پرسش :

پدر این جانبان در حدود پنجاه سال قبل به رحمت حقّ واصل شده است، پس از فوت او جلسه‏اى در حضور عالمان محلّ تشکیل شده و تمام ما ترک متوفّى صورت‏‌بردارى شده و پس از وضع دیون و ثلث، میزان سهم ارث ورّاث معین گردیده و (به شرح مندرج در حاشیه تقسیم‏نامه، و طبق اقرارنامه‌‏هاى جداگانه که در همان تاریخ به خط و مهر عالمان تنظیم گردیده) سهم ورّاث تأدیه شده و سهم ارث ورّاث صغیر نیز به قیم منصوص شرعى و قانونى آنان پرداخت گردیده است، و کلّیه اقرارنامه‌‏ها از طرف قیم منصوص و فرزندان او و وارث ذکور کبیر تسجیل شده، و حاشیه اقرارنامه‌‏ها از طرف عالمان مذکور با تصریح به اقرار مقرّین بعد التعریف القطعىّ در حضور آنان‏ تسجیل و مهر شده است. صورت متروکات، تقسیم‏نامه و اقرارنامه‌‏ها جهت ملاحظه پیوست است. حال با این شرح، آیا پس از پنجاه سال بعضى از ورّاث شرعا مجاز هستند با ادّعاء این‌که در ذیل اقرارنامه و تقسیم‏نامه امضاء یا مهر ندارند مجدّدا به مقام مطالبه سهم الارث برآیند؟ و همچنین آیا مسجّلین اقرارنامه‌‏ها و تقسیم‏نامه شرعا مى‌‌‌‌‌‌‏‌توانند به خلاف شهادت خود به عنوان نیابت (وکیل) از مقرّ نسبت به مقرّ به مجدّدا ادّعاء سهم ارث بکنند؟ استدعا مى‌‏شود ضمن توضیح این نکته که آیا نداشتن مهر یا امضاء ورّاث إناث یا ذکور در ذیل اقرارنامه (که اقرار خود یا قیم شرعى و قانونى آنان در پنجاه سال قبل- با حضور و اقرار شفاهى آنان- در محضر عالم شرع تنظیم و تسجیل شده و به امضاء قیم و شهود ذکور رسیده) شرعا مى‌‌‌‌‌‏تواند مانع نفوذ اقرارنامه باشد؟ حکم شرعى مسأله را مرقوم فرمایید تا به وظیفه شرعى عمل شود.

پاسخ :
تقسیم ترکه بین ورثه اگر با حضور کبار و قیم صغار طبق احکام شرعیه در باب میراث انجام شده کسى حقّ اعتراض ندارد، ولى اگر در «اصل تقسیم» بین ورثه اختلافى باشد1 مى‌‌‌‌‌‌‏‌توانند در محکمه صالحه طرح دعوى نموده و حلّ و فصل اختلاف گردد، و در این صورت اسناد کتبى شرعا اعتبار و حجّیت ندارد مگر موجب علم و اطمینان شود.

پی‌نوشت:
1. يعنى کسانى مدّعى باشند که اصلا «تقسيم ترکه» نشده است.
منبع: استفتائات امام خمینی(ره)، ج‏3، ص393