.jpg "پوستر یا علی (ع) به سبک ترمه")
موضوعات: پوستر یا علی بن ابیطالب(ع) به سبک ترمه، شماره 1
تکنیک اجرا: دیجیتال و دستی
شاخه هنری: خوشنویسی و گرافیک
صاحب اثر: ابوالفضل رنجبران
زمان خلق اثر: 1402
نوع خط: نستعلیق
الگو اثر: هنرهای ایرانی و اسلامی
تقدیم به: قطب عالم امکان، حضرت امام زمان (عج)
.jpg "پوستر یا علی (ع) به سبک ترمه")
موضوعات: پوستر یا علی بن ابیطالب(ع) به سبک ترمه، شماره 2
تکنیک اجرا: دیجیتال و دستی
شاخه هنری: خوشنویسی و گرافیک
صاحب اثر: ابوالفضل رنجبران
زمان خلق اثر: 1402
نوع خط: نستعلیق
الگو اثر: هنرهای ایرانی و اسلامی
تقدیم به: قطب عالم امکان، حضرت امام زمان (عج)
.jpg "پوستر یا علی (ع) به سبک ترمه")
موضوعات: پوستر یا علی بن ابیطالب(ع) به سبک ترمه، شماره 3
تکنیک اجرا: دیجیتال و دستی
شاخه هنری: خوشنویسی و گرافیک
صاحب اثر: ابوالفضل رنجبران
زمان خلق اثر: 1402
نوع خط: نستعلیق
الگو اثر: هنرهای ایرانی و اسلامی
تقدیم به: قطب عالم امکان، حضرت امام زمان (عج)
.jpg "پوستر یا علی (ع) به سبک ترمه")
موضوعات: پوستر یا علی بن ابیطالب(ع) به سبک ترمه، شماره 4
تکنیک اجرا: دیجیتال و دستی
شاخه هنری: خوشنویسی و گرافیک
صاحب اثر: ابوالفضل رنجبران
زمان خلق اثر: 1402
نوع خط: نستعلیق
الگو اثر: هنرهای ایرانی و اسلامی
تقدیم به: قطب عالم امکان، حضرت امام زمان (عج)
تحلیل پوستر هنری، اثر ابوالفضل رنجبران
تحلیل پوستر شماره 1: این پوستر که به سبک ترمه طراحی شده، نمونهای برجسته از این ترکیب است. ترمه، به عنوان یکی از هنرهای دستی کهن ایرانی، با بافتهای پیچیده و رنگهای غنی خود شناخته میشود و در این اثر، برای بزرگداشت نام حضرت والا مقام علی بن ابی طالب به کار رفته است.
هنر ترمهنویسی و ترکیب آن با خطاطی نستعلیق، یکی از زیباترین جلوههای هنر سنتی ایرانی است که در آن، نقشهای گیاهی و هندسی با مضامین والای دینی درهم آمیخته میشوند.
این پوستر، نمونهای از این پیوند است که تماماً به سبک پارچههای ترمه اصیل ایرانی طراحی شده و نام مبارک «یا علی بن ابی طالب» را در مرکز خود جای داده است. رنگ غالب آبی لاجوردی، نقشهای طلایی و فیروزهای، و بافتی که حس پارچه دستباف را القا میکند، این اثر را به یک تابلوی زنده و پرشکوه تبدیل کرده است.
لایه نخست: زمینه لاجوردی و بافت پایه
پایه و اساس این پوستر، زمینهای یکدست به رنگ آبی لاجوردی است که تمام سطح را فرا گرفته. این رنگ، نه آبی روشن است و نه تیره مطلق؛ بلکه طیفی از نیلی عمیق تا آبی دریایی دارد که با گرادیانهای بسیار نرم، عمق و حجم ایجاد کرده است.
اگر تصویر را با دقت نگاه کنیم، میبینیم که سطح زمینه کاملاً صاف نیست؛ بلکه با هزاران نقطه ریز و خطوط نامنظم پوشیده شده که دقیقاً بافت پارچه ترمه واقعی را شبیهسازی میکند.
در ترمههای سنتی یزد و اصفهان، زمینه اغلب از نخهای ابریشمی یا پشمی بافته میشود و رنگ نیلی با مواد طبیعی به دست میآید. ذرات ریز درخشان طلایی و فیروزهای در سراسر زمینه پراکنده شدهاند، گویی گرد نور یا پودر طلا بر پارچه پاشیده شده باشد. این ذرات بسیار کوچکاند (کمتر از یک میلیمتر در مقیاس تصویر) و باعث میشوند نور مجازی بر سطح بازتاب کند و پوستر زنده به نظر برسد.
در بخشهای پایینتر، بافت کمی متراکمتر شده تا تعادل بصری با نقشهای بالایی برقرار شود. این لایه، بیش از هفتاد درصد سطح پوستر را در بر میگیرد و پایهای استوار برای تمام عناصر دیگر است.
