دوشنبه، 29 دی 1393
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما

پرسش :

مشکوة يعني چه؟ چرا در احاديث گاهي به پيامبر اسلام (ص) و گاهي به حضرت زهرا (س) نسبت داده شده است؟


پاسخ :
واژه «مشکوة» در سوره نور آيه 35 مطرح شده که مي فرمايد: «اللَّهُ نُورُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ مَثَلُ نُورِهِ کمِشْکاةٍ فِيهَا مِصْبَاحٌ ...؛ خدا نور آسمان ها و زمين است. مثل نور در چراغداني است که در آن چراغي باشد...».
واژه «مشکوة» به معناي طاقچه و شکاف منفذ و روزنه اي است که در ديوار خانه مي سازند، تا چراغ خانه را در آن بگذارند و اين غير از فانوس است.[1]
درباره آيه فوق حديثي از امام صادق ـ ـ عليه السلام ـ ـ نقل شده که فرمود: «آن مثلي است که خداوند براي ما زده است، پيامبر و امامان ـ عليهم السلام ـ از دلالتهای آيات الهي هستند».[2]
در حديث ديگري نقل شده که: «مشکوة، فاطمه و مصباح، امام حسن و زجاجه، امام حسين و شجره مبارکه، ابراهيم ـ عليهم السلام ـ است».[3]
سؤالي که مطرح است چرا در روايات تفسيرهاي مختلفي شده است؟
در پاسخ بايد گفت: قرآن کريم همان طور که داراي ظاهر است همچنين داراي باطني نيز مي باشد و روايات اسلامي اين حقيقت را تاييد کرده اند. درباره اين که منظور از باطن قرآن چيست، نظرات مختلفي وجود دارد از جمله:
1. باطن به معناي تأويل است. چنان که فضيل بن يسار مي گويد: از امام باقر ـ عليه السلام ـ درباره روايتي پرسيدند که مي گويد: هيچ آيه اي در قرآن نيست مگر اين که ظهر و بطن دارد. حضرت فرمود: «ظهر آن تنزيل آن و بطن آن تآويل آن مي باشد». برخي از آيات قرآن درباره امور گذشته است و برخي درباره چيزهايي مي باشد که هنوز پديد نيامده است اين حقايق، همچون جريان خورشيد در بسترش جريان دارد، چون تأويل برخي از اين بطون فرا رسد، درباره مردگان جاري خواهد بود همان گونه درباره زندگاني جريان دارد، خداوند متعال فرموده است: «تأويل آن را جز خدا و راسخان در علم نمي دانند» ما آنها را مي دانيم.[4]
2. باطن به معناي «جري و انطباق» باشد که بر اين معنا نيز رواياتي وارد شده است، چنان که حمران بن اعين مي گويد: از امام باقر ـ عليه السلام ـ در باره ظهر و بطن قرآن پرسيدم، حضرت فرمود: ظهر قرآن، کساني هستند که در باره آنان نازل شده است، و بطن قرآن کساني هستند که به شيوه آنان رفتار کرده اند آن چه در باره آنان بوده در مورد اينان نيز صدق مي کند.[5]
علامه طباطبايي(ره) مي گويد: «اين که در روايت درباره قرآن کريم آمده است: (همچون خورشيد و ماه، سير و جريان دارد) مي رساند که: سير و جريان قرآن در تنزيل و تأويل هر دو خواهد بود، سير و جريانش در ناحيه (تنزيل) همانا انطباقي است که کلام به مصاديق خود پيدا مي کند، و به عبارت ساده تر سير و جريانش در ناحيه تنزيل، همان مطالبي است که در اصطلاح اخبار نامش را (جري) نهاده اند».
مرحوم علامه طباطبايي(ره) سپس مي گويد: «ظاهر همان معناي آشکاري است که در ابتداي امر از آيه به دست مي آيد، و باطن آن معنايي است که در زير پوشش ظاهر قرار دارد، چه يک معنا باشد و چه معاني زيادي، چه معناي نزديکي باشد يا معاني دوري که نيازمند به واسطه باشد».[6]
در نتيجه روايتي که در باره مشکوة صادر شده از باب مصاديق و يا جري و تطبيق مي باشد.یعنی بیان و تطبیق بر یکی از مصادیق است، البته برترین مصداق.

معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1ـ تفسير نمونه، ناصر مکارم شيرازي، تهران، دارالکتب الاسلاميه، ج1، ص19ـ30 و ج23، ص133 و ج26، ص11 و... .
2ـ تفسير نور، محسن قرائتي، قم، مؤسسه در راه حق، ج2، ص16.
3ـ علوم قرآني، محمد هادي معرفت، قم، مؤسسه انتشاراتي التمهيد.
4ـ ظاهر قرآن ـ باطن قرآن، سيد محسن ميرباقري، انتشارات رايزن.

پی نوشتها:
[1]. راغب اصفهاني، مفردات، ذيل واژه مشکوة.
[2]. طباطبايي، سيد محمد حسين، الميزان، ذيل آيه بحث روايي.
[3]. قرشي، علي اکبر، احسن الحديث، تهران، انتشارات بنياد، ج7، ص223.
[4]. الطوسي، محمد بن جرير، التبيان في تفسير القرآن، بيروت، داراحياء التراث العربي، ج1، ص9.
[5]. بحارالانوار، همان.
[6]. طباطبايي، سيد محمد حسين، الميزان في تفسير القرآن، تهران، دارالکتب الاسلاميه، ج3، ص74.
منبع: اندیشه قم
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
تازه های پرسش و پاسخ
موارد بیشتر برای شما
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
play_arrow
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
play_arrow
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
play_arrow
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
play_arrow
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
play_arrow
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
play_arrow
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
play_arrow
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
play_arrow
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
play_arrow
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
play_arrow
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
play_arrow
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
play_arrow
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
play_arrow
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران