ناشناس
آیا نفرین کردن جرم است؟ بررسی حقوقی تفاوت نفرین با توهین و فحاشی
سلام علیکم، خسته نباشید. سوال من این است که آیا نفرین کردن یک شخص حقیقی در خفا یا در ملأ عام یا در محیط کار یا خانواده یا هر جای دیگر تبعات حقوقی دارد یا خیر؟ مصداق توهین است و طرف میتواند شکایت کند یا خیر؟
مشاور: سیدامیرحسین موسوی تبار
با سلام و تشکر از شما برای مراجعه به بخش مشاوره راسخون
در نظام حقوقی ایران، واژهای به نام «نفرین» به عنوان یک جرم مستقل تعریف نشده است؛ اما مرز میان یک «نفرین» و «جرم توهین» بسیار باریک است. پاسخ به سوال شما در دو بخش قابل تحلیل است:
۱. آیا نفرین به تنهایی جرم است؟
خیر، صرفِ نفرین کردن (مثلاً گفتن: «خدا جوابت را بدهد» یا «خیر نبینی») در قوانین کیفری ایران جرمانگاری نشده است. نفرین به معنای «دعای بد» است و به خودی خود فاقد وصف مجرمانه است.
۲. چه زمانی نفرین «جرم توهین» محسوب میشود؟
اگر نفرین حاوی الفاظی باشد که در عرف جامعه باعث تحقیر، وهن یا توهین به شخصیت طرف مقابل شود، تحت عنوان «توهین ساده» قابل مجازات است.
مطابق ماده ۶۰۸ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات و مجازاتهای بازدارنده) - اصلاحی ۱۳۹۹/۰۲/۲۳:
«توهین به افراد از قبیل فحاشی و استعمال الفاظ رکیک چنانچه موجب حد قذف نباشد [مستوجب] جزای نقدی درجه شش خواهد بود.»
همچنین طبق استفساریه مصوب ۱۳۷۹/۱۰/۰۴ مجلس شورای اسلامی:
«ملاک توهین، بهکار بردن الفاظی است که با توجه به عرف، زمان، مکان و موقعیت اشخاص، موجب تحقیر آنها شود.»
بررسی شرایط مختلف:
* در خفا: نفرین در خفا (بدون حضور مخاطب یا شنونده دیگر) تقریباً غیرقابل اثبات است و جرم محسوب نمیشود.
* در ملأ عام یا محیط کار: اگر نفرین جلوی دیگران انجام شود و حاوی الفاظ زشت باشد، احتمال تحقق جرم توهین بیشتر است چون باعث تخریب شخصیت فرد در برابر همکاران یا عموم شده است.
* نفرین همراه با تهدید: اگر فرد بگوید «نفرینت میکنم که فلان بلا را سرت بیاورم»، ممکن است مصداق جرم تهدید (ماده ۶۶۹ قانون مجازات اسلامی) باشد.
ماده ۶۶۹ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات و مجازاتهای بازدارنده) - اصلاحی ۱۳۹۹/۲/۲۳:
«هرگاه کسی دیگری را به هر نحو تهدید به قتل یا ضررهای نفسی یا شرفی یا مالی و یا به افشاء سری نسبت به خود یا بستگان او نماید، اعم از این که به این واسطه تقاضای وجه یا مال یا تقاضای انجام امر یا ترک فعلی را نموده یا ننموده باشد به مجازات شلاق تا (74) ضربه یا زندان از یک ماه تا یک سال محکوم خواهد شد.»
راهکار عملی
اگر مورد نفرین قرار گرفتهاید و قصد شکایت دارید یا اگر کسی از شما بابت نفرین شکایت کرده است، این گامها را مد نظر قرار دهید:
۱. بررسی الفاظ: ابتدا دقیقاً مشخص کنید چه جملاتی به کار رفته است. آیا فقط دعای بد بوده یا شامل فحاشی و الفاظ تحقیرآمیز هم بوده؟
۲. جمعآوری مستندات: اگر در محیط کار یا ملأ عام بوده، شهادت شهود، اسکرینشات پیامها یا صدای ضبط شده (با رعایت محدودیتهای قانونی) را آماده کنید.
۳. ثبت شکایت: از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و با داشتن سامانه ثنا، میتوانید تحت عنوان «توهین» شکایت خود را مطرح کنید.
۴. دفاع حقوقی: اگر متهم هستید، باید در دادسرا ثابت کنید که قصد اهانت و تحقیر نداشتهاید و صرفاً یک واکنش احساسی بدون الفاظ رکیک بوده است.
جمعبندی نهایی:
به طور خلاصه، نفرین کردن ساده جرم نیست. اما اگر این نفرین با الفاظ رکیک، فحاشی، یا جملاتی که عرفاً باعث تحقیر فرد شود همراه باشد (مخصوصاً در حضور دیگران یا محیط کار)، تحت عنوان جرم توهین (ماده ۶۰۸ قانون مجازات اسلامی) قابل پیگیری و شکایا قانونی است. مجازات آن نیز بر اساس آخرین اصلاحات، جزای نقدی درجه شش است.
نتیجه نهایی:
اگر نفرین بدون الفاظ رکیک باشد، طرف مقابل نمیتواند شکایت موفقی داشته باشد. اما اگر مرز ادب شکسته شود، قانون حامی طرف مقابل خواهد بود.
سخن پایانی:
قانون، زبانِ نظم است. گاهی سکوت در برابر ناملایمات یا پیگیری از طریق مراجع قانونی، بسیار کارآمدتر از نفرینهایی است که ممکن است گریبانگیر خودِ ما در مراجع قضایی شود. پیش از آنکه خشم بر کلامتان چیره شود، به تبعات حقوقی آن بیندیشید.
