پرسش :

خیلی از دختران به علّت فقر و نداری، از ازدواج محروم هستند، چطور باید این مشکل را حل کرد؟

پاسخ :
کانون ازدواج یک کانون مبارک و بابرکت در اسلام است و یکی ازسنّت‌های ارزشمند به شمار می‌رود، و این سنّت نیکو علاوه بر ارضای جنسی باعث تکامل، آرامش و بالندگی روحی و معنوی می‌گردد؛ و اگر طبق ضوابط عقل و شرع مقدّس انجام شود، باعث تقرّب انسان به خدا و نزول خیر و برکات می‌گردد. پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ می‌فرماید:«ما بُنِی فی الاِسلامِ بِناءٌ أَحَبَّ اِلی اللهِ و أَعَزَّ مِنَ التَّزْویجِ؛ هیچ کانونی در اسلام برپا نشده است که نزد خداوند از کانون ازدواج محبوب‌تر و عزیزتر باشد.»[1]
امّا خداوند متعال کسانی را که به هر جهت اسباب و امکانات ازدواجشان فراهم نشده و نتوانسته‌اند ازدواج کنند، دستور داده که تقوی و پاکدامنی پیشه کنند تا خداوند از فضل خود آنان را بی‌نیاز گرداند. وَلْیسْتَعْفِفِ الَّذینَ لا یجِدُونَ نِکاحاً حَتّی یغْنِیهُم اللهُ مِنْ فَضْلِهِ[2]. پس آنچه که در زندگی در درجة اول اهمیت دارد، بندگی و اطاعت خداوند و حفظ پاکدامنی و عفّت است.
مشکل مطرح شده یک مشکل جدّی و دامنگیر در جامعة ما است، که باید ریشه‌یابی و مشکل گشایی کرد. در نگاه اوّل، علّت اصلی مشکلات این است که جامعة ما هنوز از اسلام ناب محمّدی فاصلة زیادی دارد. دریغا! که هنوز چهرة اسلام، در بسیاری از مسائل پشت پرده مانده است. و پرده‌های جهل، خرافات و آداب و رسوم جاهلی جلوی خورشید درخشان اسلام را گرفته است. اگر در ازدواج اسلام معیار و ملاک بود، اکثر یا همة این مشکلات وجود نداشت. مگر نشنیده‌ایم که پیامبر بزرگوار در یک جلسه و در عرض چند دقیقه، تمام مراحل یک ازدواج از قبیل: خواستگاری، تعیین مهریه، خواندن عقد و ... را اجرا فرمود و دست زن و شوهر را به هم داده و روانة منزلشان می‌کردند؟!
واقعیت این است که خود دختر و خانواده‌اش باید در امر ازدواج و انتخاب همسر سهیم باشند. در تاریخ صدر اسلام نقل شده است کسانی که دختران دم بخت داشتند، در حضور پیامبر ـ صلی الله علیه و آله ـ و در مسجد به صورت علنی برای عموم مطرح می‌کردند و هیچ گونه عیب و ایرادی هم نداشت. شاید امروزه دیگر نتوان به صورت علنی مطرح کرد، امّا می‌توان به صورت غیر مستقیم و با راهکارهایی مسئله را بیان کرد. مثلاً از فردی متدین و رازدار خواست که مسأله را به فرد مورد نظر و به شکل غیر مستقیم بیان نماید.
اکنون چه باید کرد؟
1. اوّل این‌که در جامعه فرهنگ سازی کرده و دستورات اصیل اسلامی عملی شود. و دوّم این‌که تک تک ما باید ایمان خود را تقویت کنیم، چرا که اگر کسی ایمانش قوی باشد و به امدادهای الهی ـ که خود خداوند وعده داده است ـ امیدوار و اطمینان داشته باشد، دیگر از ازدواج به علّت فقر کناره‌گیری نمی‌کند. چرا که خود خداوند فرموده است که: وَ أنْکحُوا الْایامی مِنْکمْ ... إنْ یکونُوا فُقَراءَ یغْنِهِمْ اللهُ مِن فَضْلِهِ جوانان بدون همسر را همسر دهید ... اگر فقیر باشند خداوند به فضل و رحمت خود، آنان را غنی و بی‌نیاز می‌کند.[3]
و پیامبر اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ در تأیید این آیه می‌فرماید:«کسی که ازدواجش را از ترس فقر و ناداری ترک کند همانا به خداوند گمان بد برده است».[4] امّا این فقط وعده نیست بلکه در زندگی روزمره افراد زیادی را که فقیر بودند و بعد از ازدواج از لطف الهی تمکن مالی پیدا کرده‌اند، می‌بینیم.
2. اقدام بزرگترها و افراد خیر، برای آشنایی دختر و پسر و همسریابی آنها و کمک خداپسندانه در این راه:
یکی از بهترین عبادات و کارهایی که موجب خشنودی خداوند می‌شود و در سعادت دنیا و آخرت انسان نقش دارد، «وساطت در امر ازدواج و فراهم کردن مقدّمات و اسباب تشکیل خانوادة جوانان»‌است.[5] چرا که پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ می‌فرماید:«... خداوند به کسی که برای ازدواج دیگران اقدام نماید، برای هر قدمی که بردارد و هر کلمه‌ای که بگوید، اجر و ثواب عبادت یک سال که روزها روزه‌دار باشد و شب‌ها نماز بخواند، به او عطا می‌فرماید».[6]
پس لازم است افرادی در این راه خیر اقدامات خداپسندانه بردارند، البته در بعضی شهرها از جمله قم، مؤسساتی بدین منظور تأسیس شده است که اقدامات خوب و خداپسندانه‌ای در زمینة مشاوره و آموزش شیوه‌های همسرداری و خانه‌داری و کمک در همسریابی و آشنایی دختر و پسر دارند. مثل مؤسسة خیریة الزهراء(س) قم[7]» که این مؤسسه شعبه‌هایی در برخی از شهرستان‌ها دارد و علاوه بر آن، در امر کمک جهیزیه و خدمات مالی برای افرادی که توانایی مالی کمتری دارند هم قدم‌های شایانی برمی‌دارد.

