چندفرهنگ گرايي

 multiculturalism
معمولاً به دو امر متفاوت اطلاق مي شود. نخست، واقعيت چندفرهنگ گرايي، يعني اين واقعيت كه تعداد فزاينده اي از ملت- كشورها دربرگيرنده ي فرهنگ هاي متفاوت اند. گاهي اين فرهنگ ها از نظر جغرافيايي متمركزند و گاهي چنين نيستند؛ گاهي با جمعيت بومي زبان مشتركي دارند و گاهي ندارند. اين فرهنگ ها رويه هاي خاص خود را در همه ي زمينه هاي اجتماعي و زباني، غذايي، تحصيلي، حقوقي و مالي دنبال مي كنند.
در معناي دوم، چندفرهنگ گرايي به جانبداري از سياست هايي اطلاق مي شود كه از حقوق گروهي (‌group rights )، رفتار متفاوت و قوانين ويژه اي حمايت مي كنند كه واقعيت چندفرهنگ گرايي [ يعني چندفرهنگ گرايي در معناي نخست ] را به ديده ي مثبت مورد توجه قرار مي دهند. اين سياست هاي چندفرهنگ گرايانه ممكن است چارچوبي براي معافيت از قوانين الزام آور عام فراهم آورند، يا دولت را از داوري در برخي حوزه هاي حساس فرهنگي منع كنند، يا بودجه هايي را براي گروه هاي فرهنگيِ در معرض تهديد اختصاص دهند. البته اين پرسش مطرح مي شود كه آيا چنين سياست هايي با ليبراليسم بي توجه به تفاوت ها سازگارند؟ پاسخ آن است كه تعارضاتي ميان اين دو مشاهده مي شود. اما برخي از چندفرهنگ گرايان ( مانند كيمليكا ) معتقدند كه حقوقِ گروهي لازمه ي مشاركت كامل افراد در فرهنگ خويش است و اگر قرار باشد اعضاي اقليت ها از منابع لازم براي زندگي كامل و خودمختار برخوردار باشند، چنان مشاركتي ضروري است. اما برخي ديگر مانند برايان بَري سياست هاي چندفرهنگ گرايانه را ضدليبرالي مي دانند و محكوم مي كنند.
دل نگراني هاي كنوني درباره ي آزادي بيان، به ويژه آزادي در انتشار سخنان و تصاوير اهانت آميز در مورد اقليت هاي مذهبي، به تعارضي اشاره دارند كه ميان ليبراليسم و دست كم برخي از اشكال چندفرهنگ گرايي وجود دارد. اين نگراني ها از آنجا ناشي مي شوند كه حساسيت به دغدغه هاي فرهنگي ممكن است محدوديت هايي را بر رويه هاي مطلوب ليبراليسم تحميل كند. علاوه بر اين با توجه به اختلافات آشتي ناپذير ميان مذاهب و فرهنگ ها كه گاهي تجليات خشونت آميز هم مي يابد، به نظر مي رسد كه خوش بيني چنداني در مورد صميميت از نوع چند فرهنگي آن وجود نداشته باشد.
منبع مقاله:
پايك، جان، (1391)، فرهنگ اصطلاحات فلسفه ي سياسي، مترجمان: سيد محمدعلي تقوي- محمدجواد رنجكش، تهران: نشر مركز، چاپ اول.