پرسش :

هرگاه جرح خطأى محض با عناوین مختلف (حارصه، دامیه، متلاحمه، سمحاق، موضحه، هاشمه، منقله، مأمومه و دامغه)1 در سر و صورت و یا دیگر اعضاء بدن با علم قاضى ثابت شود، آیا دیه بر عاقله است یا بر جانى؟

پاسخ :
در موضحه، هاشمه، منقله، مأمومه، دامغه در مواردى که در صورت ثبوت با بینه دیه بر عاقله است، اگر در آن موارد با علم قاضى ثابت شود دیه بر عاقله خواهد بود.
پی‌نوشت:
1. حارصه: خراش پوست، بدون آنکه خون جارى شود- ديه آن يک شتر.
داميه: خراشى که از پوست بگذرد و مقدار اندکى وارد گوشت شود و همراه با جريان خون (کم يا زياد) باشد- ديه آن دو شتر.
متلاحمه: جراحتى که موجب بريدگى عميق گوشت شود لکن به پوست نازک روى استخوان نرسد- ديه آن سه شتر.
سمحاق: جراحتى که از گوشت بگذرد و پوست نازک روى استخوان برسد- ديه آن چهار شتر.
موضحه: جراحتى که از گوشت بگذرد و پوست نازک روى استخوان را کنار زده و سفيدى استخوان را آشکار کرده- ديه آن پنج شتر.
هاشمه: عملى که استخوان را بشکند گرچه جراحتى را توليد نکرده باشد- ديه آن ده شتر.
منقله: جراحتى که درمان آن جز با جابه‌جا کردن استخوان ميسّر نباشد- ديه آن پانزده شتر.
مأمومه: جراحتى که به کيسه مغز برسد- ثلث ديه کامل و يا 33 شتر ديه دارد.
دامغه: جراحتى که کيسه مغز را پاره کند- غير از ثلث ديه کامل، ارش بر او افزوده مى‌‏گردد.
تحرير الوسيله با ترجمه، ج 4، صص 423-424.

منبع: استفتائات امام خمینی(ره)، ج‏3، ص464