شرح گزاره هاي نامه 53 نهج البلاغه

عُجب مورز، به ويژه در حکومت!

خودشيفتگي از آفت هاي جدّي در مديريت است، زيرا در نظر انسان خودشيفته، آن چه از او صادر مي شود و هر کار و رفتار، بهترين و زيباترين، و خالي از نادرستي و کاستي است؛ و روشن است که مديريت با چنين ويژگي شخصيتي
پنجشنبه، 22 آبان 1393
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
عُجب مورز، به ويژه در حکومت!
 عُجب مورز، به ويژه در حکومت!

 

نويسنده: مصطفي دلشاد تهراني





 

شرح گزاره هاي نامه 53 نهج البلاغه

« إِيَّاکَ وَ الإِعجَابَ بِنَفسِکَ، وَ الثِّقَةَ بِمَا يُعجِبُکَ مِنهَا ... فَإِنَّ ذلِکَ مِن أوثَقِ فُرَصِ الشَّيطَانِ فِي نَفسِهِ لِيَمحَقَ مَا يَکُونَ مِن إِحسَانِ المُحسِنِ. »
تو را سخت پرهيز مي دهم از خودشيفتگي، و اطمينان کردن به چيزي که به خود شيفتگي ات وا مي دارد ... زيرا چنان حالتي از استوارترين فرصت هاي شيطان در درون خودش است، براي اينکه هر کار نيکي را که نيکوکار کرده است از ميان بردارد.
خودشيفتگي از آفت هاي جدّي در مديريت است، زيرا در نظر انسان خودشيفته، آن چه از او صادر مي شود و هر کار و رفتار، بهترين و زيباترين، و خالي از نادرستي و کاستي است؛ و روشن است که مديريت با چنين ويژگي شخصيتي به کدام سو مي رود و روابط و مناسبات مديريتي تا چه اندازه سخيف مي شود. بنابراين لازم است سازوکاري در مديريت سامان يابد که خودشيفتگان در مناصب مديريتي قرار نگيرند، و در صورتي که در جايگاه مديريت به اين بيماري مبتلا شدند، سازوکاري براي درمان يا برکناري آنان وجود داشته باشد. امام علي (ع) اين بيماري را چنان خطرناک و داراي پيامدهاي ناگوار دانسته که به مالک اشتر چنين فرموده است: « إِيَّاکَ وَ الإِعجَابَ بِنَفسِکَ، وَ الثِّقَةَ بِمَا يُعجِبُکَ مِنهَا » ( تو را سخت پرهيز مي دهم از خودشيفتگي، و اطمينان کردن به چيزي که به خودشيفتگي ات وا مي دارد ).
خودشيفتگي در مديريت نشانه ي خودمداري مديران و ناداني و نابخردي آنان است که امکان فهم درست، تصميم گيري صحيح، و پيشرفت را از ميان بر مي دارد؛ به بيان اميرمؤمنان علي (ع):
« العُجبُ عُنوَانُ الحِمَاقَة. » (1)
خودشيفتگي نشانه ي حماقت است.
« وَ اعلَم أنَّ الإِعجَابَ ضِدُّ الثَّوَابِ، وَ آفَةُ الألبَابِ. » (2)
بدان بي گمان خودشيفتگي دشمن درستي و آفت خِرَدها است.
« العُجبُ يُفسِدُ العَقلَ. » (3)
خودشيفتگي خِردَ را تباه مي کند.
« الإِعجَابُ يَمنَعُ الاِزدِيَادَ. » (4)
خودشيفتگي مانع پيشرفت و کمال است.
بنابراين در مديريت جايي براي خودشيفتگي نيست، و نبايد خودشيفتگان را بدان راهي باشد، و لازم است مديران سخت مراقب نمايند که در دام خودشيفتگي نيفتند، و آن چه سبب ساز آن است - هر چه باشد - از خويشتن، و سازوکار مديريت بزدايند.
تو بدان فخر آوري کز ترس و بند
چاپلوست گشت مردم، روزِ چند
هر که را مردم سجودي مي کنند
زهر اندر جانِ او مي آکنند
چون که برگردد ازو آن ساجدش
داند او کان زهر بود و مُوبِدش (5)
اين تکبّر زَهرِ قاتل دادن که هست
از مَيِ پُر زَهر شد آن گيج مست (6)
اميرمؤمنان علي (ع) به مالک اشتر هشدار داده است که از هر چه به خودشيفتگي وا مي دارد بايد پرهيز کرد و آن را خطري جدّي دانست: «... إِيَّاکَ ... وَ الثِّقَةَ بِمَا يُععِبُکَ مِنهَا » ( تو را سخت پرهيز مي دهم از اطمينان کردن به چيزي که به خودشيفتگي ات وامي دارد )؛ زيرا چيزي مانند خودشيفتگي، کور و کر نمي سازد و به تصميمات و عملکردهاي نادرست و زيانبار نمي کشاند: « فَإِنَّ ذلِکَ مِن أوثَقِ فُرَصِ الشَّيطَانِ فِي نَفسِهِ لِيَمحَقَ مَا يَکُونُ مِن إِحسَانِ المُحسِنِ » ( زيرا چنان حالتي از استوارترين فرصت هاي شيطان در درون خويش است، براي اين که هر کار نيکي را که نيکوکار کرده است از ميان بردارد ).
خودشيفتگي تباه کننده ترين اخلاق مديريتي و سدّي مقابل مديريت دانش محور و خِرَدگرا، و مانعي اساسي برابر چاره انديشي صحيح و برنامه ريزي درست است، زيرا خودشيفتگان جز خود را نمي بينند، و از همين رو به انديشه و نظر ديگران اهميتي نمي دهند و کرامت آنان را زيرپا مي گذارند و به خواري شان مي کشند. در حديث امام هادي (ع) آمده است:
« العُجبُ صَارِفٌ عَن طَلَبِ العِلمِ، دَاعٍ إِلَي الغَمطِ وَ الجَهلِ. » (7)
خودشيفتگي از دانش طلبي باز مي دارد، و به تحقير ديگران و جهل فرا مي خواند.
و در آموزه هاي علي (ع) آمده است:
« مَن أعجَبَ بِحُسنِ حَالَتِهِ، قَصَّرَ عَن حُسنِ حِيلَتِهِ. » (8)
هر که از نيکويي حالت خود دچار خودشيفتگي شود، از چاره انديشي درست در کار خود فروماند.
خودشيفتگي بستر نابودي همه چيز است، و در مديريت چيزي را سالم باقي نمي گذارد:
« العُجبُ هَلَاکٌ. » (9)
خودشيفتگي مايه ي هلاکت است.

