پرسش :
احتراما با توجه به وصیت نامه همسرم که در جبهههاى نبرد حق علیه باطل به شرف شهادت نائل آمده خواهشمند است به سؤالات ذیل پاسخ فرمایید: 1- به دلیل وجود اختلافات و مشکلات عدیده این جانب به اتّفاق فرزندم ناگزیر به ترک خانهاى که متعلّق به همسرم بوده است هستم و لذا قصد آن دارم با رعایت حق شفعه نسبت به فروش بىقید و شرط سهم الارث خود و فرزندم که قیمومیت او را به عهده دارم اقدام نمایم آیا فروش خانه مذکور به صرف وجود این جمله: «خانهام را تا زمان حیات مادرم نبایستى بفروشید زیرا او حق این را دارد که تا آخر عمرش در آن زندگى کند» در وصیتنامه، صرف نظر از شرائط زمان تحریر آن، بر خلاف موازین شرع مقدس اسلام است یا تنها براى این جانب تعهّد اخلاقى ایجاد مىنماید. آیا کلّ وصیتنامه براى کلیه ورثه لازم الإجراء است یا تنها براى این جانب؟ 2- در صورتى که فروش خانه بر خلاف شرع باشد و چنانچه مادر شهید حق داشته باشد مادامىکه در قید حیات است در آن خانه سکونت نماید- با عنایت به اینکه قسمت اعظم آن خانه متعلّق به طفل صغیر شهید مىباشد- در صورتى که خانه در تصرّف کامل مادر شهید باشد و یا این جانب ناگزیر به فروش غیر عادلانه آن (مثلا با اقساط 25 ساله) به مادر شهید گردم که نتیجتا در درازمدت منجر به تضییع حقّ فرزند شهید شود مسئولیت شرعى آن به عهده چه کسى خواهد بود؟ و تکلیف شرعى من در این میان چیست؟ 3- با توجه به این جمله از وصیتنامه که: «تمام اموال جزیی و خانه و ماشین و غیره که دارم متعلّق به فرزندم مىباشد که بایستى فقط همسرم بعنوان قیم عمل کند تا بزرگ شود» اصولا این جانب حق دارم تا نحوى که مصلحت آتى صغیر ایجاب نماید در مورد اموال مذکور تصمیمگیرى نمایم یا خیر؟ 4- آیا این جانب حق دارم مهریه خود را نقدا درخواست نمایم یا خیر؟ و با توجّه به اینکه در وصیتنامه تصریح گردیده که: «کلیه اموالم متعلّق به فرزندم مىباشد» از محل فروش کدام اموال باید مهریه این جانب پرداخت گردد و آیا مىشود، لوازم و مایحتاج زندگى را براى تأمین آن فروخت یا خیر؟
پاسخ :
ج1- وصیت سکنى منزل براى مادر و واگذارى اموال به فرزند در ثلث مجموع ترکه نافذ و در زائد بر آن موقوف بر اجازه ورثه است.
ج2. بدهى شهید بابت مهریه زوجه و غیره مقدّم بر وصیت است و از اصل ترکه خارج مىشود.
ج3. و زن از قیمت ساختمان منزل و از اعیان منقولات ارث مىبرد.
ج4. و قیم صغیر مکلف است اموال صغیر را حفظ کند تا پس از بلوغ و رشد او تحویل وى دهد مگر آن که مصلحت صغیر ایجاب کند که تمام یا قسمتى از اموال او را برایش بفروشد و وصیت سکناى منزل براى مادر مانع از فروش منزل نیست ولى مشترى حق ندارد موصى لها را از سکونت منع کند.
منبع: استفتائات امام خمینی(ره)، ج2، ص449
ج1- وصیت سکنى منزل براى مادر و واگذارى اموال به فرزند در ثلث مجموع ترکه نافذ و در زائد بر آن موقوف بر اجازه ورثه است.
ج2. بدهى شهید بابت مهریه زوجه و غیره مقدّم بر وصیت است و از اصل ترکه خارج مىشود.
ج3. و زن از قیمت ساختمان منزل و از اعیان منقولات ارث مىبرد.
ج4. و قیم صغیر مکلف است اموال صغیر را حفظ کند تا پس از بلوغ و رشد او تحویل وى دهد مگر آن که مصلحت صغیر ایجاب کند که تمام یا قسمتى از اموال او را برایش بفروشد و وصیت سکناى منزل براى مادر مانع از فروش منزل نیست ولى مشترى حق ندارد موصى لها را از سکونت منع کند.
منبع: استفتائات امام خمینی(ره)، ج2، ص449
