اهل دلي ز اهل روزگار نيابي

شاعر : خاقاني

انس طلب چون کني که يار نيابي		اهل دلي ز اهل روزگار نيابي
چون تو بجوئي به اختيار نيابي		گر دگري ز اتفاق هم‌نفسي يافت
نافه‌ي بي ثرب در تتار نيابي		خوش نفسي نيست بي‌گراني کامروز
ز آينه‌ي تيره نور کار نيابي		آينه‌ي خاک تيره کار چه بيني
شب خوشي از لطف روزگار نيابي		روز وفا آفتاب زرد گذشته است
ساز جز از نقطه‌ي کنار نيابي		نقطه‌ي کاري کناره کن که زره را
کخر ازين خاک جز غبار نيابي		بر سر بازار دهر خاک چه بيزي
زآنکه دو نقدش به يک عيار نيابي		دهر همانا که خاکبيزتر از توست
کب کرم را در او گذار نيابي		بگذر ازين آبگون پلي که فلک راست
گنبد آب است کاستوار نيابي		قاعده عمر زير گنبد بي‌آب
طعمي ازين چرخ کاسه‌وار نيابي		دست طمع کفچه چون کني که به هردم
کاسه‌ي يوزه است کش قرار نيابي		چرخ تهي کز پي فريب تو جنبد
کاهي ازين دو به کشت‌زار نيابي		کشت کرم را نه خوشه ماند و نه دانه
از نم جرعه اميدوار نيابي		خاک جگر تشنه را ز کاس کريمان
بوئي از آن جرعه يادگار نيابي		جرعه بود يادگار کاس و بر اين خاک
کز ستم دهر زينهار نيابي		ياد تو خاقانيا ز داد چه سود است
هم از ناي و نوشي سبب کردمي		گر از غم خلاصي طلب کردمي
چو عامان به نوعي طرب کردمي		مرا غم نديم است خاص ارنه من
نکاح بناب العنب کردمي		اگر غم طلاق از دلم بستدي
بر اين ابلق روز و شب کردمي		گرم دست رفتي لگام ادب
شمارش سوي دست چپ کردمي		وگر کرده‌ي چرخ بشمردمي
کي از خامشي قفل لب کردمي		کليد زبان گر نبودي وبال
اگرنه ز مومي رطب کردمي		بري‌خوردمي آخر از دست کشت
بر او تکيه‌گاهي عجب کردمي		مگر فضل من ناقص است ارنه من
ادب کاشکي کم طلب کردمي		ادب داشتم دولتم برنداشت
به چوبش ادب را ادب کردمي		عصاي کليم ار به دستم بدي
به خاقاني آن را نسب کردمي		اگر در هنرها هنر ديدمي
دل مژده پذير ديده بودي		گر ديده يک اهل ديده بودي
گر نام وفا شنيده بودي		جان حلقه به گوش گوش گشتي
گر کشت وفا رسيده بودي		اين قحط جهان کسي نبردي
گر بحر غم آرميده بودي		کشتي حيات کم شکستي
اي کاش نه سگ گزيده بودي		مي‌ترسد از آب ديده جانم
چون صبح دوم دريده بودي		گر آهم خواستي فلک را
زو خون شفق چکيده بودي		ور چشم فلک به شفقت استي
ورنه ز قفس پريده بودي		مرغ دلم زا زبان به رنج است
گر زآنکه زبان بريده بودي		آويخته کي بدي ترازو
دامن ز جهان کشيده بودي		خاقاني اگر نه اهل جستي
او کاش جهان نديده بودي		هرچند جهان چنو نديده است
اي کاش نيافريده بودي		با آن‌که تمامش آفريدند
دامن از اهل جهان افشاندمي		اهل بايستي که جان افشاندمي
آستين بر آسمان افشاندمي		گر مرا يک اهل ماندي بر زمين
زر و سر در پايشان افشاندمي		شاهدان را گر وفائي ديدمي
بس نثارا کان زمان افشاندمي		گر وفا از رخ برافکندي نقاب
بر سر دشمن روان افشاندمي		گر مرا دشمن ز من دادي خلاص
در سرشک خنده جان افشاندمي		بر سرم شمشير اگر خون گريدي
هستي خود در ميان افشاندمي		گر مقام نيست هستان دانمي
بر سر سبوح خوان افشاندمي		جرعه‌ي جان از زکات هر صبوح
بر سفال خمستان افشاندمي		لعل تاج خسروان بربودمي
هر خدنگي کز کمان افشاندمي		دل ندارم ورنه بر صيد آمدي
دست بر خاقان و خان افشاندمي		گرنه خاقاني مرا بند آمدي
عقده‌ي سودا گشودمي چه غمستي		گر به دل آزاد بودمي چه غمستي
گر نه نياز آزمودمي چه غمستي		غم همه ز آن است کشناي نيازم
بوي قناعت نودمي چه غمستي		گر به مشامي که بوي آز شنودم
گر بر دولت درودمي چه غمستي		تخم ادب کاشتم دريغ درودم
گر در عزلت نمودمي چه غمستي		اين که خرد را در ملوک نمودم
گر گهري را ستودمي چه غمستي		بد گهران را ستودم از گهر طبع
گر جهت خر نسودمي چه غمستي		سرمه‌ي عيسي که خاک چشم حواري است
سين سلامت فزودمي چه غمستي		گر ز پي ساز کار در الف آز
لقمه‌ي دونان ربودمي چه غمستي		لاف پلنگي زنم و گرنه چو گربه
گر به فراقت غنودمي چه غمستي		بخت غنود و به درد دل نغنودم
گر من ازين دست بودمي چه غمستي		گفتي خاقانيا به شاهد و مي‌کوش
کيينه‌ي خسان را زنگارها زدائي		اي چرخ لاجوردي بس بوالعجب نمائي
چون من ز دست رفتم انگشت بر که خائي؟		هر ساعتم به نوعي درد کهن فزائي
دانسته‌ي عيارم تا چندم آزمائي؟		بر سخته‌ي تمام تا چند بر گرائي
تا چند خس پذيري؟ آخر نه کهربائي		پيروزه‌وار يک دم بر يک صفت نپائي
بي‌خردگي رها کن خردم چو جو چه سائي		خردم بسودي آخر در دور آسيائي
ليک از صفت چو ايشان دور از صف صفائي		چون صوفيان صورت در نيلگون وطائي
يکتا بر آن کسي کز طفلي بود دوتائي		الحق کثيف رايي گرچه لطيف جايي
بر زر بخت آن کس بخشي تو کيميائي		آن کز دهانه‌ي گاز خورد آب ناسزايي
کو رخنه کرد روزن پشت از فراخ نايي		از آفتاب دولت آن راست روشنايي
اي سوخته تواني کاين خام کم درائي		خاقانيا نمانده است آب هنر نمائي

اهل دلي ز اهل روزگار نيابي

تازه های مقالات

بیشترین بازدید هفته