آشنایی با نام های خداوند: المتکبّر

عدد ابجدی: 662 المتکبر به معنی صاحب بزرگی و عظمت کبریایی است که هر عظمتی نسبت به آن پست و حقیر باشد و این صفت از صفات خاصّه ی حضرت حق است و مداومت بر این اسم برای حصول بزرگواری و رفعت و عظمت و شوکت مجرّب است و خواندن این اسم در نزد جبّاران و متکبّران موجب خضوع و تواضع آنها می شود به خصوص اگر صد و شش مرتبه خوانده شود. مَلَک عِلوی موکّل بر این اسم «رویائیل» و مَلَک سِفلی «صحیوش» است و حامل این نقش که متعلّق به این اسم است در چشم مردمان عزیز و بزرگوار نماید و اگر کسی این ذکر را سه مرتبه بر مریض بخواند، آن مریض شفا یابد و اگر بر محبوس بخواند خلاص گردد و صورت نقش و ذکر این است:
 

158	171	168	165
169	164	159	170
163	166	173	160
172	161	162	177

  شکل شماره(1)
 

(یا جَلیلُ المُتَکَبِّرُ عَن کُلِّ شَیءٍ وَالعَدلُ اَمرُهُ وَ الصِّدقُ وَعدُهُ)

و اگر کسی پیش از مباشرت(جماع) ده مرتبه بگوید «المتکبّر» و بعد معاشرت نماید خداوند او را فرزند صالحی عطا فرماید.
 

پژوهه در مفهوم الجبّار، المتکبّر از مترجم

«الجبّار» یکی از اسامی خداوند به معنی مشهورش «بسیار وادارکننده» می باشد و یک بار در قرآن کریم بر خداوند اطلاق شده است. در تفسیر این اسم سه رأی کلی وجود دارد:

1- "جبّار" به معنی بزرگ و عظیم می باشد چنانچه در زبان عرب گفته می شود: "نخلة جبّارة" یعنی درخت خرمای مرتفعی که دسترسی به نوک آن امکان پذیر نیست. و از این جهت که به حقیقت خداوند و ذات او دسترسی نیست به او "جبّار" گفته می شود.

2- "جبّار" به معنی اصلاح کننده یا جبران کننده ی امور، چنان که در زبان عرب گفته می شود: «جَبَرتِ الکَسر» وقتی که شکستگی جبران شود و از این جهت که خداوند تدارک امور مخلوق را خود می کند، به او "جبّار" گفته می شود؛ و بنابه مشرب فلسفی چون واجب الوجود به هیولی، صورت می پوشاند و آن را از مرتبه ی نقص به کمال می آورد این اسم به او اطلاق می شود. واژه ی "جبّار" در اصل از ماده ی "جبر" به معنی اصلاح کردن چیزی است که توأم با فشار و قهر باشد، به همین جهت بستن استخوان شکسته را "جبر" می گویند.

3- "جبّار" به معنی وادارکننده کسی را بر آنچه که او اکراه دارد؛ و از آن جهت که خدا خلق را به اموری مجبور می کند به او "جبّار" می گویند. در این معنی باید به این نکته توجّه داشت که مسلک جبر در مشرب تحقیق، مخالف واقع است، لذا با اطلاق اسم جبّار با این معنی بر خداوند، ظهور آن به طور عموم نبوده و برای خواص عِباد است که از طریق منحرف نشوند و به طریق صواب روی آرند؛ بدین ترتیب "جبّار" پوشش اسم رحیم خواهد بود. از طرف دیگر چون خداوند عاری از هرگونه نقص است و افعال او بر طبق حکمت بالغه اصدار می یابد، ظهور هیچ فعلی از وی بیانگر نقص و عدم کمال نیست، لذا ظهور حقتعالی به اسم جبّار به معنی اخیر گویای نقص در وی نیست به خلاف ظهور مخلوق در این اسم. «المتکبّر» از اسمای خداوند و به معنی صاحب کبریا و عظمت می باشد که یک بار در قرآن کریم آمده است. بنابه گزارش "امام محمّد غزالی" صفت متکبّر به معنی حقیر دیدن چیزها نسبت به خود و بزرگی و عظمت در دیدن خود می باشد؛ حال اگر این نگرش واقعیت داشته باشد، تکبّر پسندیده و اگر غیرواقعی باشد، نکوهیده است. و امّا با توجّه به سیر آیه ی سوره ی حشر و چگونگی قرار گرفتن این اسم پس از عزیز و جبّار و تسبیح پس از آن، هیچ گونه شکی باقی نخواهد ماند که این اسم یکی از اسمای تنزیهی و جلالی خداوند است که از گونه ای اوصاف ذات می باشد و منشاء ظهور آن از صفت علم و تجلی در قدرت است. این اسم یکی از نشانه های صریح توحید ذاتی و گویای برهان صدیقین در اثبات خداوند و توحید او می باشد. چه منشاء شرک از دوبینی در علتّ فعلی و در نهایت تعدّدنگری در علّت موجده می باشد. بدین جهت خداوند در طی این آیه و با ظهور این اسم تنبیه بر این مقام نموده است: که کلیه امور به نزد عظمت او در حدّ عدم و غیرقابل احتسابند و چون این حقیقتی اجتناب ناپذیر است ثبوت این صفت بر وی به حقیقت بوده و هیچ مخلوقی با وی از این حیث مشترک نیست.


 

منبع: شریف کاشانی، ملاحبیب الله؛ (1383)، خواص و مفاهیم اسماء الله الحُسنی(نامهای زیبای خداوند)، ترجمه ی محمدرسول دریایی، تهران: نشر صائب، چاپ ششم