پي نوشت ها :

1- شرح غررالحکم، ج 1، ص 148؛ عيون الحکم و المواعظ، ص 32.
2- نهج البلاغه، نامه ي 31.
3- شرح غررالحکم، ج 1، ص 189.
4- نهج البلاغه، حکمت 167.
5- در اين جا به معناي جدا گذارنده، کنار زننده و منفردکننده است. ر.ک: کريم زماني، شرح جامع مثنوي معنوي، چاپ اوّل، انتشارات اطلاعات، 1372-1377ش. ج 4، ص 776.
6- مثنوي معنوي، دفتر چهارم، ابيات 2743-2747.
7- بحارالانوار، ج 72، ص 199.
8- شرح غررالحکم، ج 5، ص 356؛ عيون الحکم و المواعظ، ص 462.
9- أبوجعفر محمدبن علي بن الحسين بن بابويه القمي ( الصدوق )، الخصال، صحّحه و علّق عليه علي اکبر الغفّاري، مکتبة الصدوق، طهران، 1389ق. ص 506؛ عيون الحکم و المواعظ، ص 36.

منبع مقاله :
دلشاد تهراني، مصطفي؛ (1390)، رايت درايت: اخلاق مديريتي در عهدنامه ي مالک اشتر، تهران: انتشارات دريا، چاپ اول



 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
سیره تربیتی پیامبر (ص) در برخورد با نوجوانان؛ از کرامت تا تربیت دینی
سیره تربیتی پیامبر (ص) در برخورد با نوجوانان؛ از کرامت تا تربیت دینی
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
play_arrow
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
پرونده جدید علیه رسایی
play_arrow
پرونده جدید علیه رسایی
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
play_arrow
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
play_arrow
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
play_arrow
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
play_arrow
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
play_arrow
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
play_arrow
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
play_arrow
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
play_arrow
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
play_arrow
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم