براي رسيدن به حالت آرامش و قرار رواني، توجه به نكات زير ضرورت دارد:

1- ناآرامي عوامل و زمينه‏ هايي دارد كه بايد شناسايي و زدوده شود؛ مثلاً گذراندن وقت به بيهودگي و انجام كارهاي بي‏ هدف و بيهوده خود علّت تشويش و بي‏قراري است. در مقابل خلوت‏گزيني، غور در باطِن و حضور در مجالس وعظ و پند و كسب معارف خود به خود آرامش ظاهري و باطني به ارمغان مي‏ آورد.

2- برنامه ‏ريزي در امور زندگي و اختصاص اوقاتي براي تفريحات سالم و تهي از گناه، مثل راهپيمايي در فضاي روح‏بخش و شنا، در آرامش انسان تأثير شگرف دارد.

3- مشاوره‏ هاي علمي و تخصصي و نيز تغذيه مناسب در تقويت اعصاب و روان مؤثر است. گرسنگي شديد و مفرط و حتي پرخوري و زياده‏ روي در خورد و خوراك موجب ناراحتي‏ هاي روحي و رواني مي‏گردد.

4- گناه و معصيت و نافرماني خداوند متعال از عوامل اصلي ناراحتي‏ هاي رواني است. گناه يعني خارج شدن از مسير خداوند. گناه به معناي برآشفتن و تيره ساختن درون و باطن است. روح آدمي با رسيدن به ساحل پاكي و اجتناب از گناهان، به قرار و آرامش مي‏ رسد؛ چون روح با طهارت سنخيت دارد و با گناه ناسازگار است. از اين رو، گناه قرار را از انسان مي‏ گيرد. هر گناه قبح فعلي و قبح فاعلي در بردارد. قبح و زشتي فعلي به مفاسد موجود در خود عمل مربوط است و قبح فاعلي به شرايط ذهني و روحي گنهكار مربوط مي‏ شود. شرايط ذهني گنهكار عبارت است از داشتن روح تمرّد، طغيان، قانون‏ شكني و عدم اهتمام به حقوق خدا و خلق. چنين روحي جز با ترك گناه به آرامش دست نخواهد يافت.

5- انجام واجبات و انس با خدا مخصوصاً نماز اول وقت و با جماعت‏ در واقع آرامش قلبي ثمره ياد خدا است: «فاذكروني أذكركم»؛ (1) خداوند به ما دستور داده پيوسته وي را ياد كنيم و او را حاضر و ناظر بر احول خود بدانيم. جريان حضرت يونس را كه مضمون نماز غفيله‏ (مفاتيح الجنان) با ايشان ارتباط دارد، بررسي كنيد. وقتي گرفتاري‏هاي حضرت به بالاترين حد مي‏ رسد، انس و ياد خدا او را از گرفتاري‏ها مي‏ رهاند: «لااله الا انت سبحانك انّي كنت من الظالمين، فستجبنا له و نجّيناه من الغمّ و كذلك ننجي المؤمنين» (2). امام صادق(ع) مي‏ فرمايد: تعجب مي ‏كنم از كسي كه غمگين و نگران است و به فرمايش الاهي پناه نمي ‏برد؛ «لا اله الا الله انت...». چون خداوند به دنبال آن مي‏فرمايد: «فنجّيناه من الغمّ و كذلك ننجي المؤمنين»(3). خداوند به واسطه ذكر خودش حضرت يونس را از گرفتاري‏ها نجات داد و هر مؤمني را كه به اين ريسمان الاهي چنگ زند، نجات خواهد داد.
6- شركت در مجالس عمومي دعا مثل دعاي كميل، ندبه... . برخي بزرگان مي‏ فرمايند: هيچ مشكلي نداشتم مگر اين كه با دعاي توسّل حلّ شد. (4)

7- رفتن به زيارت اهل قبور و شهدا و ياد قبر و قيامت و برزخ و معاد و توجه به آرامگاه اصلي و ابدي، در رهايي از تألمات و ناراحتي‏ هاي دنيوي مؤثر است. اصولاً توجه صِرف به دنيا و قطع توجه از آخرت و منزلگاه قبر و برزخ، اعراض و روگرداني از ياد خدا را در پي دارد و هر كه از ياد خدا اعراض كند، روزگارش تباه خواهد شد.

8- انجام اعمال مستحبّي كه شخص از آن لذت مي‏ برد، اگر با استمرار و مراقبه انجام شود، در طول مدت زمان متناسب، شخص را به قرار و آرامش مي ‏رساند. در مجموع، مي‏ توان گفت ناآرامي ريشه‏ هايي دارد كه بايد خشكانيده شود؛ آنگاه زمينه مناسب براي رسيدن به آرامش از راه‏ هاي عقلاني و شرعي فراهم مي ‏آيد و انسان با توكل و اعتماد به منبع اصلي آرامش (خداوند) به مقصود دست مي‏ يابد؛ «الذين آمنوا و تطمئنّ قلوبهم بذكرالله، الا بذكرِالله تطمئنّ القلوب»؛(5). در پايان توجه به اين نكته ضروري است كه آرامش روحي مراتبي دارد و دستيابي به آن به تدريج حاصل مي‏ شود؛ درست مانند ساير ملكات روحي كه با تمرين و گذشت زمان حاصل مي‏ شود. رسيدن به آرامش نيز نيازمند طي اين مراحل است. اين مراحل بعضي جنبه سلبي دارد مانند ارتكاب محرمات كه دل را آلوده و در نتيجه ناآرام مي‏ كند. كسي كه مي‏ خواهد به آرامش واقعي دست يابد راهي ندارد جز اين كه در گام اول مطيع نواهي خداوند متعال شود و از آنچه حضرت حق نهي كرده اجتناب كند؛ و بعضي جنبه ايجابي دارد؛ يعني بعد از اين كه دل از گرد غبار گناه پاك گرديد، مستعد پذيرش حقايق و ملكات پسنديده نفساني مي ‏شود و اين كار صرفاً از طريق انجام تكاليف الاهي و واجبات و مستحبات امكان‏پذير است.
بنابراين، آرامش دل محصول عبوديت محض حق تعالي است و راهكار عملي آن نيز اجتناب از گناهان و انجام واجبات و مستحبات است و در هر زماني به تناسب استعداد و توانمندي‏ هايي كه انسان دارد، متوجه او مي ‏شود.

پي نوشتها:
(1).بقره/151
(2).انبياء/18.
(3). امالي شيخ صدوق، مجلس دوم
(4).مفاتيح الجنان، مقدمه دعاي توسل.
(5). رعد /28
منبع: سایت انوار طاها