پرسش :
آیا انتساب امام زاده حسین مدفون در قزوین به امام رضا (ع) دارای سند هست؟
پاسخ :
امام علي بن موسي الرضا ـ عليه السلام ـ در مدينه سال 148 هـ .ق متولد شدند و در صفر 203 هـ . ق در سن 55 سالگي در طوس به شهادت رسيدند[1] امام ـ عليه السلام ـ در طول امامت خويش، شاهد نزاع و درگيري دو برادر يعني امين و مأمون براي رسيدن به قدرت بودند. و عاقبت مأمون حكومت را به دست آورد و پس از مدتي، امام ـ عليه السلام ـ را با زور و تهديد به ولايت عهدي قرار داد ؛ سرانجام امام را مسموم و به شهادت رساند.
در مورد تعداد فرزندان امام(ع) اختلاف نظر بین دو گروه از مورخین ومحدثین وجود دارد:
گروه اول كه شامل بسياري از محدثان ومورخان شيعه ميباشند؛ از آن جمله ميتوان به: محمد بن جرير طبري[2]، شيخ مفيد(ره)[3]، مرحوم طبرسي[4]ابن شهرآشوب[5]، اشاره نمود، كه معتقدند امام رضا(ع) غير از امام جواد(ع) فرزند ديگري نداشتهاند.بویژه شیخ مفید به این مسئله تاکید دارد.
گروه دوم براي امام(ع) بيش از يك فرزند قائل شدند كه به دو دسته تقسيم ميشوند:
برخي از دو فرزند نام بردند بنامهاي «محمد و موسي» و يا «محمد و جعفر» و بعضي نيز شش اولاد ذكر كردهاند كه پنج پسر به نامهاي: محمد، حسن، جعفر، ابراهيم و حسین، دختري بنام عايشه كه از اين دسته ميتوان به محقق اربلي[6] و ابن خشاب بغدادي[7] اشاره كرد.
بنابراین در بين علماي شيعه اختلاف نظر است؛ برخي سكوت كرده و يا تنها به يك فرزند قائل شدند. اما در ميان گروه دوم نيز، اگر برخي از تعدد فرزندان امام رضا یاد کرده اند يا از منابع ضعیف عامه (اهل سنت) نقل نموده و يا بدون استناد وذکر منبع خبر گزارشی ذكر كرده اند.[8]
پس مشهور در نزد علماي شيعه اين است كه امام جواد(ع) تنها فرزند امام رضا(ع) بوده و پسري بنام حسین و....نداشتند. گزاره هایی روایی صحیح نيز این دیدگاه را تاييد مينمايد؛ از آن جمله شیخ مفید در ارشاد و مجلسی در بحارالانوار به نقل از هرثمه نوشته است كه براي امام رضا (ع) جز محمدجواد(ع) فرزند ديگري وجود ندارد[9].
لذا در باره امام زاده واقع در قزوین که از گذشته بنایی بر سر این مزار وجود داشته وزیارت گاه مردم بوده است می توان گفت : از آنرو که ائمه پس از امام رضا(ع) بيشتر معروف به ابن الرضا(ع) بودهاند كه در منابع روائي به آن تصریح شده است؛ لذا می توان گفت درصورت عدم انتساب بی واسطه به امام رضا(ع) امازاده مذبور از فرزندان امام جواد يا از فرزندان امام هادي بوده که از نوادگان امام رضا (ع)وفرزند باواسطه آن حضرت محسوب می گردد.
معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1. في رحاب ائمة اهل البيت(ع) ، سيدمحسن امين.
2. تحليلي از زندگاني امام رضا(ع)، محمد جواد فضل ا...، مترجم سيدمحمدصادق عارف.
پی نوشتها:
[1] . شيخ مفيد، الارشاد، ترجمه ساعدي خراساني،چاپ سوم، كتابفروشي اسلاميه، تهران، 1376، ص 590.
[2] . دلائل الامامه، محمد بن حرير طبري (شيعه)، مؤسسه بعثت، قم، چاپ اول، 1413 هـ ق. ص 359.
[3] . شیخ مفید ، الارشاد، همان، ص 614.
[4] . علامه طبرسي ، اعلام الوري باعلام الهدي، تهران، مكتبة علميه اسلاميه، 1338، ص 329.
[5] . ابن شهرآشوب، مناقب آل ابي طالب، چاپ دوم ، درالاضواء، 1412 ق، ص 397.
[6] . علی بن عیسی اربلي، كشف الغمه في معرفه الائمه، بيروت، دارالكتاب الاسلامي، 1401 ق.، ص 38.
[7] . ابن خشاب بغدادي، تاريخ مواليد الائمه، كتابخانه آيت ا... مرعشي نجفي، قم، چاپ 1406 هـ ق، ص 38.
[8] . محمد جواد معيني و احمد ترابي، امام علي بن موسي الرضا(ع) منادي توحيد و امامت،چاپ اول ، بنياد پژوهشهاي اسلامي آستان قدس رضوي، 1376،ص18.
[9] . مجلسي بحارالانوار، چاپ دوم، بيروت، مؤسسه وفاء، 1403، جلد 49ص 221.
