يکشنبه، 6 ارديبهشت 1394
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما

پرسش :

در صورت امكان به صورت مستند بيان فرماييد كه كوفيان چه تعداد نامه براي امام حسين عليه‌السلام فرستاند. برخي مي‌گويند هزران نامه و برخي ديگر اين آمار را 100 هزار نامه نوشته‌اند؟ آيا با توجه به امكانات نوشتاري در آن عصر امكان نگارش اين همه نامه بوده است؟


پاسخ :
خير آمار يكصدهزار نامه مبالغه آميز و فاقد سند مي‌باشد. بيشترين تعداد نامه‌اي كه در منابع كهن ديده مي‌شود هجده و دوازده هزار است كه اين تعداد نيز مورد تاييد نمي‌باشد كه در ادامه به آن اشاره خواهيم نمود. در باره تعداد نامه‌هاي كوفيان در منابع كهن و معتبر تاريخ آمده است:
مورّخان، آمار نامه‎هاي رسيده به امام حسين (عليه‌السلام) را در مكه گوناگون نوشته‎اند. گروهي، 150 نامه نوشته‎اند كه هر نامه متعلّق به يك يا دو و يا چهار نفر بوده است.[1] گروهي ديگر تعداد نامه‎ها را مختلف نوشته‌اند از جمله طبري حدود 53[2]، بلاذري، 50[3]، دينوري 100 نامه[4]، عماد الدين طبري 400 نامه[5] و كاشفي به نقل از نورالائمّه خوارزمي ـ كه از ميان رفته است ـ 120 نامه[6] نوشته‎اند. اما ابن‌سعد تعداد نويسندگان نامه را 18 هزار نفر نگاشته است[7]، چنان كه سيّد‌بن‌طاووس گزارش كرده است كه در يك روز، 600 نامه براي امام آمد، تا آن كه 12 هزار نامه جمع شد.[8]
گزارش ابن‌سعد و ابن‌طاووس را نمي‎توان پذيرفت چرا كه آنچه در برخي از منابع كهن آمده، آن است كه تعداد بيعت كنندگان (نه نويسندگان نامه‎ها) 12 يا 18 هزار نفر بوده‎اند، از اين‎رو به نظر مي‎رسد اين دو نفر بين تعداد نويسندگان نامه‎ها و آمار بيعت كنندگان خلط كرده‎اند.
در جمع بندي ديدگاه مورّخان در اين باره، به نظر مي‎رسد گزارش 150 نامه با توجّه به كثرت قائلان و قدمت برخي از منابع آن، به واقعيت نزديك‎تر باشد. به اين معنا كه، اين 150 نامه از طرف دوازده يا هجده هزار نفر بيعت كننده به سوي امام نوشته شده است.

