«چیدمان حوادث و شخصیت در داستان»

داستان ها دنیایی رمز و راز به دل دارند. اسراری که بعضاً روح و روان مخاطب را تحت تأثیر قرار می دهند. اما آشنایی با ساختار فیزیکی داستانها نیز خالی از لطف نیست.
سه‌شنبه، 4 تير 1392
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
«چیدمان حوادث و شخصیت در داستان»
«چیدمان حوادث و شخصیت در داستان»

 

نویسنده: اکبر رضی زاده
منبع:راسخون



 
داستان ها دنیایی رمز و راز به دل دارند. اسراری که بعضاً روح و روان مخاطب را تحت تأثیر قرار می دهند. اما آشنایی با ساختار فیزیکی داستانها نیز خالی از لطف نیست.
ساختار فیزیکی داستان ها بر دو گونه اند. اول ساختار بر اساس تکیه بر اوضاع و احوال کاراکتر (شخصیت) ها. دوم بر مبنای پیرنگ یا طرح و نقشه ی داستان.
داستان های نوع اول را داستان های «شخصیت محور» و داستان هایی که بر مبنای پیرنگ شکل گرفته و تداوم می یابند، داستان های موقعیت یا «حادثه محور» می گویند.
اما «داستانِ شخصیت» و «داستان موقعیت» هر یک از چه ویژگی هایی برخوردار می باشند؟!
1. داستان های شخصیت محور «central character»:
گاهی در داستان بر روی شخصیت یا شخصیت ها چنان تکیه می شود که عناصر دیگر داستانی تحت الشعاع قرار می گیرند. در این دست داستان ها - اعم از داستان کوتاه یا داستان بسیار بلند که اصطلاحاً «رُمان» خوانده می شوند- خواننده با یک شخصیت اصلی و چند شخصیت دست دوم و سوم «شخصیت های فرعی» مواجه است که اساس و تکیه گاه داستان بر عهده ی آنها است.
البته مهم نیست که نویسنده بر روی چه عناصری تأکید دارد، مهم این است که داستانی کاملاً موفق و منسجم از آب درآورد. یعنی این عناصر و به اصطلاح ادبیات داستانی «اِلِمان» ها را به اندازه ی کافی، پرورانده، و به راحتی برای مخاطب قابل هضم نماید.
در داستان های شخصیت محور، طرح منسجم و قوی ای وجود ندارد، یا دست کم طرح در حاشیه قرار دارد، نه در رأس و مرکز ثقل رخدادها.
به عبارت دیگر نقطه قوتِ داستان، تردیدها و کشمکش های آدم های داستان است، نه سلسله رویدادها و حوادث داستانی.
درواقع برخوردها، رفتار، گفتار، کردار، افکار و ذهنیت های آدمهای داستان، آن را پیش می برند، نه عناصر دیگری مانند: فضاسازی، آکسیون، دیالوگ، زاویه دید، حال و هوا و... .
2. داستان های حادثه محور«sitvation Fiction»
به رغم داستان های نوع اول، داستانِ موقعیت یا حادثه محور، چنانچه از نامش بر می آید دارای پیرنگی محکم و استوار است که کنجکاوی و احساسات خواننده را برانگیخته و او را تا آخر داستانِ به دنبال خود می کشاند. از این روست که بعضی از تئوریسین های ادبیات داستانی به داستانِ موقعیت، داستان «اکشن» هم گفته اند.
در این گونه داستان ها، عملِ داستانی «آکسیون» سریعتر و هول و ولا پُررنگتر از داستانِ شخصیت می باشد.
حادثه و حادثه پردازی مرکز ثقل داستان بوده و موقعیت ها سبب پیشرفت داستان است، نه اجرای نقش و اعتقادات و باورهای آدم های داستان.
پی رنگ و ماجراهای داستان، تصادفی یا شانسی نیستند. نویسنده با وسواس و دقت زیاد، آنها را از میان صدها حادثه و رخداد مهم اجتماعی، انتخاب می کند و با حساسیت های باورپذیر، کنار هم می چیند تا توجه مخاطب را تا لحظات آخر به همراه داشته باشد.
اگر خواننده، این دست داستان ها را به دقت مطالعه کند و آنها را مورد تجزیه و تحلیل قرار دهد و به این واقعیت توجه نماید که کُنِش یا «عمل داستانی» از «گره» به سمت «گره گشایی» حرکت می کند، تقریباً قادر خواهد بود، علتِ کنار هم چیدن «چیدمان» حوادث و رخدادها را در الگوهای مختلف درک کند. و در صورت حُسن انتخاب نویسنده، به او دست مریزاد گوید.
برای روشن شدن اذهان خوانندگان، مطالعه ی داستان «سایه ی مات شبح» را در مجموعه ی «تصویرخیال» نوشته ی صاحبِ این قلم، توصیه می کنم.
در ضمن داستان «درویش علی» در کتاب «آسمان دودی» نیز نمونه ی بارز «داستان شخصیت» است...

/ج

 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پس از حذف فیزیکی ولی فقیه، نوبت حذف اسلام سیاسی است
play_arrow
پس از حذف فیزیکی ولی فقیه، نوبت حذف اسلام سیاسی است
فریب روباه دم بریده را نخورید...!
play_arrow
فریب روباه دم بریده را نخورید...!
کراکت سیب‌زمینی قلبی با مرغ و پنیر 🧡
play_arrow
کراکت سیب‌زمینی قلبی با مرغ و پنیر 🧡
چه می کنیم!؟
play_arrow
چه می کنیم!؟
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
music_note
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
music_note
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
play_arrow
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
play_arrow
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
play_arrow
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی
play_arrow
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی
تظاهرات دانشجویان در بروکسل در حمایت از فلسطین
play_arrow
تظاهرات دانشجویان در بروکسل در حمایت از فلسطین
تلاش ویژه آقای قاضی برای صلح‌وسازش در یک پرونده خاص!
play_arrow
تلاش ویژه آقای قاضی برای صلح‌وسازش در یک پرونده خاص!
طائب: فرماندهان بسیج باید برای حل مسائل کشور توانمند شوند
play_arrow
طائب: فرماندهان بسیج باید برای حل مسائل کشور توانمند شوند
طائب: راهبردهای امنیتی، براندازی نظامی و جنگ ترکیبی دشمن شکست خورد
play_arrow
طائب: راهبردهای امنیتی، براندازی نظامی و جنگ ترکیبی دشمن شکست خورد