گفتگو با دکتر مسيح هاشمي، جراح و متخصص بيماريهاي چشم
انديشه اصلاح عيوب انکساري که شامل دوربيني، نزديکبيني و آستيگماتيسم است از دهها سال قبل به ذهن بشر خطور کرده بود. همواره انسانها علاقمند بودهاند که وابستگي خود را به عينک کاهش داده و يا قطع کنند. در همين رابطه بهتدريج لنزهاي تماسي اختراع شد و تکامل يافت که هم اکنون نيز مصرف ميشود. اولين ابداعات جراحي نزديکبيني روش برش با الماس بود. پس از جراحي با الماس بهتدريج اصلاح شکل قرنيه به کمک اشعه ليزر جايگزين آن شد و گسترش يافت. تاکنون بيش از پنج ميليون نفر در 120 کشور جهان تحت عمل ليزر چشم قرار گرفتهاند و به نظر ميرسد که طي پنج سال آينده اصلاح ليزري عيوب انکساري چشم از شايعترين عملهاي جراحي در جهان شود. درباره ميزان فروش اين ليزر در جهان اطلاع دقيقي در دست نيست. اما در حال حاضر ماهيانه حدود 20 دستگاه ليزر در آمريکا به فروش ميرسد. ليزيک در ايران نيز سابقهاي بيش از 18 سال دارد. تاکنون بيش از 500 هزار نفر جراحي نزديکبيني با ليزر شدهاند و بيش از 30 مرکز در ايران فعال هستند. براي آشنايي با جراحي ليزيک چشم، گفتگويي داشتهايم با دکتر مسيح هاشمي، جراح و متخصص بيماريهاي چشم و عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي ايران.
آقاي دکتر، درگذشته جراحي رفع عيوب انکساري چشم فقط به وسيله چاقوي الماس (R.K) صورت ميگرفت. آيا آن روش مشکلي داشت؟
اگرچه بيشتر کساني که با روش چاقوي الماس جراحي شدهاند، ديد بسيار خوبي دارند اما چون نتايج عمل وابسته به تجربه جراح است و مشکلاتي هم ممکن است در درازمدت رخ بدهد، ليزيک چشم جايگزين آن روش شد.
تفاوت ليزيک با ليزر چشم چيست؟
در روش چاقوي الماس يا ليزر، پس از تراشيدن سطح قرنيه، ليزر به سطح قرنيه تابانده ميشود که نتايج در بيشتر مواقع عالي است ولي عوارض نادر و درد شديد پس از عمل را در پي دارد. اما ليزيک روشي است که در آن به وسيله دستگاهي ليزري يا مکانيکي، لايهاي از سطح قرنيه بريده و کنار زده ميشود. سپس اشعه ليزر به سطح زيرين آن تابانده ميشود و پس از آن لايه کنار زده شده برگردانده ميشود.
به طور معمول چه شمارههايي را جراحي ميکنيد؟
تقريبا همه کساني را که نزديکبيني يک تا 12 ديوپتر (واحد اندازهگيري چشمي) دارند يا همراه با آستيگماتيسم کمتر از 5/4 ديوپتر هستند، ميتوان با اطمينان زياد درمان کرد. اما اگر نمره چشم بيش از اين باشد، مقاديري از نزديکبيني پس از جراحي باقي ميماند. درباره افراد دوربين هم نمرات بين 6 تا 1 ديوپتر را البته با در نظر گرفتن نکاتي ميتوان جراحي کرد و افرادي که فقط دچار آستيگماتيسم هستند نيز همين طور.
آيا هر کسي با اين مشخصات مراجعه کند، جراحي ميشود يا محدوديتهايي هم در اين زمينه وجود دارد؟
تمام جراحيها داراي محدوديتهايي هستند و جراحي چشم هم همينطور. اين افراد بايد در انجام جراحي احتياط کنند:
• کساني که قرنيه بسيار نازک دارند.
• کساني که فقط يک چشم سالم دارند که البته به نظر چشمپزشک معالج بستگي دارد.
• کساني که در چشمشان جداشدگي شبکيه داشتهاند، البته باز با نظر پزشک.
• کساني که در شبکيهشان سوراخ يا پارگي وجود دارد. اين افراد پس از ليزر شبکيه ميتوانند ليزيک کنند.
• کساني که هنوز نمره چشمشان ثابت نشده و رو به زياد شدن است.
• کساني که قوز قرنيه دارند.
• کساني که عفونت چشم يا عفونت در کيسه اشکي دارند که البته پس از درمان مشکلي نيست.
• کساني که سيستم دفاعي بدنشان مختل شده مانند کساني که شيمي درماني شدهاند و يا کورتون مصرف ميکنند.
• کساني که دچار آب مرواريد، لک قرنيه و يا آب سياه هستند.
• کساني که دايم در معرض ضربات به صورت هستند مانند بوکسبازان، اما براي ورزشکاران ديگر محدويتي نيست.
• افرادي با سن کمتر از 18 سال، به علت تغييرات احتمالي عيوب انکساري در چشمشان.
• در دوران بارداري و تا مدتي پس از آن.
• کساني که دچار خشکي و يا التهابات داخل چشمي هستند.
• افراد مبتلا به ديابت که البته باز به نظر چشمپزشک بستگي دارد.
