تورنادوي آتشين

گردباد آتش، پديده طبيعي و نايابي است که ممکن است از خود آتش هم خطرناک تر باشد
 

گردباد آتش؛ آتش شيطاني يا تورنادوي آتشين، پديده نادري است و به همين خاطر کمتر کسي موفق شده است آن را از نزديک ببيند. اين آتش تحت شرايط خاصي شکل مي گيرد و شکل گرفتن آن شديداً به دماي هوا و جريان باد بستگي دارد. خيلي ها گردباد آتشين را به يک تورنادوي عمودي تشبيه کرده اند که انگار دور ستوني از هوا در حال چرخيدن است. اين پديده شگفت انگيز، ممکن است در درون سرزمين هاي سوخته يا خارج از آن به وجود بيايد يا حتي ممکن است به خودي خود در يک حلقه آتش شکل بگيرد. طبق مدارک موجود، بزرگترين توفان هاي تورنادوي آتشين از شعله هاي غيرقابل مهار و سريع آتش شکل گرفته اند. براي شکل گيري گردبادهاي آتشين، وجود دو عامل ضروري است ؛ گرماي بيش از حد و وجود ميزان بالاي شعله هاي غيرقابل مهار آتش در کنار هم.
گاهي اوقات شکل گيري يک گردباد آتشين مي تواند به يک فاجعه تبديل شود و مهار آتش را سخت کند. يک نمونه بسيار معروف از اين گردبادهاي آتشين در زلزله بزرگي که در کانتوي ژاپن در سال 1923 روي داد، اتفاق افتاد.
اين اتفاق، اين پديده ناياب را به يک اتفاق شوم تبديل کرد. شعله هاي آتش يک شهر نسبتاً بزرگ را سوزاندند. چرا که در حين آتش سوزي يک گردباد آتشين بسيار بزرگ توليد شد که در عرض 15 دقيقه باعث کشته شدن 38 هزار نفر در ناحيه هيفو کوشوا آتو توکيو شد. اين افراد در هنگام زلزله در يک انبار پوشاک که متعلق به ارتش بود، قرار داشتند.
اين اتفاق در هفتم آوريل سال 1926 روي داد و در خلال اين آتش سوزي چندين ساختمان به طور قابل ملاحظه اي آسيب ديدند و دو نفر هم کشته شدند. اين آتش گردبادهايي را خلق کرد که زبانه هاي بزرگ ترين آنها به پنج کيلومتر مي رسيد.

گردبادي خطرناک تر از آتش
 

گردبادهاي آتش مي توانند بلندي اي به طول 10 تا 50 متر داشته باشند، با اين حال پهناي اين گردبادها چندان زياد نيست و مدت زمان ماندگاري آنها فقط چند دقيقه است. اما همين مدت زمان کم مي تواند ميزان خسارت هاي ناشي از آتش سوزي را تا چندين برابر افزايش دهد ؛ اگر چه بايد به اين نکته اشاره کرد که بعضي از اين گردبادهاي آتشين مي توانند بيش از يک کيلومتر بلندي داشته باشند.
اگر سرعت باد در منطقه اي که اين گردبادها تشکيل مي شوند، بيش از 160 کيلومتر در ساعت باشد آن وقت ممکن است که مدت زماني که اين گردبادها مي توانند دوام بياورند به بيش از 20 دقيقه برسد. قوي ترين گردبادهاي آتشين مي توانند درختاني به بلندي 15 متر را ريشه کن کنند.

چگونگي شکل گيري گردباد آتشين
 

شرايط آب و هوايي، تاثير زيادي بر شکل گيري اين پديده شگفت انگيز دارد ؛ براي مثال فقط وزيدن بادي ناگهاني و خشک در خلال جشنواره سالانه اي به نام «سوزاندن» در صحراي سياه نوادا، باعث شد که گردبادهاي آتشين زيادي از گوشه و کنار اين منطقه شروع به شعله کشيدن کنند.
اگر چه به نظر مي رسد که شکل گرفتن گردبادي از آتش پديده اي نادر باشد، اما آنها مي توانند به صورت بالقوه فاجعه بارتر از خود آتش باشند. اين آتش شناور که درست همانند ستون هايي از آتش به سمت آسمان زبانه مي کشد، داراي حرکتي دوراني است.
افرادي که از نزديک اين پديده را ديده اند مي گويند که اين ستون چرخنده آتشين شامل هوا، دود و مواد زائد است و سرعت پخش شدن آتش را به شدت افزايش مي دهد. اما هنگامي که از تأثير آتش اصلي روي اين گردباد آتشين کم مي شود، اين آتش به سرعت شدت خود را از دست مي دهد و به يک گردباد ساده بدل مي شود.
براي اينکه يک گردباد آتشين به وجود بيايد به وجود منبعي نياز است که بتواند شعله هاي آتش را به چرخش دربياورد. همچنين وجود باد يا زمينه اي براي انتقال گرما و آتش هم لازم است تا همه اين عوامل در کنار يکديگر سبب ايجاد حرکت و چرخش در آتش شوند.
اگر دوست داشته باشيد که تنها به صورت نمايشي از يک آتش کوچک، گردبادي از آتش ايجاد کنيد، کافي است که بدانيد، چگونه مي توان گردباد آتش را بر اساس الگوهاي اشتغال ايجاد کرد. يک حرکت دوراني شديد مي تواند باعث شود که دو خط از آتش به گرد يکديگر بپيچند و يک گردباد آتش را پديد آورند.
منبع: نشريه همشهري سرنخ شماره 113