يکشنبه، 6 ارديبهشت 1394
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما

پرسش :

در صورت امكان به صورت مستند بيان فرماييد كه كوفيان چه تعداد نامه براي امام حسين عليه‌السلام فرستاند. برخي مي‌گويند هزران نامه و برخي ديگر اين آمار را 100 هزار نامه نوشته‌اند؟ آيا با توجه به امكانات نوشتاري در آن عصر امكان نگارش اين همه نامه بوده است؟


پاسخ :
خير آمار يكصدهزار نامه مبالغه آميز و فاقد سند مي‌باشد. بيشترين تعداد نامه‌اي كه در منابع كهن ديده مي‌شود هجده و دوازده هزار است كه اين تعداد نيز مورد تاييد نمي‌باشد كه در ادامه به آن اشاره خواهيم نمود. در باره تعداد نامه‌هاي كوفيان در منابع كهن و معتبر تاريخ آمده است:
مورّخان، آمار نامه‎هاي رسيده به امام حسين (عليه‌السلام) را در مكه گوناگون نوشته‎اند. گروهي، 150 نامه نوشته‎اند كه هر نامه متعلّق به يك يا دو و يا چهار نفر بوده است.[1] گروهي ديگر تعداد نامه‎ها را مختلف نوشته‌اند از جمله طبري حدود 53[2]، بلاذري، 50[3]، دينوري 100 نامه[4]، عماد الدين طبري 400 نامه[5] و كاشفي به نقل از نورالائمّه خوارزمي ـ كه از ميان رفته است ـ 120 نامه[6] نوشته‎اند. اما ابن‌سعد تعداد نويسندگان نامه را 18 هزار نفر نگاشته است[7]، چنان كه سيّد‌بن‌طاووس گزارش كرده است كه در يك روز، 600 نامه براي امام آمد، تا آن كه 12 هزار نامه جمع شد.[8]
گزارش ابن‌سعد و ابن‌طاووس را نمي‎توان پذيرفت چرا كه آنچه در برخي از منابع كهن آمده، آن است كه تعداد بيعت كنندگان (نه نويسندگان نامه‎ها) 12 يا 18 هزار نفر بوده‎اند، از اين‎رو به نظر مي‎رسد اين دو نفر بين تعداد نويسندگان نامه‎ها و آمار بيعت كنندگان خلط كرده‎اند.
در جمع بندي ديدگاه مورّخان در اين باره، به نظر مي‎رسد گزارش 150 نامه با توجّه به كثرت قائلان و قدمت برخي از منابع آن، به واقعيت نزديك‎تر باشد. به اين معنا كه، اين 150 نامه از طرف دوازده يا هجده هزار نفر بيعت كننده به سوي امام نوشته شده است.

پی نوشتها:
[1] . ابن‌اعثم،‌ كتاب الفتوح،‌ ج5،‌ ص29؛ شيخ مفيد، الإرشاد، ج2، ص38؛ بلعمي، تاريخنامة طبري، ‌ج4، ص700؛ ابن‌فتال نيشابوري، روضة‌الواعظين، ص172؛ ابن‌جوزي،‌ اَلْمُنْتَظِم في تاريخ الملوك و الامم، ج5، ص327؛ خوارزمي، مقتل‌الحسين، ‌ج1، ص283؛ ابن‌شهرآشوب، مناقب آل‌ابي‎طالب، ج4، ص98 (وي نوشته‌ است هر نامه از سوي يك يا دو نفر بوده است)؛ اربلي، كشف الغمة، ج2، ص252؛ محمدبن‌طلحه شافعي، مَطالبُ‌ السَّؤُول في مناقب الرسول، ج2، ص71؛ سبط‌بن‌جوزي، تذكرة‌الخواص، ص244؛ سيد‌بن‌طاووس، اَلْمَلْهُوف عَليٰ قَتْلَي الطُّفُوف، ص105؛ ابن كثير، البداية و النهاية، ج8 ، ص162.
[2] . تاريخ الامم و الملوك، ج5، ص352. عبارت طبري در اين باره چنين است : ... فحملوا معهم نحواً من ثلاثة و خمسين صحيفة ... البته برخي از محققان معاصر، تعبير «ثلاثه» را تصحيف «مأئة» دانسته و گزارش طبري را نيز همان 150 نامه تلقي كرده‎اند و شاهد بر اين امر را نقل شيخ مفيد، ابن‌اعثم، خوارزمي و سبط‌بن‌جوزي گرفته‎اند كه آنان نيز150 نامه نوشته‎اند و احتمالا همه آنان از ابومخنف نقل كرده‎اند (يوسفي غروي، وقعة‌الطف، ص93). هم چنين بلعمي كه در قرن چهارم به ترجمه تاريخ طبري پرداخته است، آمار نامه‎ها را ـ چنان كه گفته شد ـ 150 نامه گفته است كه معلوم مي‎شود نسخه موجود از تاريخ طبري نزد او، 150 نامه بوده است. اما چنان كه در متن ملاحظه مي‎شود، بَلاذُري با اين كه احتمالا از ابومخنف نقل كرده است، 50 نفر گزارش كرده است، هم‎چنان كه سبط‌بن‌جوزي كه 150 نامه گزارش كرده است، از ابن‌اسحاق نقل كرده است، نه از ابومخنف (سبط‌بن‌جوزي، تذكرة‌الخواص، ص243).
[3] . انساب الاشراف، ج3، ص 370.
[4] . البته دينوري، ابتدا از 50 نامه از طرف دو يا سه يا چهار نفر از اشراف يا رؤساي كوفه خبر داده است كه حاملان آن، بِشْر (قَيْس) بن‌مُسْهِر و عبدالرحمن‌بن‌عُبَيْد اَرْحَبي بودند و سپس از 50 نامه ديگر توسط هاني‌بن‌هاني و سعيد‌بن‌عبد‎الله حَنفي(خَثْعَمِي) خبر داده است (الاخبار الطوال، ص339). عماد الدين طبري، كامل بهائي، ج2، ص272.
[5] . عماد الدين طبري، مناقب الطاهرين، ج2، ص604.
[6] . ملاحسين واعظ كاشفي، روضة‌الشهداء، ص205.
[7] . محمد‌بن‌سعد، ترجمة‌الحسين و مقتله، فصلنامه «تراثنا»، شماره 10، 1408ق، ص 174.
[8] . ا‌بن‌طاووس، اَلْمَلْهُوف عَليٰ قَتْلَي الطُّفُوف، ص105. ابن‌نما نيز به رقم دوازده هزار اشاره كرده است. (ابن‌نما، مثير الاحزان، ص26).
منبع:سایت انوار طاها
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
تازه های پرسش و پاسخ
موارد بیشتر برای شما
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
play_arrow
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
پرونده جدید علیه رسایی
play_arrow
پرونده جدید علیه رسایی
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
play_arrow
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
play_arrow
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
play_arrow
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
play_arrow
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
play_arrow
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
play_arrow
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
play_arrow
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
play_arrow
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
play_arrow
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم
play_arrow
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم