کاربری عمومی به عنوان مدل هوش مصنوعی با ریسک سیستماتیک محسوب خواهد شد.
۴. کمیسیون میتواند یک مدل هوش مصنوعی با کاربری عمومی را به عنوان دارای ریسک سیستماتیک، خودبهخود یا پس از دریافت هشدار واجد شرایط از کمیته علمی طبق ماده ۹۰ بند (الف)، بر اساس معیارهای مندرج در پیوست 13 تعیین نماید.
کمیسیون مجاز است در چارچوب ماده ۹۷، با تصویب اقدامات تفویضشده، پیوست 13 را اصلاح کرده و معیارهای آن را مشخص و بهروزرسانی نماید.
۵. ارائهدهندهای که مدلش مطابق بند ۴ به عنوان مدل هوش مصنوعی با کاربری عمومی دارای ریسک سیستماتیک تعیین شده، میتواند با ارائه درخواست مستدل، از کمیسیون بخواهد که ارزیابی مجدد انجام شود تا مشخص گردد آیا مدل همچنان دارای ریسک سیستماتیک محسوب میشود یا خیر. این درخواست باید حاوی دلایل عینی، دقیق و جدیدی باشد که از زمان تصمیم تعیین وضعیت به وجود آمدهاند. ارائهدهندگان میتوانند حداقل شش ماه پس از تصمیم تعیین وضعیت، درخواست ارزیابی مجدد نمایند. در صورتی که کمیسیون پس از ارزیابی مجدد تصمیم به حفظ وضعیت به عنوان مدل با ریسک سیستماتیک بگیرد، ارائهدهندگان میتوانند حداقل شش ماه پس از این تصمیم، درخواست ارزیابی مجدد دیگری ارائه کنند.
۶. کمیسیون موظف است فهرستی از مدلهای هوش مصنوعی با کاربری عمومی دارای ریسک سیستماتیک را منتشر و بهروز نگه دارد، بدون آنکه خللی در رعایت و حفاظت از حقوق مالکیت فکری و اطلاعات تجاری محرمانه یا اسرار تجاری مطابق قوانین اتحادیه و قوانین ملی ایجاد شود.
کمیسیون مجاز است در چارچوب ماده ۹۷، با تصویب اقدامات تفویضشده، پیوست 13 را اصلاح کرده و معیارهای آن را مشخص و بهروزرسانی نماید.
۵. ارائهدهندهای که مدلش مطابق بند ۴ به عنوان مدل هوش مصنوعی با کاربری عمومی دارای ریسک سیستماتیک تعیین شده، میتواند با ارائه درخواست مستدل، از کمیسیون بخواهد که ارزیابی مجدد انجام شود تا مشخص گردد آیا مدل همچنان دارای ریسک سیستماتیک محسوب میشود یا خیر. این درخواست باید حاوی دلایل عینی، دقیق و جدیدی باشد که از زمان تصمیم تعیین وضعیت به وجود آمدهاند. ارائهدهندگان میتوانند حداقل شش ماه پس از تصمیم تعیین وضعیت، درخواست ارزیابی مجدد نمایند. در صورتی که کمیسیون پس از ارزیابی مجدد تصمیم به حفظ وضعیت به عنوان مدل با ریسک سیستماتیک بگیرد، ارائهدهندگان میتوانند حداقل شش ماه پس از این تصمیم، درخواست ارزیابی مجدد دیگری ارائه کنند.
۶. کمیسیون موظف است فهرستی از مدلهای هوش مصنوعی با کاربری عمومی دارای ریسک سیستماتیک را منتشر و بهروز نگه دارد، بدون آنکه خللی در رعایت و حفاظت از حقوق مالکیت فکری و اطلاعات تجاری محرمانه یا اسرار تجاری مطابق قوانین اتحادیه و قوانین ملی ایجاد شود.
تحلیل و تفسیر بند به بند:
ماده ۵۲ قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا یک چارچوب رویهای برای مدیریت مدلهای هوش مصنوعی با کاربری عمومی دارای ریسک سیستماتیک ارائه میدهد. بند اول الزام ارائهدهنده را مشخص میکند که در صورت تحقق شرایط مشخصشده، ظرف دو هفته کمیسیون را مطلع سازد و اطلاعات لازم برای اثبات تحقق شرط را ارائه دهد؛ این اقدام به کمیسیون امکان میدهد تا آگاه شود و تصمیمگیری کند که آیا مدل دارای ریسک سیستماتیک است یا خیر. بند دوم اجازه میدهد ارائهدهنده در صورت احراز شرایط، با ارائه دلایل مستند نشان دهد که ویژگیهای خاص مدل باعث نمیشود ریسک سیستمیک ایجاد شود.
بند سوم تعیین میکند که اگر دلایل ارائه شده کافی نباشد، کمیسیون میتواند آنها را رد کرده و مدل را به عنوان ریسک سیستماتیک تلقی کند. بند چهارم کمیسیون را مجاز میسازد که خودبهخود یا بر اساس هشدار کمیته علمی، مدلها را با توجه به معیارهای مشخص در پیوست 13 به عنوان دارای ریسک سیستمیک تعیین کند و این معیارها قابل اصلاح و بهروزرسانی توسط اقدامات تفویضشده هستند.
بند پنجم مسیر اعتراض و درخواست ارزیابی مجدد ارائهدهنده را پس از شش ماه از زمان تصمیم تعیین وضعیت مشخص میکند و شرایطی برای ارائه دلایل جدید و دقیق فراهم میآورد. نهایتاً بند ششم مسئولیت کمیسیون در انتشار و بهروزرسانی فهرست مدلهای دارای ریسک سیستماتیک را بیان میکند، ضمن رعایت حقوق مالکیت فکری و حفاظت از اطلاعات تجاری محرمانه، که تعادل میان شفافیت و حفاظت قانونی را برقرار میسازد.
