جمعه، 23 آبان 1399
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما

دیدگاه قرآن در مورد زندان

پرسش :

دیدگاه قرآن در مورد «زندان» چیست؟


پاسخ :
در واقع زندان یکى از ضرورتهاى اجتماعى است؛ چه براى مجازات مجرمان باشد، یا اصلاح و تأدیب آنها، یا قطع خطر، یا قطع مادّه فساد، و یا غیر از اینها، در قرآن مجید نیز اشارات متعدّدى به این معنى شده است. البته الفاظى که مفهوم «زندان» را در لغت عرب در کتاب و سنّت (قرآن و حدیث) مى رساند زیاد است، که بعضى به وضوح این معنى را مى رساند و بعضى قابل بحث و گفتگو است.

از جمله واژه «سجن» است که در نُه مورد از آیات قرآن مجید در سوره «یوسف» به مناسبت زندانى شدن این پیامبر بزرگ و پاکدامن، به کار رفته است ـ گاه خود این واژه و گاه مشتقات آن ـ و در یک مورد نیز در داستان فرعون در سوره شعرا دیده مى شود که خطاب به Kموسى بن عمرانL کرده و او را تهدید به سجن مى کند و مى گوید: «لَئِنِ اتَّخَذْتَ اِلهاً غَیْرِى لاَجْعَلَنَّکَ مِنَ الْمَسْجُونینَ»(1)؛ ([فرعون خشمگین شد و] گفت: اگر معبودى غیر از من برگزینى، مسلماً تو را از زندانیان قرار خواهم داد!). از این تعبیرات به خوبى استفاده مى شود که در عصر حضرت موسى(علیه السلام) و فرعون، و حتّى قبل از آن در عصر حضرت یوسف(علیه السلام) و عزیز مصر، زندان به معنى واقعى وجود داشت که باگناه و بى گناه را در آن مى افکندند، به گونه اى که گاه سالیان دراز در زندان مى ماندند و فراموش مى شدند.

دیگر واژه «حبس» است، که در دو مورد در قرآن مجید به کار رفته، امّا نه در معنى زندان، ولى در احادیث اسلامى به طور وسیع و گسترده در این معنى به کار رفته است.(2) واژه «امساک»، که تنها در یک مورد در قرآن مجید به معنى زندان آمده است نیز قابل توجّه است و آن در مورد زنان زناکار است که قبل از نزول حکم حدّ زنا (تازیانه) وجود داشته، این تعبیر در آیه 15 سوره «نساء» به کار رفته است. واژه «نفى» از «ارض» ـ بیرون کردن از سرزمین ـ را که در آیه 33 سوره «مائده» آمده است بعضى به معنى زندان تفسیر کرده اند.

همچنین واژه «ارجاء» که در سوره اعراف، آیه 111 در داستان موسى و فرعون آمده،به عقیده بعضى به معنى زندانى کردن است که اطرافیان فرعون به او توصیه کردند موسى و هارون را زندانى کند تا زمانى که ساحران براى مبارزه با آن دو جمع شوند: «قالُوا اَرْجِهْ وَ اَخاهُ وَ اَرْسِلْ فِى الْمَدائِنَ حاشِرینَ». همین معنى با مختصر تفاوتى در آیه 36 سوره شعراء نیز دیده مى شود: «قالُوا اَرْجِة وَ اَخاهُ وَ ابْعَثْ فِى الْمَدائِنَ حاشِرینَ». ولى غالب مفسّران، «ارجاء» را به این معنى تفسیر نکرده اند، بلکه آن را به معنى تأخیر انداختن مى دانند، و با توجّه به معجزاتى که موسى در برابر فرعون اظهار کرده بود، و فرعون برنامه مبارزه ساحران را با او ترتیب مى داد بسیار بعید به نظر مى رسد که آنها را زندانى کرده باشد. به هر حال آنچه مسلّم است در قرآن مجید حداقل یک مورد از موارد حکم زندان دیده مى شود و همان گونه که در بالا اشاره شد با تعبیر «امساک» ذکر شده است مى فرماید: «و الَّلاتى یَأْتینَ الْفاحِشَةَ مِن نِسائِکُمْ فَاستَشْهِدُوا عَلَیْهِنَّ أَربَعَةً مِنْکُمْ فَإِنْ شَهِدُوا فَأَمْسِکُوهُنَّ فِى الْبُیُوتِ حَتّى یَتَوَفّاهُنَّ الْمُوتُ اَوْ یَجْعَلَ اللهُ لَهُنَّ سَبیلا»(3)؛ (و کسانى از زنان شما که مرتکب زنا شوند، چهار نفر از مسلمانان را به عنوان شاهد بر آنها بطلبید؛ اگر گواهى دادند آن زنان را در خانه‌ هاى خود نگاه دارید تا مرگشان فرا رسد یا اینکه خداوند راهى براى آنها قرار دهد).

