فرزندان قدر ناشناس

نگاهي به تله فيلم «تنها دلخوشي من»
 

شبکه سه سيما، 29 ارديبهشت با نمايش فيلم «تنها دلخوشي من» به استقبال روز مادر رفت. اين فيلم را حسين عامري کارگرداني کرده است. در نگاه اول متوجه مي شويم که کارگردان «تنها دلخوشي من»، کارگردان نام آشنايي نيست. از طرفي فيلمي که اين کارگردان ساخته، فيلمي مناسبتي است که با موضوع روز مادر مقابل دوربين رفته است. در همين ابتدا از اين مقدمه مي توان چنين استنباط کرد که فيلم «تنها دلخوشي من» در بخش خصوصي توليد شده و سپس براي پخش به تلويزيون فروخته شده است. چند سال پيش زماني که تلويزيون تمرکز خود را بر پخش تله فيلم هاي ايراني گذاشت و توليد اين گونه آثار رونق گرفت، بخش خصوصي هم در اين زمينه فعال شد. برخي از مؤسسه هاي توليد فيلم که در اين زمينه سابقه داشتند و تهيه کنندگان حرفه اي در آن ها فعاليت داشتند، فيلم هاي ارزشمندي را براي پخش از تلويزيون توليد کردند، اما در اين ميان برخي از تهيه کنندگان و کارگردانان جوان هم وارد گود شدند و توليد تله فيلم را آغاز کردند، اين گروه از ساخت اين آثار چند منظور داشتند؛ اول اينکه به اين وسيله مي توانستند تجربه اندوزي کنند و ساخت تله فيلم را تجربه نمايند و دوم اينکه از طريق فروش آثار توليدي شان به تلويزيون مي توانستند به سود خوبي دست پيدا کنند. در واقع اين گروه با اين کار مي توانند با يک تير دو نشان را بزنند؛ هم کارگرداني را تجربه کنند و هم سود ببرند. البته ناگفته نماند که تلويزيون بيشترين آسيب را در زمينه تله فيلم از همين گروه خورد. از طرفي، شبکه هاي تلويزيوني گسترش يافته اند و مدام به خوارک نياز دارند، از طرف ديگر برخي آثار آنقدر ضعيف هستند که پخش آن ها اعتبار شبکه و تلويزيون را مخدوش مي کند. به همين دليل هم بود که مديران تلويزيون تصميم گرفتند توليد تله فيلم را در گروه هاي فيلم و سريال هر شبکه فعال تر از قبل کنند تا به اين وسيله بتوانند نظارت کامل را بر روند توليد فيلم داشته باشند و کيفيت آن را بالا ببرند. اما با همه اين ها باز هم مواقعي لازم است که فيلمي از بخش خصوصي هم خريداري شود. بخش خصوصي هم طي چند سال گذشته کار بلد شده و مي داند که شبکه هاي مختلف به فيلم نيازمندند. به همين دليل توليد تله فيلم هاي مناسبتي براي بخش خصوصي در اولويت قرار گرفت.
با اين مقدمه مي توان حدس زد که چرا تله فيلم «تنها دلخوشي من» ساعت24 از شبکه سه پخش شد و با اينکه مناسبتي بود چند روز قبل از روز مادر به روي آنتن رفت. مسلماً اگر اين فيلم داراي شاخصه هاي يک اثر موفق مي بود، حتماً در زمان و ساعت مناسب تري پخش مي شد. اما چرا، فيلم «تنها دلخوشي من» فيلم خوبي نيست؟ اولين اشکال اين فيلم مستقيماً به فيلم نامه آن برمي گردد که سوژه اي کاملاً تکراري را روايت کرده است؛ مادري زحمتکش که پس از مرگ همسرش، تنها پسرش، امير را بزرگ کرده است. امير ازدواج مي کند اما شرط پدر دختر اين است که خانه پدري امير به نام دخترش ثبت شود. امير مادرش را تحت فشار مي گذارد تا هر چه زودتر خانه را به نام عروس کند، کار آن ها به مشاجره مي کشد و اعصاب مادر به هم مي ريزد. او که آشپز خانه سالمندان است، در همان روز به دليل مشغله فکري غذاي خانه سالمندان را مي سوزاند و همين خطا باعث اخراج او مي شود. با فشارهاي امير و عروسش مادر تصميم مي گيرد بي خبرخانه را ترک کند؛ اين در حالي است که يکي از زناني که از سوي فرزندانش به خانه سالمندان برده شده نيز به مادر پناه آورده، چون نمي خواهد در خانه سالمندان بماند. آن ها خانه اي کوچک اجاره مي کنند و بعد هر دو براي پيدا کردن کار راهي خيابان ها مي شوند و اتفاقي به رستوراني مي روند که صاحب آنجا به يک آشپز نياز دارد. اما صاحب رستوران هم با پسرش دچار مشکل است و...

سال هاست به مناسبت روز مادر از تلويزيون فيلم هاي مختلفي پخش مي شود. در اکثر اين فيلم ها بي مهري فرزندان به مادران به نمايش در مي آيد. فرزنداني که قدر والدين خود را نمي دانند و با ناديده گرفتن زحمات آنان مقابل آن ها قد علم مي کنند و همين ناشکري باعث شکاف بينِ آنان مي شود. والدين آزرده خاطر مي شوند و معمولاً خانه و زندگي را به فرزندان واگذار مي کنند و با ترک ميدان باعث مي شوند که فرزندان متحول شده و به دامان والدين و به خصوص مادر برگردند و به اشتباهات خود پي ببرند.
اما اکنون زمان تکرار اين قصه هاي نخ نما شده گذشته است. جامعه و مردم از نظر روانشناسي و شناخت آسيب هاي فردي و خانوادگي به اطلاعات خوبي دست پيدا کرده اند. براي دستيابي به اين اطلاعات لازم نيست جاي دوري رفت. برنامه هاي آموزشي تلويزيون که به مباحث روانشناسي توجه زيادي دارند، کافي است تا اطلاعات خانواده ها را در زمينه بهبود روابط بين اعضاي خانواده افزايش دهد؛ بنابراين اکنون تله فيلم هايي که درباره روابط بين والدين و فرزندان هم ساخته مي شوند بايد با استفاده از مشاوران روانپزشکي و روان درماني به مرحله توليد برسند. حالا ديگر بيننده نمي تواند بپذيرد که اگر فرزندي خطايي مي کند فقط تقصير اوست. مگر نه اين است که والدين و به خصوص مادران در تربيت فرزندان نقش بسزايي دارند؟ اگر فرزندي قدر شناس نيست و به والدين خود بي حرمتي مي کند بايد ريشه اين رفتار را در خانواده و به خصوص رفتار پدر و مادر جست و جو کرد. اگر فيلم هاي تأديبي مانند «تنها دلخوشي من» مي توانست روابط بين والدين و فرزندان را بهبود بخشد که اکنون بعد از گذشت سال ها از توليد چنين آثاري ديگر نبايد فرزندي مقابل پدر و مادر و روز پدر بايد به آسيب شناسي روابط بپردازند و از آثار ملودرام و گريه آور صرف به سمت فيلم هايي بروند که با داستان خود هم به فرزندان و هم به والدين اين آگاهي را مي دهند که براي هر مسئله اي بايد قضيه را ريشه يابي کرد؛ چون بعد از تحليل، حل معما نيز خود به خود به دست خواهد آمد.
منبع: نشريه سروش شماره 1487.