پرسش :

«سبیل الله» که از القاب امام زمان (عج) است، به چه معناست؟

پاسخ :
سبیل الله یعنی خط و راه خدا؛ یعنی هر کس بخواهد به خدا برسد، باید از آن راه به او برسد. همه‌ی ائمه علیهم السلام راه‌های رسیدن به خدا هستند و هر راهی غیر از راه آنها به گمراهی و ضلالت می‌انجامد. به همین خاطر است که در زیارت حضرت صاحب الامر ارواحنا له الفداء می‌خوانیم:
«السلام علیک یا سبیل الله الذی من سلک غیره هلک» (1)
(سلام بر تو ای راه خدا که کسی که راه دیگری جز آن رود هلاک می‌شود)
جابربن عبدالله انصاری می‌گوید:
امام باقر علیه السلام به من فرمود: «ای جابر، آیا می‌دانی «سبیل الله» در آیه «و لئن قتلتم فی سبیل الله او متم...» (2) (اگر در راه خدا کشته شوید یا بمیرید...) چیست؟»
گفتم: «نمی‌دانم، مگر این که از شما بشنوم.»
فرمود: «راه خدا (سبیل الله) علی و ذریه (فرزندان و امامان از نسل او) اوست. پس هر کس در راه ولایت علی کشته شود، در راه خدا کشته شده و هر کس در راه ولایت او بمیرد، در راه خدا مرده است.» (3)
در قرآن اجر رسول خدا صلوات الله علیه و آله چنین بیان شده است:
«قل ما أسئلکم علیه من أجرٍ إلّا من شاء أن یتّخذ إلی ربّه سبیلاً» (4)
(بگو برای مزدم چیزی نمی‌خواهم مگر آن‌که راهی به سوی پروردگارتان بگیرید.)
و آن راه را امام صادق علیه السلام در دعای ندبه چنین معرفی می‌کنند:
«پس ایشان (اهل بیت) همان راه به سوی تو و طریق به سوی رضوان تو بودند.» (5)

پی‌نوشت‌ها:
1. قمی، عباس، مفاتیح الجنان، زیارت صاحب الامر؛ به نقل از سعیدی، احمد، اوصاف المهدی، ص 70
2. سوره آل عمران، آیه 157
3. بحارالانوار، ج 35، ص 370، 366
4. سورة فرقان (25)، آیه 57.
5. بن طاووس، سید علی بن موسی، مصباح الزائر، ص447؛ به نقل از شفیعی سروستانی، ابراهیم، «معرفت امام زمان از دیدگاه شیخ صدوق»، نشریه ی موعود، شماره 66