آثار جانبي فعاليت هاي اقتصادي

کارخانه هاي توليدکننده و فروشنده ي کاغذ، در فرايند توليد خود، ماده اي شيميايي به نام «ديوکسين» توليد مي کنند. ديوکسين محصول فرعي کارخانه هاي توليد کاغذ است. دانشمندان بر اين باورند که به محض ورود «ديوکسين» به
پنجشنبه، 20 شهريور 1393
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
آثار جانبي فعاليت هاي اقتصادي
آثار جانبي فعاليت هاي اقتصادي

 

نويسنده: گريگوري منکيو
مترجم: دکتر حميدرضا ارباب





 

کارخانه هاي توليدکننده و فروشنده ي کاغذ، در فرايند توليد خود، ماده اي شيميايي به نام «ديوکسين» توليد مي کنند. ديوکسين محصول فرعي کارخانه هاي توليد کاغذ است. دانشمندان بر اين باورند که به محض ورود «ديوکسين» به محيط زيست، خطر ابتلا به سرطان، تولد نوزادان عقب مانده، و ساير مشکلات بهداشتي افزايش مي يابد.
آيا توليد و انتشار «ديوکسين» براي جامعه مشکل آفرين است؟ با توجه به نظريه ي «دست نامرئي» آدام اسميت نيروهاي موجود در بازار، خريداران و فروشندگاني را که به دنبال منافع خود هستند به نحوي هدايت مي کنند که منافع کل جامعه از بازار نيز حداکثر مي شود. «بازارها معمولاً سازماندهي فعاليت هاي اقتصادي را به بهترين روش انجام مي دهند.» آيا از اين بحث مي توان نتيجه گرفت که دست نامرئي از توليد بيش تر «ديوکسين» همراه کاغذ جلوگيري مي کند؟
بازارها بسياري از کارها را به خوبي انجام مي دهند ولي توانايي انجام همه ي کارها را ندارند. در اين مقاله بحث خود را با بررسي يکي از اصول اقتصادي آغاز مي کنيم: «دولت ها در برخي مواقع مي توانند نتايج بازار را بهبود بخشند.» ما به بررسي اين مسئله که به چه دليل برخي اوقات بازارها در تخصيص کارامد منابع شکست مي خورند، چگونه سياست هاي دولت مي توانند به طور بالقوه باعث بهبود تخصيص منابع در بازار شوند، و کدام سياست ها احتمالاً بيش ترين کارايي را دارند، مي پردازيم.
انواع ناتواني يا شکست بازار، تحت عنوان عمومي اثرات جانبي توليد طبقه بندي مي شوند. اثر جانبي يا عوارض جانبي زماني به وجود مي آيد که فعاليت يک شخص بر رفاه شخص بي طرف يا شخص ثالث اثر بگذارد بدون آن که هيچ دريافت يا پرداختي براي جبران آن اثر انجام شود. اگر فعاليت فرد نخست براي شخص ثالث زيانبار باشد، آن را اثر جانبي منفي و اگر براي شخص ثالث منافعي به همراه داشته باشد، آن را اثر جانبي مثبت مي ناميم. با وجود اثرات جانبي توليد، نه تنها رفاه خريداران و فروشندگان در بازار متأثر مي شود بلکه رفاه ساير افرادي که در بازار حضور نداشته اند نيز تحت تأثير قرار مي گيرد. از آن جا که خريداران و فروشندگان هنگام تصميم گيري در مورد مقدار تقاضا يا عرضه، توجهي به آثار جانبي اقدامات خود ندارند، با وجود آثار جانبي تعادل بازار يک تعادل کارامد نخواهد بود. به عبارت ديگر تعادل نمي تواند حداکثر منافع را براي کل جامعه ايجاد کند. به طور مثال انتشار (ديوکسين» در محيط زيست يک اثر جانبي منفي است. شرکت هاي توليد کاغذ که به دنبال منافع شخصي خود هستند نمي توانند هزينه ها و زيان هاي ناشي از آلودگي را مورد ملاحظه قرار دهند، بنابراين همچنان به توليد کاغذ، انتشار ماده شيميايي «ديوکسين» و آلودگي بيش تر هوا ادامه مي دهند، مگر آن که دولت از فعاليت آن ها جلوگيري، و يا آن ها را به توليد کم تر تشويق کند.
اثرات جانبي توليد و سياست هايي که براي رفع ناتواني بازار به کار مي روند انواعي مختلف دارند که در ادامه به برخي از آن ها اشاره مي کنيم:
