پرسش :
چرا تكبر، ترس و بخل بهترين خصلت زنان و نكوهيده ترين خصلت مردان است؟
پاسخ :
مطلق بودن اخلاق را با مطلق بودن فعل اخلاقي نبايد اشتباه كرد.فرق است ميان " اخلاق " و " رفتار " . اخلاق عبارت است از يك سلسله خصلتها و سجايا و ملكات اكتسابي كه بشر آنها را به عنوان اصول اخلاقي مي پذيرد.رفتارانسان عبارت است از پياده كردن همان روحيات در خارج ، در شرايط مختلف.در يك جا انسان بايد يك جورعكس العمل نشان بدهد ، در جاي ديگر جور ديگر ، نه اينكه انسان در يك جابايد يكجور باشد و در جاي ديگر جور ديگر.(1) و لذا اگر تكبر در برابر شخص متكبر، عبادت شمرده مي شود، بدين نظر نيست، كه در برابر متكبرين، تكبر به عنوان يك حالت روحي(خودپسندي و خود بزرگ بيني پسنديده است و واقعا بايد چنين بود، بلكه در برابرمتكبرين بايد رفتار متكبرانه داشت. در اين جمله نهج البلاغه نيز«تكبر» به عنوان يك ويژگي اخلاقي به طور كلي توصيه نشده است بلكه از زنان خواسته اند كه در برابر مرد نامحرم رفتار متكبرانه داشته باشند. البته " زهو " كه اينجا آمده با كلمه " تكبر " كمي فرق دارد ، يعني رفتارش بزرگ منشانه باشد تا نامحرم هميشه ميان خودش و آن زن يك حريم و يك دور باش قائل شود و اين ،رفتار متكبرانه است نه خود تكبر.
اما درباره«ترس»، بدون شك شجاعت به عنوان خلق روحي يعني قوت قلب داشتن و خود را در برابر ديگران نباختن براي زن و مرد ممدوح است و اسلام از زن نخواسته است كه«ترسو» باشد و زنان شجاع در تاريخ اسلام همانند مردان شجاع مورد تمجيد بوده اند،ولي چون زن حامل يك امانت بزرگ انساني است كه همان«عفت»باشد از او خواسته اند تا«رفتارش» آميخته با ترس باشد. شجاعت زن در فداكاري براي حفظ امانت است و آن كه خود را در معرض خطر قرار مي دهد و عفت خود را از دست مي دهد نه تنها فداكاري نكرده بلكه خيانت كار است.(2)
و اما بخل: قرآن مي گويد :( ومن يوق شح نفسه فاولئك هم المفلحون) يك حالتي را قرآن به نام " شح نفس " مي نامد ، يعني گرفتگي روح ، پول پرستي .
اسلام مي خواهد تعلقات انسان را از بين ببرد و نمي خواهد انسان اعم از زن و مرد به غير خدا وابسته باشد.مقصود از بخل در اين حديث ، بخل در مال فردي و شخصي نيست . زن امانتدار مال شوهر است. بخل در اينجا ، نه بخل به معناي آن صفت نفساني است كه خلق است ، بلكه به معناي " رفتار ممسكانه " است نه از مال خود بلكه از مال شوهر ، و اين اختصاص به زن ندارد ، در غيرزن هم هست . اميرالمؤمنين، اول جواد و اول ممسك بود . تاريخ اين را نشان مي دهد . اول جواد و بخشنده بود از مال خودش ، اول ممسك بود در مالي كه امانتدار آن بود.(3)
پی نوشتها:
1- تعليم و تربيت ، شهيد مطهري ، ص 42
2- همان ، ص 44
3- همان ص 45
منبع:سایت انوار طاها
مطلق بودن اخلاق را با مطلق بودن فعل اخلاقي نبايد اشتباه كرد.فرق است ميان " اخلاق " و " رفتار " . اخلاق عبارت است از يك سلسله خصلتها و سجايا و ملكات اكتسابي كه بشر آنها را به عنوان اصول اخلاقي مي پذيرد.رفتارانسان عبارت است از پياده كردن همان روحيات در خارج ، در شرايط مختلف.در يك جا انسان بايد يك جورعكس العمل نشان بدهد ، در جاي ديگر جور ديگر ، نه اينكه انسان در يك جابايد يكجور باشد و در جاي ديگر جور ديگر.(1) و لذا اگر تكبر در برابر شخص متكبر، عبادت شمرده مي شود، بدين نظر نيست، كه در برابر متكبرين، تكبر به عنوان يك حالت روحي(خودپسندي و خود بزرگ بيني پسنديده است و واقعا بايد چنين بود، بلكه در برابرمتكبرين بايد رفتار متكبرانه داشت. در اين جمله نهج البلاغه نيز«تكبر» به عنوان يك ويژگي اخلاقي به طور كلي توصيه نشده است بلكه از زنان خواسته اند كه در برابر مرد نامحرم رفتار متكبرانه داشته باشند. البته " زهو " كه اينجا آمده با كلمه " تكبر " كمي فرق دارد ، يعني رفتارش بزرگ منشانه باشد تا نامحرم هميشه ميان خودش و آن زن يك حريم و يك دور باش قائل شود و اين ،رفتار متكبرانه است نه خود تكبر.
اما درباره«ترس»، بدون شك شجاعت به عنوان خلق روحي يعني قوت قلب داشتن و خود را در برابر ديگران نباختن براي زن و مرد ممدوح است و اسلام از زن نخواسته است كه«ترسو» باشد و زنان شجاع در تاريخ اسلام همانند مردان شجاع مورد تمجيد بوده اند،ولي چون زن حامل يك امانت بزرگ انساني است كه همان«عفت»باشد از او خواسته اند تا«رفتارش» آميخته با ترس باشد. شجاعت زن در فداكاري براي حفظ امانت است و آن كه خود را در معرض خطر قرار مي دهد و عفت خود را از دست مي دهد نه تنها فداكاري نكرده بلكه خيانت كار است.(2)
و اما بخل: قرآن مي گويد :( ومن يوق شح نفسه فاولئك هم المفلحون) يك حالتي را قرآن به نام " شح نفس " مي نامد ، يعني گرفتگي روح ، پول پرستي .
اسلام مي خواهد تعلقات انسان را از بين ببرد و نمي خواهد انسان اعم از زن و مرد به غير خدا وابسته باشد.مقصود از بخل در اين حديث ، بخل در مال فردي و شخصي نيست . زن امانتدار مال شوهر است. بخل در اينجا ، نه بخل به معناي آن صفت نفساني است كه خلق است ، بلكه به معناي " رفتار ممسكانه " است نه از مال خود بلكه از مال شوهر ، و اين اختصاص به زن ندارد ، در غيرزن هم هست . اميرالمؤمنين، اول جواد و اول ممسك بود . تاريخ اين را نشان مي دهد . اول جواد و بخشنده بود از مال خودش ، اول ممسك بود در مالي كه امانتدار آن بود.(3)
پی نوشتها:
1- تعليم و تربيت ، شهيد مطهري ، ص 42
2- همان ، ص 44
3- همان ص 45
منبع:سایت انوار طاها
