پرسش :
بر اساس آیه « ولن یجعل الله للکافرین علی المومنین سبیلا» هیچ تسلطی از طرف خداوند بر مسلمین وضع نشده است پس چرا کشورهای غربی بر کشورهای مسلمان مسلط هستند؟
پاسخ :
آیه ... ولن یجعل الله الکافرین علی المومنین سبیلا[1] ناظر بر این مطلب است که در سنّت الهی برای کفار هیچ تسلطی بر مومنین را قرار نداده است یعنی در واقع مشیّت الهی بر این نیست که مومنین و مسلمانان ، تحت سلطه کفار باشند ، امّا اگر در مرحله عمل ، مسلمانان ، در انجام تکالیف و وظایف خویش کوتاهی کنند و با سوء رفتار خویش ، زمینه تسلط کفار را بر خویش فراهم آورند ،تسلط و مشکلات ناشی از آن نتیجه سستی و کوتاهی آنان در انجام وظیفه و مقابله با دشمنان و بازتاب آن است . همانگونه که خداوند متعال عزت را از آن خدا و پیامبر اکرم و مؤمنان دانسته ، می فرماید و لله العزة و لرسوله و للمؤمنین[2] «عزت مخصوص و خاص خدا و رسول و مومنین است » اما اگر مؤمنان با دست خویش ، کاری انجام دهند که عزت خویش را از بین ببرند ، پیامد آن متوجه خود آنان است .
به تعبیر دیگر ، اراده خداوند نسبت به عدم تسلط کافران بر مؤمنان و عزتمندی مؤمنان ، مطلق و بی قید و شرط نمی باشد ، بلکه مقید به انجام وظیفه از سوی مؤمنان و مسلمانان است چرا که یکی از سنت های خداوند این است که ان الله لا یغیر ما بقوم حتی یغیروا ما بانفسهم[3] «خداوند سرنوشت هیچ قومی را تغییر نمی دهد ، مگر آنکه آنان آنچه را در خودشان است ، تغییر دهند » بنابر این ، از ناحیه خداوند سلطه ای برای کفار بر مسلمین جعل نشده است و و خداوند تسلط کفار بر مسلمین را نخواسته است اما تحقق این امر در گرو عمل مسلمانان و رفتار آنان و انجام وظایف و مسئولیت های خود آنان می باشد .« كلمه «سبيل» در آیه مذکور به اصطلاح از قبيل « نكره در سياق نفى» است و معنى عموم را مي رساند. از آيه استفاده مي شود كه كافران نه تنها از نظر منطق بلكه از نظر نظامى و سياسى و فرهنگى و اقتصادى و خلاصه از هيچ نظر بر افراد با ايمان، چيره نخواهند شد.
اگر پيروزى آنها را بر مسلمانان در ميدانهاى مختلف با چشم خود مىبينيم به خاطر آن است كه بسيارى از مسلمانان مومنان واقعى نيستند و راه و رسم ايمان و وظائف و مسئوليتها و رسالتهاى خويش را به كلى فراموش كردهاند، نه خبرى از اتحاد و اخوت اسلامى در ميان آنان است و نه جهاد به معنى واقعى كلمه انجام مي دهند، و نه علم و آگاهى لازم را كه اسلام آن را از لحظه تولد تا لحظه مرگ بر همه لازم شمرده است دارند، و چون چنانند طبعاً چنينند»[4]
معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1ـ مکارم شيرازی ، ناصر ، تفسير نمونه ، تهران : دار الکتب الاسلاميه ،1374، ج4، ص 175-176
2ـ طباطبايی ، محمد حسين ، تفسير الميزان ، ترجمه سيد محمد باقر موسوی همدانی ، قم: انتشارات اسلامی ، 1374، ج5، ص 189
پی نوشتها:
[1]. سوره نساء ، آیه 141« وخداوند هرگز کافران را بر مؤمنان تسلطی نداده است .»
[2] . منافقون / 63.