* انتشار گازهايي که توسط خودروها توليد مي شوند يک اثر جانبي منفي است، زيرا موجب آلودگي هوا و تنفس اين دودها از سوي مردم مي شود. رانندگان نيز توجهي به اين مسئله ندارند و هم چنان به انتشار مواد آلاينده ادامه مي دهند. در اين وضعيت دولت بايد با اعمال استانداردهاي انتشار آلودگي به حل اين مشکلات بپردازد. دولت همچنين مي تواند با وضع ماليات بر بنزين مقدار مصرف سوخت و در نتيجه انتشار آلودگي را کاهش دهد.
* تعمير و بازسازي ساختمان هاي تاريخي داراي اثر جانبي مثبت است، زيرا مردمي که در خيابان ها قدم مي زنند و يا با خودروهاي خود رفت و آمد مي کنند از زيبايي و جنبه هاي تاريخي اين ساختمان هاي قديمي لذت مي برند. مالکان اين ساختمان ها منافع ناشي از مرمت و تعمير آن ها را به طور کامل دريافت نمي کنند و به همين دليل تمايلي به بازسازي ساختمان ها ندارند.
بسياري از سازمان ها و دولت هاي محلي براي حل اين مشکل اقدام به کاهش ماليات مالکان و وضع مقرراتي به نفع آنان مي کنند تا صاحبان اين بناهاي تاريخي به مرمت آن ها تشويق شوند.
* نگهداري سگ در خانه ها و پارس کردن آن ها يک اثر جانبي منفي است زيرا موجب اذيت و آزار همسايگان مي شود. صاحبان سگ ها هيچ گاه هزينه يا زيان هاي ناشي از اين آلودگي صوتي را متحمل نمي شوند و به همين دليل چندان تلاشي براي جلوگيري از پارس سگ ها و مزاحمت آن ها براي همسايگان نمي کنند. در چنين وضعيتي وظيفه سازمان هاي دولتي است که با اقدام قانوني اين نوع مزاحمت ها را رفع کنند.
* تحقيق در فناوري هاي جديد داراي نوعي آثار جانبي مثبت است زيرا باعث توليد دانش و علم مي شود و تمامي مردم مي توانند از آن بهره ببرند. از آن جا که مخترعين نمي توانند منافع حاصل از اختراع خود را به طور کامل دريافت کنند، ترجيح مي دهند تا منابع کم تري را به تحقيق و پژوهش اختصاص دهند. از سوي ديگر، اقدام دولت در جهت قبول ثبت اختراع و اعطاي حق انحصار اختراع موجب تشويق مخترعين خواهد شد.
در هر يک از موارد فوق برخي تصميم گيرندگان آثار ناشي از رفتار خود را در نظر نمي گيرند. در چنين مواردي دولت تلاش مي کند تا با متأثر کردن اين افراد از منافع ساير اشخاص بي طرف حمايت کند.
منبع مقاله :
منکيو، گريگوري، (1391)، کليات علم اقتصاد، ترجمه: حميدرضا ارباب، تهران: نشرني، چاپ اول.

/ج

 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
play_arrow
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
play_arrow
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
play_arrow
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
play_arrow
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
play_arrow
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
play_arrow
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
play_arrow
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
play_arrow
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
play_arrow
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
play_arrow
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
play_arrow
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
play_arrow
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
play_arrow
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران