پرسش :

آيا معاد امر محالي است و عقل آن را رد مي‏نمايد؟

پاسخ :
معاد و بازگشتي كه در اديان الهي مطرح است، از اموري نيست كه عقل آن را محال بشمارد. توضيح اينكه عقل يك سلسله امور را محال مي‏داند؛ مانند اجتماع نقيضين؛ يعني يك چيز در آن واحد و در مكان واحد نمي‏تواند هم باشد و هم نباشد؛ ولي اينكه انسان‏ها پس از اينكه مردند و اجزاي جسدهاي آنان از هم پاشيد و يا سوخت و خاكستر آنها بر باد رفت، در قيامت عناصر آنها جمع شده و جسم آنان را تشكيل دهد و روح به آنها تعلّق گيرد، به هيچ وجه محال نيست. آري؛ نياز به يك علم و قدرت غيرمحدود و گسترده‏اي دارد، كه آن علم و قدرت خداوند است. از اينرو هيچ كس از دانشمندان و متفكّران بشري براي محال بودن معاد دليلي نياورده است. منكران معاد هم كه در زمان نزول قرآن بودند، به دليل استبعاد آن را منكر مي‏شدند؛ مثلاً نقل شده است كه (ابيّ بن خلف) نزد پيامبرصلي الله عليه وآله آمد و استخوان پوشيده‏اي را در دست داشت. به هم فشرده تا نرم شد، گفت چه كسي اين استخوان‏ها را زنده مي‏كند؛ در حالي كه اين چنين نرم شده است؟ آيه‏اي در پاسخ وي آمد: «...قل يحيها الذي انشاها اول مرة و هو بكل خلق عليم...(1)؛ بگو اينها را حيات مي‏بخشد آن كسي كه آنها را در اول بار پديد آورد و او به هر آفرينشي دانا است». و در برخي از آيات قرآن آمده كه باز گرداندن آسان‏تر از آفريدن اولي است.
وقتي ثابت شد كه مسأله معاد از نظر عقل محال نيست، دليل براي وقوع لازم دارد و دليل بر وقوع آن ضرورت اديان و كتاب‏هاي آسماني مخصوصاً قرآن است، و قرآن در ده‏ها آيه اين مسأله را يادآور شده است. با اين وصف روشن مي‏شود كه معاد يك امر خيالي نيست، بلكه حقيقت دارد.
پی نوشت:
1.سوره يس، آيه 79.
www.eporsesh.com