از نظر نمادین، رنگ آبی لاجوردی در فرهنگ ایرانی و اسلامی، نماد آسمان بیکران، آرامش روحی، و پاکی دل است که با ساحت والای حضرت علی بن ابی طالب (ع) که مظهر عدالت، شجاعت و معرفت است، هماهنگی کامل دارد.
لایه دوم: نقشهای گیاهی، بتهجقهها و شاخ و برگها
بر روی زمینه لاجوردی، شبکهای پیچیده از نقشهای گیاهی گسترده شده که قلب تپنده سبک ترمه را تشکیل میدهد. این نقشها شامل بتهجقههای بزرگ در چهار گوشه اصلی، شاخههای پیچان، برگهای فیروزهای، و گلهای کوچک با رنگهای طلایی، زرد و قرمز هستند.
بتهجقه بالا سمت چپ را در نظر بگیرید: این نقش، حدود یکپنجم ارتفاع پوستر را در بر گرفته است. پایه آن پهن و به سمت بالا به آرامی باریک میشود و با انحنای ملایم به سمت راست خمیده است.
درون بتهجقه با خطوط موازی فیروزهای پر شده که حس دوخت زنجیرهای ترمه را میدهد. دور آن، حاشیهای از نخ طلایی با طرح زنجیرهای پیچیده کشیده شده است. از نوک بته، شاخهای ظریف بیرون آمده و به گلهای کوچک متصل میشود.
هر گل کوچک، پنج گلبرگ زردرنگ با مرکز قرمز دارد و با برگهای فیروزهای همراه است. رگبرگهای ظریف در برگها و گلبرگها با خطوط بسیار نازک طلایی کشیده شدهاند. بتهجقه پایین سمت راست کمی پهنتر و پرگلتر است؛ این تفاوتهای جزئی، نشاندهنده اصل مهم عدم تقارن کامل در هنر ایرانی است که طبیعت زنده و پویا را تداعی میکند.
در سراسر پوستر، شاخ و برگها با خطوط نازک طلایی به هم متصل شدهاند و حدود پنجاه گل کوچک پراکندهاند که بیشتر در نیمه پایین متمرکز شدهاند تا وزن بصری تعادل یابد.
بتهجقه در فرهنگ ایرانی، نماد زندگی جاودان، باروری و رشد معنوی است و در این پوستر، این معنا با نام مبارک حضرت علی (ع) که سرچشمه فیض و معرفت است، پیوند عمیقی دارد.
لایه سوم: حاشیههای طلایی و قاببندی
دور تا دور پوستر، حاشیهای طلایی کشیده شده که مانند قاب یک تابلوی نفیس عمل میکند. این حاشیه، عرض کمی دارد اما با جزئیات بسیار غنی طراحی شده است.
در لبه بیرونی، خطی ممتد از نخ طلایی با نقاط ریز تزئینی دیده میشود که شبیه زنجیر است. درون آن، نقشهای هندسی قوسی و کمانی به سبک اسلیمی اسلامی قرار گرفتهاند.
در بخش بالایی، حاشیه با دو بتهجقه بزرگ ادغام شده و قوسی زیبا ایجاد کرده که چشم را مستقیماً به مرکز هدایت میکند. این قوس با گلهای ریز پر شده و نور طلایی بر آن میتابد. در طرفین، حاشیه عمودی است و شاخههای پیچان در آن جریان دارند. در پایین، حاشیه کمی ضخیمتر شده تا با نوشتههای پایینی هماهنگ شود.
هر بخش از حاشیه با نوع متفاوتی از دوخت شبیهسازی شده: برخی زنجیرهای، برخی نقطهای، برخی موجدار. این تنوع، حس کاملاً دستی بودن اثر را تقویت میکند.
رنگ طلایی در هنر اسلامی، نماد نور الهی و شکوه معنوی است و اینجا، نام مبارک را در هالهای از نور قرار داده است.
لایه چهارم: دایره مرکزی و خط نستعلیق مبارک
مهمترین و برجستهترین لایه، دایره طلایی در مرکز پوستر است که نام «یا علی بن ابی طالب» با خط نستعلیق زیبا درون آن نگاشته شده است. این خط، با قلم ضخیم طلایی و سایههای ملایم نوشته شده تا حجم و عمق پیدا کند.
حرف «یا» در سمت راست آغاز میشود و با انحنای نرم به «علی» متصل میگردد. کلمه «علی» با کشیدگی باشکوه و حرکت قلم روان نوشته شده است. «بن» کوچکتر و ظریفتر است تا تعادل حفظ شود. «ابی» با نقطههای دقیق و «طالب» با پایان قدرتمند و پرشکوه تمام میشود. هر حرف با سایه طلایی همراه است تا از زمینه جدا شود و برجسته به نظر برسد.