منبع: اندیشه قم
امام علي بن موسي الرضا ـ عليه السلام ـ در مدينه سال 148 هـ .ق متولد شدند و در صفر 203 هـ . ق در سن 55 سالگي در طوس به شهادت رسيدند[1] امام ـ عليه السلام ـ در طول امامت خويش، شاهد نزاع و درگيري دو برادر يعني امين و مأمون براي رسيدن به قدرت بودند. و عاقبت مأمون حكومت را به دست آورد و پس از مدتي، امام ـ عليه السلام ـ را با زور و تهديد به ولايت عهدي قرار داد ؛ سرانجام امام را مسموم و به شهادت رساند.
در مورد تعداد فرزندان امام(ع) اختلاف نظر بین دو گروه از مورخین ومحدثین وجود دارد:
گروه اول كه شامل بسياري از محدثان ومورخان شيعه ميباشند؛ از آن جمله ميتوان به: محمد بن جرير طبري[2]، شيخ مفيد(ره)[3]، مرحوم طبرسي[4]ابن شهرآشوب[5]، اشاره نمود، كه معتقدند امام رضا(ع) غير از امام جواد(ع) فرزند ديگري نداشتهاند.بویژه شیخ مفید به این مسئله تاکید دارد.
گروه دوم براي امام(ع) بيش از يك فرزند قائل شدند كه به دو دسته تقسيم ميشوند:
برخي از دو فرزند نام بردند بنامهاي «محمد و موسي» و يا «محمد و جعفر» و بعضي نيز شش اولاد ذكر كردهاند كه پنج پسر به نامهاي: محمد، حسن، جعفر، ابراهيم و حسین، دختري بنام عايشه كه از اين دسته ميتوان به محقق اربلي[6] و ابن خشاب بغدادي[7] اشاره كرد.
بنابراین در بين علماي شيعه اختلاف نظر است؛ برخي سكوت كرده و يا تنها به يك فرزند قائل شدند. اما در ميان گروه دوم نيز، اگر برخي از تعدد فرزندان امام رضا یاد کرده اند يا از منابع ضعیف عامه (اهل سنت) نقل نموده و يا بدون استناد وذکر منبع خبر گزارشی ذكر كرده اند.[8]
پس مشهور در نزد علماي شيعه اين است كه امام جواد(ع) تنها فرزند امام رضا(ع) بوده و پسري بنام حسین و....نداشتند. گزاره هایی روایی صحیح نيز این دیدگاه را تاييد مينمايد؛ از آن جمله شیخ مفید در ارشاد و مجلسی در بحارالانوار به نقل از هرثمه نوشته است كه براي امام رضا (ع) جز محمدجواد(ع) فرزند ديگري وجود ندارد[9].
لذا در باره امام زاده واقع در قزوین که از گذشته بنایی بر سر این مزار وجود داشته وزیارت گاه مردم بوده است می توان گفت : از آنرو که ائمه پس از امام رضا(ع) بيشتر معروف به ابن الرضا(ع) بودهاند كه در منابع روائي به آن تصریح شده است؛ لذا می توان گفت درصورت عدم انتساب بی واسطه به امام رضا(ع) امازاده مذبور از فرزندان امام جواد يا از فرزندان امام هادي بوده که از نوادگان امام رضا (ع)وفرزند باواسطه آن حضرت محسوب می گردد.
معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1. في رحاب ائمة اهل البيت(ع) ، سيدمحسن امين.
2. تحليلي از زندگاني امام رضا(ع)، محمد جواد فضل ا...، مترجم سيدمحمدصادق عارف.
پی نوشتها:
[1] . شيخ مفيد، الارشاد، ترجمه ساعدي خراساني،چاپ سوم، كتابفروشي اسلاميه، تهران، 1376، ص 590.
[2] . دلائل الامامه، محمد بن حرير طبري (شيعه)، مؤسسه بعثت، قم، چاپ اول، 1413 هـ ق. ص 359.
[3] . شیخ مفید ، الارشاد، همان، ص 614.
[4] . علامه طبرسي ، اعلام الوري باعلام الهدي، تهران، مكتبة علميه اسلاميه، 1338، ص 329.
[5] . ابن شهرآشوب، مناقب آل ابي طالب، چاپ دوم ، درالاضواء، 1412 ق، ص 397.
[6] . علی بن عیسی اربلي، كشف الغمه في معرفه الائمه، بيروت، دارالكتاب الاسلامي، 1401 ق.، ص 38.
[7] . ابن خشاب بغدادي، تاريخ مواليد الائمه، كتابخانه آيت ا... مرعشي نجفي، قم، چاپ 1406 هـ ق، ص 38.
[8] . محمد جواد معيني و احمد ترابي، امام علي بن موسي الرضا(ع) منادي توحيد و امامت،چاپ اول ، بنياد پژوهشهاي اسلامي آستان قدس رضوي، 1376،ص18.
[9] . مجلسي بحارالانوار، چاپ دوم، بيروت، مؤسسه وفاء، 1403، جلد 49ص 221.
منبع: اندیشه قم
