هپاتيت B

هپاتيت چيست؟
 

کبد عضوي است که در بسياري از فعاليت هاي بدن، مانند مقابله با عفونتها، متوقف کردن خونريزي، پاک کردن خون از سموم، داروها و ذخيره انرژي در بدن نقش ايفا مي نمايد. هپاتيت يک بيماري است که به کبد آسيب رسانده و فعاليت آن را مختل مي سازد. در بعضي موارد علي رغم اختلال در عملکرد کبد علائم بيماري ظاهر نشده و در بعضي ديگر علائم اختلال کبدي بروز مي کند. اين بيماري به علل مختلف ايجاد مي شود که مهمترين آنها آلودگي با ويروس هاي ايجاد کننده هپاتيت است که در ميان آنها ويروس هپاتيت B از همه مهمتر است.

انواع هپاتيت ويروسي
 

هپاتيت A, هپاتيت B,هپاتيت C, هپاتيت D, هپاتيت E هستند.

نشانه هاي هپاتيت B
 

آلودگي به ويروس هپاتيت B به سه حالت متفاوت ممکن است ديده شود.
1. هپاتيت حاد
در اين حالت بيمار پس از يک دوره مقدماتي با نشانه هايي مانند تب، سرماخوردگي، تهوع، استفراغ، درد شکم و ادرار تيره دچار زردي مي شود.
اين بيماري به طور معمول خود بخود بهبود مي يابد و خون در طي شش ماه از ويروس پاک مي شود و فقط در 10-5 درصد بيماران بالغ ممکن است آلودگي مزمن شود.
2. هپاتيت مزمن
در اين حالت نشانه ها بسيار غير اختصاصي است. شايعترين نشانه هپاتيت مزمن ضعف و خستگي طولاني است. با پيش رفت بيماري ممکن است نارسائي کبدي بروز کند. اين افراد بايد تحت نظر پزشک قرار گيرند و در صورت نياز دارو درماني شوند. در اين حالت بيماري تنها با انجام آزمايش قابل تشخيص است.
3. آلودگي بدون علامت
در اين حالت فرد بدون هيچگونه نشانه باليني و آزمايشگاهي بيماري کبدي، فقط ويروس هپاتيت را در خون خود دارد و مي تواند آن را به سايرين انتقال دهد. و مانند نوع بالا تنها با آزمايش خون قابل شناسايي مي باشد. اين افراد به درمان دارويي نياز ندارند ولي خطر ابتلا به حالت مزمن هپاتيت در آنان زياد است و بايد هر شش ماه يکبار توسط پزشک بررسي شوند.

اپيدميولوژي هپاتيت B
 

• مهمترين و شايعترين علت سيروز کبد در ايران.
• مهمترين علت سرطان کبد در ايران و جهان .
• در ايران ميزان ناقلين سالم 1/3% (2 ميليون نفر).
• در جهان ميزان ناقلين سالم 5% (300 ميليون).
• بيشترين علت عفونت هاي کبدي در جهان.
• دو بيليون نفر (از هر 3 نفر يکي) با HBV آلوده شده اند.
• 400 ميليون نفر به بيماري مزمن آلوده اند.
• 30-10 ميليون نفر هر ساله عفوني مي شوند.
• حدود 1 ميليون نفر در سال در اثر بيماري هپاتيت B و عوارض آن مي ميرند.
• بطور تقريبي 2 نفر در هر دقيقه از هپاتيت B مي ميرند.

خصوصيات کلي هپاتيت B
 

• دوره کمون.
• بين 180- 45 روز (متوسط 90-60 روز).
• زردي.
• بالاي 5 سال 50- 30 %.
• زير 5 سال کمتر از 10% .
• مرگ و مير در بيماران در مرحله حاد: 1- 0/5%.
• عفونت مزمن:
• بالاي 5 سال 10- 2%.
• زير 5 سال 90-30%.
• مرگ در اثر بيماري هاي مزمن کبدي: 25-15%.

راه هاي انتقال هپاتيت B
 

• تماس جنسي با فرد آلوده.
• تزريق خون و فرآورده هاي خوني آلوده.
• تولد از مادر آلوده.
• استفاده مشترک از ابزار تيز مانند لوازم پزشکي، تيغ اصلاح، خالکوبي، حجامت، مسواک.

هپاتيت B از چه راه هايي منتقل نمي شود
 

• در تماسهاي عادي و روزمره.
• دست دادن.
• همکار و همکلاسي.

راه هاي پيشگيري از هپاتيت B
 

• تزريق واکسن.

واکسن در سه نوبت براي
 

• کليه نوزادان از بدو (تولد، 2 و 6 ماهگي).
• افراد در معرض خطر.
• پرسنل پزشکي و پيراپزشکي.
• افراد تحت دياليز.
• مصرف کنندگان مکرر خون.
• افراد خانواده فرد آلوده در يک منزل.
• تزريق پادتن ويژه، علاوه بر واکسن به نوزادان مادران آلوده.
• کنترل خون و فرآورده هاي خون.
• استفاده از وسايل يکبار مصرف و يا ضدعفوني کردن آنها.
• استفاده از کاندوم و پرهيز از روابط جنسي متعدد.
• خودداري از تماس با خون آلوده.
• عدم استفاده مشترک از لوازم شخصي مانند تيغ، ناخن گير.
• خودداري از حجامت سوراخ کردن گوش و طب سوزني غير بهداشتي.
• ضد عفوني کامل وسايل پزشکي و دندانپزشکي.
• عدم استفاده مشترک از سرنگ و سوزن.

انديکاسيون درمان در هپاتيت B
 

• بيش از 6 ماه.
• HBe Ag مثبت.
• HBV DNA قابل اندازه گيري در خون.
• افزايش آنزيم هاي کبدي.
• Compensated liver disease.
• Compatible liver biopsy.

داروهاي درمان هپاتيت B
 

• اينتر فرون a-2b.
• لاميوودين.
• آدفووير.

اثرات طولاني مدت واکسن
 

• در 50- 30% بزرگسالان تيتر Anti- HBs به کمتر از 10mIU/mL بعد از 10-8 سال از واکسيناسيون کاهش مي يابد.
• در مواجهه با HBV يادآوري پاسخ Anti- HBs را جهت پيشگيري از علائم مشخصه عفونت HBV داريم.
• حافظه ايمني براي کمتر از 20 سال بعد از واکسيناسيون باقي مي ماند.
• عفونت مزمن HBV خيلي بندرت بعد از پاسخ به واکسيناسيون اتفاق مي افتد.
دوز يادآور واکسن توصيه نمي شود.

گروه هاي پرخطر براي ايمن سازي
 

• کليه پرسنل شاغل در مراکز درماني.
• دياليزي ها و گيرندگان مکرر خون.
• اعضا خانواده فرد HBsAg+ ساکن در يک واحد مسکوني.
• افراد مقيم مؤسسات نگهداري و خانه سالمندان، آتش نشان ها، امدادگران اورژانس، زندانبانان، کارشناسان آزمايشگاه هاي تحقيقات جنايي و صحنه جرم.
• افراد داراي رفتار پر خطر جنسي و اعتياد تزريقي.
• افراد آلوده به هپاتيت C.
• زندانياني که رفتار پر خطر دارند و محکوميت آنها بيش از 6 ماه است.
• رفتگران شهرداري ها.
منبع:نشريه پيام پزشک، شماره 44.