دایره اطراف نام، با حاشیه زنجیرهای طلایی احاطه شده و نقشهای کوچک گیاهی در آن ادغام شدهاند. این دایره، نقطه کانونی بصری است و تمام نقشها به سوی آن هدایت میشوند. خط نستعلیق، که یکی از زیباترین خطوط ایرانی است، برای نگارش متون مقدس و اشعار عرفانی بسیار مناسب است.
از نظر نمادین، دایره در هنر اسلامی، نماد وحدت، کمال و بینهایت است و قرار گرفتن نام مبارک در مرکز آن، بیانگر محوریت و مرجعیت معنوی حضرت علی بن ابی طالب (ع) است.
بررسی کلی هنری و نمادین
این پوستر، نمونهای درخشان از تلفیق هنر ترمه با خطاطی نستعلیق است. رنگها در هماهنگی کاملاند: آبی لاجوردی آرامش و عمق، طلایی شکوه و نور، فیروزهای طراوت و زندگی. نقشها نه تکراری و مکانیکی، بلکه زنده و پویا هستند. بافت شبیهسازیشده، حس لمس پارچه واقعی را القا میکند.
بتهجقهها، شاخ و برگها، و دایره مرکزی، همه نماد زندگی جاودان، وحدت و نور الهیاند که با شخصیت والای حضرت علی بن ابی طالب (ع) همنوا هستند. این اثر نه تنها یک پوستر تبریک عید غدیر، بلکه یک تابلوی هنری ماندگار است که میراث غنی هنر ایرانی و اسلامی را به نمایش میگذارد.
نتیجهگیری
این اثر، پلی است میان هنر سنتی و نیازهای امروز، و یادآوری است از زیباییهایی که در فرهنگ ما نهفته است. هر گل کوچک، هر انحنای شاخه، هر دوخت، هر سایه طلایی، با دقت طراحی شده که یادآور دستان هنرمندان ترمهباف یزدی و اصفهانی است؛ هنرمندانی که قرنها پیش، با صبر و عشق، پارچههایی میبافتند که نه تنها چشم را نوازش میداد، بلکه دل را نیز به سوی معانی والا میبرد.
در این پوستر، همان سنت زنده شده است: سنت تلفیق زیبایی بصری با عمق معنوی. رنگ طلایی که سراسر اثر را در بر گرفته، نه تنها شکوه بصری میآفریند، بلکه یادآور نور معرفتی است که از ساحت حضرت علی (ع) بر دلهای مؤمنان میتابد. بتهجقهها، با فرم شعلهمانند خود، گویی نمادی از آتش عشق به اهل بیتاند که هرگز خاموش نمیشود.
این اثر، در عین وفاداری به اصول کلاسیک ترمه و اسلیمی، با ابزارهای نوین طراحی شده و این خود نشاندهنده پویایی فرهنگ ایرانی است؛ فرهنگی که قادر است میراث هزاران ساله خود را با زبان امروز بیان کند و به نسل جوان عرضه نماید.
طراح، با انتخاب خط نستعلیق که زیباترین دستاورد خطاطی ایرانی است نام مبارک را به گونهای نگاشته که گویی قلم عاشقی بر پارچه ابریشمی جاری شده است. هر حرف، هر کشیدگی، و هر نقطه، با ظرافتی همراه است که بیننده را به توقف و تأمل وامیدارد.
در روزگاری که تصاویر زودگذر و سطحی فراواناند، چنین آثاری یادآوری میکنند که هنر دینی میتواند عمیق، زیبا و تأثیرگذار باشد. این پوستر میتواند زینتبخش دیوار خانهها، مساجد، حسینیهها و مراکز فرهنگی باشد و هر بار که چشم بر آن میافتد، یاد حضرت علی بن ابی طالب (ع) را که مظهر شجاعت، عدالت، دانش و ولایت است، در دل زنده کند.
در پایان، باید گفت که این اثر، سندی است بر زنده بودن هنر ایرانی اسلامی؛ هنری که ریشه در عشق به اهل بیت دارد و شاخههایش تا آسمان معنا بالا میرود.
در پایان:
جا دارد که از دلسوزی، همراهی و توجه اساتید معظم، متعهد، متدین و مجاهدِ خود در کسوت شاگردی، از زحمات ارزشمند استاد مسعود نجابتی و عبدالرسول یاقوتی، سید حسن موسی زاده، ناصر طاووسی و ابوالفضل خزائی تقدیر و تشکر نمایم.
شاگرد شما، ابوالفضل رنجبران
© کلیه حقوق متعلق به صاحب اثر و پرتال فرهنگی راسخون است. استفاده از مطالب و آثار فقط با ذکر منبع بلامانع است.
.jpg)
.jpg)
.jpg)
