جمعه، 23 آبان 1399
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما

دیدگاه اسلام در مورد رهبانیت

پرسش :

دیدگاه اسلام در مورد رهبانیت چیست؟


پاسخ :
«رهبانیت» از ماده «رهبه»، به معنى «خوف و ترس» است که در اینجا خوف و ترس از خدا منظور است، و به گفته «راغب» در «مفردات»: ترسى است که آمیخته با پرهیز و اضطراب باشد و «تَرَهُّب» به معنى «تعبد» و عبادت کردن و «رهبانیت» به معنى «شدت تعبد» است.

البته نوعى رهبانیت مطلوب در میان مسیحیان وجود داشت، هر چند در آئین مسیح چنین دستور الزامى به آنها داده نشده بود، ولى، پیروان مسیح آن رهبانیت را از حد و مرز آن بیرون برده و به انحراف و تحریف کشاندند.

به همین دلیل، اسلام به شدت آن را محکوم کرده، و حدیث معروف: «لا رَهْبانِیَّةَ فِى الإِسلامِ»؛ (در اسلام رهبانیت وجود ندارد) در بسیارى از منابع اسلامى دیده مى شود.(1)

از جمله بدعتهاى زشت مسیحیان در زمینه رهبانیت «تحریم ازدواج» براى مردان و زنان تارک دنیا بود، و دیگر «انزواى اجتماعى» و پشت پا زدن به وظائف انسان در اجتماع، و انتخاب صومعه ها و دیرهاى دورافتاده براى عبادت و زندگى در محیطى دور از اجتماع بود، سپس مفاسد زیادى در دیرها و مراکز زندگى رُهبانها، به وجود آمد .

درست است که زنان و مردان تارک دنیا (راهبها و راهبه ها) خدمات مثبتى نیز انجام مى دادند، از جمله پرستارى بیمارانِ صعب العلاج و خطرناک، همچون جذامیان، و تبلیغ در نقاط بسیار دوردست و در میان اقوام وحشى، و مانند اینها، و همچنین برنامه هاى مطالعاتى و تحقیقاتى، ولى این امور در برابر کل این برنامه، مسأله ناچیز و کم اهمیتى بود، و در مجموع مفاسد آن به مراتب بیشتر بود.

اصولاً انسان، موجودى است که براى زندگى در اجتماع ساخته شده، و تکامل معنوى و مادى او نیز در همین است که زندگى جمعى داشته باشد، و لذا هیچ یک از مذاهب آسمانى این معنى را از انسان نفى نمى کند، بلکه پایه هاى آن را محکم تر مى سازد.

خداوند در انسان «غریزه جنسى» براى حفظ نسل آفریده، هر چیزى که آن را به طور مطلق نفى کند مسلماً باطل است.

زهد اسلامى، که به معنى سادگى زندگى و حذف تجملات و عدم اسارت در چنگال مال و مقام است، هیچ ارتباطى به مسأله «رهبانیت» ندارد، زیرا «رهبانیت» به معنای جدائى و بیگانگى از اجتماع است، و «زهد» به معنى آزادگى و وارستگى به خاطر اجتماعى تر زیستن است.

در حدیث معروفى مى خوانیم: «عثمان بن مظعون» فرزندش از دنیا رفته بود، بسیار غمگین شد، تا آنجا که خانه اش را مسجد قرار داد و مشغول عبادت شد (و هر کار را جز عبادت ترک گفت) این خبر به رسول خدا(صلى الله علیه و آله) رسید، او را احضار کرده، فرمود: «یَا عُثْمَانُ! إِنَّ الله تَبارَکَ وَ تَعالى لَمْ یَکْتُبْ عَلَیْنَا الرَّهْبَانِیَّةَ، إِنَّمَا رَهْبَانِیَّةُ أُمَّتِی الْجِهَادَ فِی سَبِیلِ الله»؛ (اى عثمان! خداوند متعال رهبانیت را براى امت من مقرر نداشته، رهبانیت امت من جهاد در راه خدا است).(2)
اشاره به این که: اگر مى خواهى پشت پا به زندگى مادى بزنى، این عمل را به صورت منفى و انزواى اجتماعى انجام مده، بلکه در یک مسیر مثبت، یعنى جهاد در راه خدا، آن را جستجو کن.

سپس، پیامبر(صلى الله علیه وآ له) بحث مشروحى درباره فضیلت نماز جماعت براى او بیان فرمود که تأییدى است، بر نفى رهبانیت و انزوا.