معروف در میان مفسّران این است که این آیه ناظر به مجازات زنانى است که مرتکب زنا مى شدند پیش از آن که حدّ زنا نازل شود و در اینجا حکمشان به صورت «زندان ابد» ذکر شده، هر چند این حکم بعداً تبدیل به حکم جلد (تازیانه) یا رجم (سنگسار کردن) گردید. در جمله «اَمْسِکُوهُنَّ فِى الْبُیُوتِ حَتّى‌یَتَوَفّاهُنَّ الْمَوْتُ»؛ (آنها را در خانه ها نگهدارید تا مرگشان فرا رسد). اگر چه سخنى از زندان به میان نیامده، ولى نگهداشتن در خانه ها، تا آخر عمر چیزى شبیه زندان ابد است. این تنها موردى است که در قرآن درباره حکم زندان دیده مى شود.(4)

پی‌نوشت‌ها:
پی نوشت:
(1). قرآن کریم، سوره شعراء، آیه 29.
(2). براى اطلاع بیشتر از این احادیث مى توانید به کتاب میزان الحکمة، ری شهری، محمد، تحقیق: دار الحدیث، دار الحدیث 1416 ق، چاپ اول، ج 2، ص 176 مراجعه فرمائید که در آنجا در ابواب مختلفى درباره کسانى که حبس‌شان جایز است و کسانى که محکوم به حبس ابد هستند، و همچنین حقوق محبوسین و موارد حرمت حبس مشروحاً بحث شده است.
(3). قرآن کریم، سوره نساء، آیه 15.

​​​​​​​منبع: پیام قرآن‏، مکارم شیرازى، ناصر، تهیه و تنظیم: جمعى از فضلاء، دار الکتب الاسلامیه‏، تهران‏، ‏1386 ش‏، چاپ نهم، ج 10، ص 203.
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
تازه های پرسش و پاسخ
موارد بیشتر برای شما
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
play_arrow
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
play_arrow
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
play_arrow
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
play_arrow
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
play_arrow
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم
play_arrow
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم
تجمع اعتراضی پلیس فرانسه در برابر اقامتگاه ماکرون + فیلم
play_arrow
تجمع اعتراضی پلیس فرانسه در برابر اقامتگاه ماکرون + فیلم
واکنش جالب یک جنوبی به انفجارهای پیاپی سپاه در تنگه هرمز + فیلم
play_arrow
واکنش جالب یک جنوبی به انفجارهای پیاپی سپاه در تنگه هرمز + فیلم
کارشناس آمریکایی: ایران توانایی ضربه زدن به هر پایتختی در جهان را دارد + فیلم
play_arrow
کارشناس آمریکایی: ایران توانایی ضربه زدن به هر پایتختی در جهان را دارد + فیلم
محمدجواد لاریجانی: پایان خوب جنگ، دوره‌ای جهشی برای پیشرفت کشور رقم می‌زند + فیلم
play_arrow
محمدجواد لاریجانی: پایان خوب جنگ، دوره‌ای جهشی برای پیشرفت کشور رقم می‌زند + فیلم
روایتی از تصمیم شهید علی لاریجانی برای پخش کامل نطق بنی‌صدر از تلویزیون + فیلم
play_arrow
روایتی از تصمیم شهید علی لاریجانی برای پخش کامل نطق بنی‌صدر از تلویزیون + فیلم
محمدجواد لاریجانی: پایان خوب جنگ، دوره‌ای جهشی برای پیشرفت کشور رقم می‌زند + فیلم
play_arrow
محمدجواد لاریجانی: پایان خوب جنگ، دوره‌ای جهشی برای پیشرفت کشور رقم می‌زند + فیلم
وقتی دنیای واقعی به وایس‌سیتی تبدیل می‌شود + فیلم
play_arrow
وقتی دنیای واقعی به وایس‌سیتی تبدیل می‌شود + فیلم
امتناع نخست‌وزیر چک از دست دادن با نتانیاهو مقابل دوربین‌ها + فیلم
play_arrow
امتناع نخست‌وزیر چک از دست دادن با نتانیاهو مقابل دوربین‌ها + فیلم
ادعای ترامپ درباره جنگ با ایران: آن‌ها را مجبور کرده‌ایم چیزی در اختیار نداشته باشند + فیلم
play_arrow
ادعای ترامپ درباره جنگ با ایران: آن‌ها را مجبور کرده‌ایم چیزی در اختیار نداشته باشند + فیلم