توصیه‌های دیگر:
1. امید به لطف و گشایش‌های الهی داشته باشید و در این راه از دعا و نذر و نیاز به درگاه الهی دریغ نفرمایید.
2. توسّل به ائمة اطهار ـ علیهم السّلام ـ داشته باشید و آنها را واسطه قرار دهید، چه بسا کسانی که حاجاتشان را در امر ازدواج از حضرت فاطمة معصومه ـ سلام الله علیها ـ گرفته‌اند.
3. تلاش بیشتر و روزافزون برای شکوفایی استعدادها و توانایی‌های خود و یادگیری فنون و هنرهای مختلف و پر کردن اوقات فراغت داشته باشید.
4. نیکو کردن اخلاق حسنه و خوش برخورد بودن در محیط اطراف به خصوص در خانه سعی کنید با کمال متانت و گذشت و فداکاری رفتار کرده، به آنها کمک نمایید.
5. صبور و بردبار بودن؛ چرا که صبر و شکیبایی کلید معنویات و گشایش‌های نعمت‌ها و الطاف الهی است.
6. توجّه به ضعف‌ها و خصلت‌های ناپسند خود و رفع آنها؛ چه بسا به دلیل وجود یک صفت بد یا یک رذیلة اخلاقی و رفتاری در ما، خداوند نعمتی و یا لطفی را از ما دور کند.
7. توجه نکردن به حرف‌ها و نقل‌های مردم و برخورد کردن با آنها به صورت سعة صدر و گذشت از آنها با کمال بزرگواری.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1.واسونی، جی پی، ده فرمان برای ازدواج موفق، مترجم، نغمه محرابی، تهران: محراب دانش، 1389.
2.حسینی، سیدمهدی، فنون همسریابی و همسرگزینی برای دختران، تهران: ساوالان،1390.
3.لقمانی، احمد، راز سختی‌ها و بلاها در زندگی، قم: عطر سعادت، 1380.
4.مظاهری، علی اکبر، جوانان و انتخاب همسر، قم: پارسیان، 1390.
5.امینی، ابراهیم، انتخاب همسر، تهران: انجمن اولیاء و مربیان، 1387.

پی نوشت ها:
[1]. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، تهران، مکتب الاسلامیة، بی‌تا، ج103، ص 222.
[2]. نور/33،
[3]. نور/32.
[4]. حرّ عاملی، محمدحسن، وسائل الشیعه، تهران، مکتبة الاسلامیه، 1384 هـ.ق، ج14، ص24.
[5]. مظاهری، علی اکبر، جوانان و انتخاب همسر، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1375، ص 96.
[6]. وسائل الشیعه، همان، ج14، ص 27.
[7]. نشانی: قم، خیابان 19 دی (باجک)، روبروی مخابرات، پلاک 183، تلفن 37713130 و 37727850 ـ 025.

منبع: اندیشه قم