[3] . رعد / 11
[4]. مکارم شیرازی ، ناصر ، تفسیر نمونه ، تهران : دار الکتب الاسلامیه ،1374، ج4، ص 175-176.
منبع: اندیشه قم
آیه ... ولن یجعل الله الکافرین علی المومنین سبیلا[1] ناظر بر این مطلب است که در سنّت الهی برای کفار هیچ تسلطی بر مومنین را قرار نداده است یعنی در واقع مشیّت الهی بر این نیست که مومنین و مسلمانان ، تحت سلطه کفار باشند ، امّا اگر در مرحله عمل ، مسلمانان ، در انجام تکالیف و وظایف خویش کوتاهی کنند و با سوء رفتار خویش ، زمینه تسلط کفار را بر خویش فراهم آورند ،تسلط و مشکلات ناشی از آن نتیجه سستی و کوتاهی آنان در انجام وظیفه و مقابله با دشمنان و بازتاب آن است . همانگونه که خداوند متعال عزت را از آن خدا و پیامبر اکرم و مؤمنان دانسته ، می فرماید و لله العزة و لرسوله و للمؤمنین[2] «عزت مخصوص و خاص خدا و رسول و مومنین است » اما اگر مؤمنان با دست خویش ، کاری انجام دهند که عزت خویش را از بین ببرند ، پیامد آن متوجه خود آنان است .
به تعبیر دیگر ، اراده خداوند نسبت به عدم تسلط کافران بر مؤمنان و عزتمندی مؤمنان ، مطلق و بی قید و شرط نمی باشد ، بلکه مقید به انجام وظیفه از سوی مؤمنان و مسلمانان است چرا که یکی از سنت های خداوند این است که ان الله لا یغیر ما بقوم حتی یغیروا ما بانفسهم[3] «خداوند سرنوشت هیچ قومی را تغییر نمی دهد ، مگر آنکه آنان آنچه را در خودشان است ، تغییر دهند » بنابر این ، از ناحیه خداوند سلطه ای برای کفار بر مسلمین جعل نشده است و و خداوند تسلط کفار بر مسلمین را نخواسته است اما تحقق این امر در گرو عمل مسلمانان و رفتار آنان و انجام وظایف و مسئولیت های خود آنان می باشد .« كلمه «سبيل» در آیه مذکور به اصطلاح از قبيل « نكره در سياق نفى» است و معنى عموم را مي رساند. از آيه استفاده مي شود كه كافران نه تنها از نظر منطق بلكه از نظر نظامى و سياسى و فرهنگى و اقتصادى و خلاصه از هيچ نظر بر افراد با ايمان، چيره نخواهند شد.
اگر پيروزى آنها را بر مسلمانان در ميدانهاى مختلف با چشم خود مىبينيم به خاطر آن است كه بسيارى از مسلمانان مومنان واقعى نيستند و راه و رسم ايمان و وظائف و مسئوليتها و رسالتهاى خويش را به كلى فراموش كردهاند، نه خبرى از اتحاد و اخوت اسلامى در ميان آنان است و نه جهاد به معنى واقعى كلمه انجام مي دهند، و نه علم و آگاهى لازم را كه اسلام آن را از لحظه تولد تا لحظه مرگ بر همه لازم شمرده است دارند، و چون چنانند طبعاً چنينند»[4]
معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1ـ مکارم شيرازی ، ناصر ، تفسير نمونه ، تهران : دار الکتب الاسلاميه ،1374، ج4، ص 175-176
2ـ طباطبايی ، محمد حسين ، تفسير الميزان ، ترجمه سيد محمد باقر موسوی همدانی ، قم: انتشارات اسلامی ، 1374، ج5، ص 189
پی نوشتها:
[1]. سوره نساء ، آیه 141« وخداوند هرگز کافران را بر مؤمنان تسلطی نداده است .»
[2] . منافقون / 63.
[3] . رعد / 11
[4]. مکارم شیرازی ، ناصر ، تفسیر نمونه ، تهران : دار الکتب الاسلامیه ،1374، ج4، ص 175-176.
منبع: اندیشه قم
