پرسش :

1- شخصى فوت نموده و دارایى او عبارت از دو باب خانه و نه باب مغازه و مبلغى پول است، و در وصیت‌نامه شرعى ارشد اولاد خود را وصىّ قرار داده که پس از فوت تمام دارایى و أملاک موصى را به حیطه تصرّف در آورد و پس از اداء دیون کما فرض اللّه بین ورّاث تسهیم گردد، و درآمد مغازه‏‌ها را تا مدّت بیست سال بابت ثلثیه موصى به صرف استیجار سى سال نماز و روزه و سایر خیرات که در وصیت‌نامه قید شده برساند، و بعد از بیست سال آنها هم کما فرض اللّه بین ورّاث تسهیم گردد. حال (در اثر عدم سازش و عدم متابعت بعضى از ورّاث) آیا وصىّ مى‌‌‌‌‌‏تواند هشت باب مغازه را به فروش برساند و طبق‏ وصیت‌نامه به ثلثیه عمل کند و بقیه را تقسیم کند (زیرا در مدّت بیست سال معلوم، نیست وصىّ زنده باشد) و آیا وصىّ مى‌‌‌‌‌‏تواند دو باب خانه را به اجازه اشخاصى که مستضعف باشند بدهد و مال الاجاره آنها را (پس از خرج تعمیرات و سایر جهاتى که مانع ویران شدن آن شود) بابت سهم امام که میت بدهکار بوده محسوب دارد؟ 2- یک نفر کاسب پیر مرد خیاط که مستأجر دو باب مغازه بوده در مدّت هشت سال در حدود مبلغ دوازده هزار تومان (بابت کرایه مغازه، و مخارج مربوطه به دادگسترى، و حقّ الوکاله، و سایر مخارج مربوطه طبق دو فقره حکم صادرشده دادگسترى) مدیون و در اثر عدم توانایى تخلیه کرده است، و چنانچه اجرائیه صادر شود محکوم به پرداخت وجه مذکور مى‌‌‏گردد، و چون توانایى ندارد محکوم به زندان مى‌‏شود، براى جلوگیرى از تعقیب نامبرده و برائت ذمّه از مستأجر اجازه فرمایید مبلغ نامبرده بابت سهم امام علیه السّلام محسوب گردد که در نتیجه برائت ذمّه از مستأجر و موجر حاصل شده و اداء دین طرفین گردد.

پاسخ :
1- بدون اجازه همه ورثه فروش صحیح نیست، و با اجازه در صورتى صحیح است که قبلا به وصیت عمل شود به این نحو که سى سال نماز و روزه و سایر اعمال مورد وصیت را از جاى دیگر بدهند، و بعد أملاک را بفروشند و مقدارى که صرف وصیت شده را از آن بردارند و بقیه را تقسیم کنند) و تا دین میت اداء نشده تصرّف در ترکه جایز نیست.
2- اگر تمکن از اداء دین خود ندارد باید به او مهلت داده شود.
منبع: استفتائات امام خمینی(ره)، ج‏3، ص424