پی نوشتها:
[1] . ابن‌اعثم،‌ كتاب الفتوح،‌ ج5،‌ ص29؛ شيخ مفيد، الإرشاد، ج2، ص38؛ بلعمي، تاريخنامة طبري، ‌ج4، ص700؛ ابن‌فتال نيشابوري، روضة‌الواعظين، ص172؛ ابن‌جوزي،‌ اَلْمُنْتَظِم في تاريخ الملوك و الامم، ج5، ص327؛ خوارزمي، مقتل‌الحسين، ‌ج1، ص283؛ ابن‌شهرآشوب، مناقب آل‌ابي‎طالب، ج4، ص98 (وي نوشته‌ است هر نامه از سوي يك يا دو نفر بوده است)؛ اربلي، كشف الغمة، ج2، ص252؛ محمدبن‌طلحه شافعي، مَطالبُ‌ السَّؤُول في مناقب الرسول، ج2، ص71؛ سبط‌بن‌جوزي، تذكرة‌الخواص، ص244؛ سيد‌بن‌طاووس، اَلْمَلْهُوف عَليٰ قَتْلَي الطُّفُوف، ص105؛ ابن كثير، البداية و النهاية، ج8 ، ص162.
[2] . تاريخ الامم و الملوك، ج5، ص352. عبارت طبري در اين باره چنين است : ... فحملوا معهم نحواً من ثلاثة و خمسين صحيفة ... البته برخي از محققان معاصر، تعبير «ثلاثه» را تصحيف «مأئة» دانسته و گزارش طبري را نيز همان 150 نامه تلقي كرده‎اند و شاهد بر اين امر را نقل شيخ مفيد، ابن‌اعثم، خوارزمي و سبط‌بن‌جوزي گرفته‎اند كه آنان نيز150 نامه نوشته‎اند و احتمالا همه آنان از ابومخنف نقل كرده‎اند (يوسفي غروي، وقعة‌الطف، ص93). هم چنين بلعمي كه در قرن چهارم به ترجمه تاريخ طبري پرداخته است، آمار نامه‎ها را ـ چنان كه گفته شد ـ 150 نامه گفته است كه معلوم مي‎شود نسخه موجود از تاريخ طبري نزد او، 150 نامه بوده است. اما چنان كه در متن ملاحظه مي‎شود، بَلاذُري با اين كه احتمالا از ابومخنف نقل كرده است، 50 نفر گزارش كرده است، هم‎چنان كه سبط‌بن‌جوزي كه 150 نامه گزارش كرده است، از ابن‌اسحاق نقل كرده است، نه از ابومخنف (سبط‌بن‌جوزي، تذكرة‌الخواص، ص243).
[3] . انساب الاشراف، ج3، ص 370.
[4] . البته دينوري، ابتدا از 50 نامه از طرف دو يا سه يا چهار نفر از اشراف يا رؤساي كوفه خبر داده است كه حاملان آن، بِشْر (قَيْس) بن‌مُسْهِر و عبدالرحمن‌بن‌عُبَيْد اَرْحَبي بودند و سپس از 50 نامه ديگر توسط هاني‌بن‌هاني و سعيد‌بن‌عبد‎الله حَنفي(خَثْعَمِي) خبر داده است (الاخبار الطوال، ص339). عماد الدين طبري، كامل بهائي، ج2، ص272.
[5] . عماد الدين طبري، مناقب الطاهرين، ج2، ص604.
[6] . ملاحسين واعظ كاشفي، روضة‌الشهداء، ص205.
[7] . محمد‌بن‌سعد، ترجمة‌الحسين و مقتله، فصلنامه «تراثنا»، شماره 10، 1408ق، ص 174.
[8] . ا‌بن‌طاووس، اَلْمَلْهُوف عَليٰ قَتْلَي الطُّفُوف، ص105. ابن‌نما نيز به رقم دوازده هزار اشاره كرده است. (ابن‌نما، مثير الاحزان، ص26).
منبع:سایت انوار طاها
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
تازه های پرسش و پاسخ
موارد بیشتر برای شما
حمله پهپادی سپاه علیه یک سامانه راداری آمریکا در پایگاه شیخ عیسی
play_arrow
حمله پهپادی سپاه علیه یک سامانه راداری آمریکا در پایگاه شیخ عیسی
تشکیل دیوار انسانی در ساحل سرخ هرمز
play_arrow
تشکیل دیوار انسانی در ساحل سرخ هرمز
سرلشکر عبداللهی: خودکفایی دفاعی مهم‌ترین درس جنگ بود
play_arrow
سرلشکر عبداللهی: خودکفایی دفاعی مهم‌ترین درس جنگ بود
سرلشکر عبداللهی: آمریکایی‌ها را تا قطب جنوب عقب می‌رانیم
play_arrow
سرلشکر عبداللهی: آمریکایی‌ها را تا قطب جنوب عقب می‌رانیم
درگذشت بازیکن ۱۶ ساله آرژانتینی پس از برخورد توپ به سر + فیلم
play_arrow
درگذشت بازیکن ۱۶ ساله آرژانتینی پس از برخورد توپ به سر + فیلم
بازدید کیم جونگ‌اون از پیست اسکی جدید در کره شمالی + فیلم
play_arrow
بازدید کیم جونگ‌اون از پیست اسکی جدید در کره شمالی + فیلم
دبیرکل ناتو: آمریکا ناچار است حضور نظامی خود در سراسر جهان را بازنگری کند + فیلم
play_arrow
دبیرکل ناتو: آمریکا ناچار است حضور نظامی خود در سراسر جهان را بازنگری کند + فیلم
تصاویر نزدیک از کشتی‌های هدف حمله سپاه در تنگه هرمز + فیلم
play_arrow
تصاویر نزدیک از کشتی‌های هدف حمله سپاه در تنگه هرمز + فیلم
تراکتورهای برقی بدون راننده در چین + فیلم
play_arrow
تراکتورهای برقی بدون راننده در چین + فیلم
گشت‌زنی قایق‌های تندروی نیروی دریایی سپاه در خلیج فارس + فیلم
play_arrow
گشت‌زنی قایق‌های تندروی نیروی دریایی سپاه در خلیج فارس + فیلم
یک نیمرو صبحانه متفاوت!
play_arrow
یک نیمرو صبحانه متفاوت!
خلاصه دیدار عراق یک - ایران یک
play_arrow
خلاصه دیدار عراق یک - ایران یک
برائت خانواده جانباختگان اتوبوس آبدانان از هنجارشکنان
play_arrow
برائت خانواده جانباختگان اتوبوس آبدانان از هنجارشکنان
پزشکیان خطاب به مدال‌آوران المپیاد: خداوکیلی دوست‌تون دارم
play_arrow
پزشکیان خطاب به مدال‌آوران المپیاد: خداوکیلی دوست‌تون دارم
سردار قریشی: دنبال تغییر رژیم جمهوری اسلامی بودند ولی الان رژیم‌های خودشان تغییر می‌کند + فیلم
play_arrow
سردار قریشی: دنبال تغییر رژیم جمهوری اسلامی بودند ولی الان رژیم‌های خودشان تغییر می‌کند + فیلم