پرسش :

آیا مشروعیت حقوق مالکیت فکری، مانند: حق تألیف و حق اختراع مورد پذیرش شماست؟ آیا تعدی و تجاوز به چنین حقوقی ضمان آور بوده و موجب تعزیر خواهد بود؟

پاسخ :
مقام معظم رهبری (مدظله العالی) در پاسخ به این سؤال که: آیا چاپ کتاب بدون اجازه صاحب آن و با وجود عبارت «حقوق چاپ براى مؤلف محفوظ است»، جایز است؟ فرموده اند: احوط این است که حقوق مؤلف و ناشر با کسب اجازه از آنان براى تجدید چاپ، رعایت شود.
همچنین در خصوص گرفتن فتوکپی و زیراکس از اوراق و کتابها (بدون اجازه صاحب آن) فرموده اند: احوط این است که شخص بدون اجازه صاحب آن اوراق و کتابها، مبادرت به تصویر بردارى نکند [1] .
دفتر حضرت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی (مد ظله العالی):
به طور کلی مشروعیت مالکیت معنوی که بر آن آثار خاصی مرتب می کنند و حتی در بعض موارد از دیگران سلب حق می نمایند و دیگران را از تقلید و تکثیر آن ممنوع می سازند در نزد حقیر ثابت نیست.
گفته شد که مالکیت معنوی شرعاً ثابت نیست لذا بر عدم رعایت آن مجازاتی مترتب نیست.
اما همان گونه که مرقوم فرموده اید؛ سؤالات مذکور را از حضرت آیت الله هادوی تهرانی (دامت برکاته) استفتاء نمودیم که پاسخ معظم له به این شرح است:
الف) حقوق مالکیت فکری مسلمان جزء حقوق مشروع است.
ب) این گونه حقوق باید از سوی افراد مراعات شوند و تعدی به آن جایز نیست و اگر خسارتی بر صاحب حق وارد شود، باید جبران گردد و اگر، به طور مثال، کتاب شخصی بدون اذن وی تکثیر گردد یا باید از او اذن گرفته شود یا حق وی –حق تألیف– بر طبق عرف به وی پرداخت گردد.
ج) حاکم شرع می تواند برای هر امر خلاف شرع، مجازات تعزیری تعیین کند. با این وصف، حکومت اسلامی می تواند برای تجاوز به حقوق فکری مسلمان مجازات تعزیری تعیین نماید.

پی نوشت:
[1] . توضیح المسائل (المحشى للإمام الخمینی)، ج‏2، صص، 1009 – 1008،استفتاءات مقام معظم رهبری.
منبع: www.islamquest.net