آيا پس از جراحي امکان برگشت يا پيشرفت عيوب چشم وجود دارد؟
احتمال پيشرفت يا برگشت نزديکبيني پس از اصلاح ليزري بسيار کم و حدود دو درصد است. پيشرفت نزديکبينيهاي بالاتر بيشتر است و گاهي به بيش از يک ديوپتر ميرسد ولي در نمرات پايين اغلب عود ديده نميشود يا حداکثر حدود نيم نمره است. ولي با اين حال حتي کساني که مقداري از نزديکبيني يا آستيگماتيسم آنها باقي مانده و يا پيشرفت کرده اظهار ميدارند که به استفاده از عينک نيازي ندارند. اما در دوربيني احتمال پيشرفت بيشتر است و گاهي تا 25 درصد ميرسد.
بنابراين به طور کلي افراد پس از جراحي به استفاده از عينک نيازي ندارند؟
همانطور که اشاره کردم، در اصلاح ليزري ممکن است در سه درصد موارد، نيم تا يک نمره باقي بماند بنابراين بسته به نياز و شغل اين افراد، ممکن است احتياج به عينک پيدا کنند. البته بيشتر افراد ليزر شده به نحوي اصلاح ميشوند که براي بيشتر ساعات زندگي به عينک نياز پيدا نميکنند. در هر حال، بايد توجه داشت چنانچه نمره چشم به طور کامل اصلاح شود، در افراد بالاي 40 سال عينک پيرچشمي براي مطالعه نياز خواهد بود.
آيا عمل ليزيک عوارضي هم به دنبال دارد؟
بله، عوارض اصلاح ليزري شامل اصلاح بيش از حد، ديدن هاله، ناراحتي در ديدن چراغها در شب، مشکلات رانندگي در شب و سختي مطالعه در هفتههاي اول است که اغلب پس از گذشت چند هفته تا چند ماه برطرف ميشود. احتمال بروز عوارض منجر به نابينايي بسيار کم و نادرست است اما بايد بدانيد که ليزيک موجب آب مرواريد، جداشدگي شبکيه، کوررنگي، شب کوري و... نميشود. البته بايد بدانيد برخي از ناراحتيهاي چشمي به ليزيک ربطي ندارد. براي مثال اگر پس از ليزيک جداشدگي شبکيه اتفاق افتاد، نميتوان گفت که ناشي از ليزر بوده است، گرچه معاينات دقيق و کافي پيش از عمل انجام گيرد ولي در هر حال از داروي مخصوص براي جلوگيري از عود يا کدورت استفاده شده و سپس براي تسريع در بهبودي زخم از لنز تماسي موقت استفاده ميشود.
روش انجام جراحي به چه صورت است؟
جراحي سرپايي و بدون هيچگونه تزريق است. پس از تميز و استريل کرن پلکها و اطراف چشم، شخص روي تخت دراز ميکشد و قطره بيحسي در چشماش چکانده ميشود. لازم است در صورتي که شخص از موادآرايشي دور چشم استفاده ميکند و يا دچار بلفاريت است، از قبل مژههاي خود را با شامپو بچه تميز کرده باشد. ليزيک هر چشم حدود 10 تا 5 دقيقه طول ميکشد. اين کار درد زيادي ندارد و هر دو چشم را ميتوان با هم ليزيک کرد. به طور معمول چشم، پانسمان نميشود بلکه لنز تماسي گذاشته شده و شخص مرخص ميشود.
![نگاه از نوع نزديک به جراحي ليزيک نگاه از نوع نزديک به جراحي ليزيک]()
آنچه قبل و بعد از عمل بايد بدانيد
قبل از عمل
• اگر لنز تماسي نرم استفاده ميکنيد حداقل يک هفته قبل از جراحي استفاده از آن را ادامه ندهيد.
• اگر از لنز تماسي سخت استفاده ميکنيد اين زمان را به سه هفته برسانيد.
• براي ليزيک 24 ساعت و براي ليزر يک هفته استراحت در نظر بگيريد.
• حدود يک تا دو هفته مطالعه زياد و کار با کامپيوتر را کنار بگذاريد زيرا ممکن است براي چشمتان خستهکننده باشد.
• هر نوع سابقه خشکي چشم، بيماريهاي تيروئيد، ديابت و امراض روماتيسمي را به پزشک خود يادآور شويد.
• قبل از ليزر مواد آرايشي را با شامپوبچه در مژهها و لبه پلکها بشوييد.
• روز مراجعه عطر و ادکلن استفاده نکنيد.
• آوردن همراه ضرورتي ندارد، ولي رانندگي در برگشت به منزل مقدور نميباشد.
• گرچه انجام کار چند دقيقه بيشتر طول نميکشد ولي براي حداقل دو ساعت حضور در کلينيک آماده باشيد.
• نترسيد!
بعد از عمل
• خارش و مالش چشم مطلقا ممنوع است.
• پنج تا شش ساعت در منزل استراحت کرده و قرص مسکن مصرف کنيد. درد ممکن است خفيف و يا شديد باشد ولي به طور معمول با مسکن کنترل ميشود.
• آب ريزش چشم و حساسيت به نور در چند روز پس از عمل طبيعي است.
• پس از مرخص شدن قطرههاي آنتيبيوتيک و کورتن هر 3 تا 6 ساعت شروع ميشود.
• شنا در استخر تا يک ماه توصيه نميشود. ورزشهاي ديگر به جز بوکس و شغلهاي سنگين بعد از يک هفته بلامانع است.
• تا 24 ساعت رانندگي نکنيد و تا مدتي شبها رانندگي ممنوع است.
• تا 24 ساعت حمام و آرايش چشم نشود.
• مطالعه از هر زمان مانعي ندارد، گرچه در اوايل مقاديري مشکلات و ناراحتي به همراه دارد.
• توجه داشته باشيد تا برداشتن لنز مسافرت نرويد و با پزشک خود در تماس باشيد.
• دستورات بعدي را پزشک با ويزيت دوباره ميدهد.
منبع: http://www.salamat.com
ae