در حدیث دیگرى از امام موسى بن جعفر(علیه السلام) مى خوانیم: که برادرش على بن جعفر(علیه السلام) از محضرش پرسید: «الرَّجُلُ الْمُسْلِمُ هَلْ یَصْلَحُ لَهُ أَنْ یَسِیحَ فِی الأَرْضِ أَوْ یَتَرَهَّبُ فِی بَیْت لایَخْرُجُ مِنْهُ؟ قَالَ(علیه السلام): لا»؛ (آیا براى مرد مسلمان سزاوار است دست به سیاحت بزند، یا رهبانیت اختیار کند، و در خانه اى بنشیند و از آن خارج نگردد؟ امام(علیه السلام) در پاسخ فرمود: نه).(3)

توضیح این که: سیاحتى که در این روایت از آن نهى شده، چیزى همردیف رهبانیت، یعنى یک نوع «رهبانیت سیّار» بوده است، به این معنى که بعضى از افراد، بى آنکه خانه و زندگى براى خود تهیه کنند، یا کسب و کارى داشته باشند، به صورت جهانگردى بدون زاد و توشه، دائماً از نقطه اى به نقطه دیگر مى رفتند، و با گرفتن کمک از مردم و گدائى، زندگى مى کردند، و آن را یک نوع زهد و ترک دنیا مى پنداشتند، ولى اسلام، هم «رهبانیت ثابت» را نفى کرده است و هم «رهبانیت سیّار» را، آرى از نظر تعلیمات اسلام، مهم آن است که انسان در دل اجتماع وارسته و زاهد باشد، نه در انزوا و بیگانگى از اجتماع!

پی نوشت:
(1). در «مجمع البحرین»، ماده «رهب» این حدیث آمده است، و در «نهایه» «ابن اثیر» نیز ذکر شده.
(2). «بحار الانوار»، جلد 70، صفحه 114، حدیث 1، باب نهى از رهبانیت.
(3). «بحار الانوار»، جلد 70، صفحه 119، حدیث 10.

منبع: تفسیر نمونه، آیت الله العظمی مکارم شیرازی، دارالکتب الإسلامیه، چاپ بیست و هفتم، ج 23، ص 397.
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
تازه های پرسش و پاسخ
موارد بیشتر برای شما
حمله پهپادی سپاه علیه یک سامانه راداری آمریکا در پایگاه شیخ عیسی
play_arrow
حمله پهپادی سپاه علیه یک سامانه راداری آمریکا در پایگاه شیخ عیسی
تشکیل دیوار انسانی در ساحل سرخ هرمز
play_arrow
تشکیل دیوار انسانی در ساحل سرخ هرمز
سرلشکر عبداللهی: خودکفایی دفاعی مهم‌ترین درس جنگ بود
play_arrow
سرلشکر عبداللهی: خودکفایی دفاعی مهم‌ترین درس جنگ بود
سرلشکر عبداللهی: آمریکایی‌ها را تا قطب جنوب عقب می‌رانیم
play_arrow
سرلشکر عبداللهی: آمریکایی‌ها را تا قطب جنوب عقب می‌رانیم
درگذشت بازیکن ۱۶ ساله آرژانتینی پس از برخورد توپ به سر + فیلم
play_arrow
درگذشت بازیکن ۱۶ ساله آرژانتینی پس از برخورد توپ به سر + فیلم
بازدید کیم جونگ‌اون از پیست اسکی جدید در کره شمالی + فیلم
play_arrow
بازدید کیم جونگ‌اون از پیست اسکی جدید در کره شمالی + فیلم
دبیرکل ناتو: آمریکا ناچار است حضور نظامی خود در سراسر جهان را بازنگری کند + فیلم
play_arrow
دبیرکل ناتو: آمریکا ناچار است حضور نظامی خود در سراسر جهان را بازنگری کند + فیلم
تصاویر نزدیک از کشتی‌های هدف حمله سپاه در تنگه هرمز + فیلم
play_arrow
تصاویر نزدیک از کشتی‌های هدف حمله سپاه در تنگه هرمز + فیلم
تراکتورهای برقی بدون راننده در چین + فیلم
play_arrow
تراکتورهای برقی بدون راننده در چین + فیلم
گشت‌زنی قایق‌های تندروی نیروی دریایی سپاه در خلیج فارس + فیلم
play_arrow
گشت‌زنی قایق‌های تندروی نیروی دریایی سپاه در خلیج فارس + فیلم
یک نیمرو صبحانه متفاوت!
play_arrow
یک نیمرو صبحانه متفاوت!
خلاصه دیدار عراق یک - ایران یک
play_arrow
خلاصه دیدار عراق یک - ایران یک
برائت خانواده جانباختگان اتوبوس آبدانان از هنجارشکنان
play_arrow
برائت خانواده جانباختگان اتوبوس آبدانان از هنجارشکنان
پزشکیان خطاب به مدال‌آوران المپیاد: خداوکیلی دوست‌تون دارم
play_arrow
پزشکیان خطاب به مدال‌آوران المپیاد: خداوکیلی دوست‌تون دارم
سردار قریشی: دنبال تغییر رژیم جمهوری اسلامی بودند ولی الان رژیم‌های خودشان تغییر می‌کند + فیلم
play_arrow
سردار قریشی: دنبال تغییر رژیم جمهوری اسلامی بودند ولی الان رژیم‌های خودشان تغییر می‌کند + فیلم