زنان و تحصیل علم

پرسش :

به نظر شما ادامه تحصیلات خانم در مقاطع بالاتر (ارشد و ...) چگونه است با توجه به سخنی که حضرت زهرا (علیها السلام) فرمودند که بهترین حالت برای زن این است که نه مردی اورا ببییند و نه او مردی را ببیند. ولی در زمان ما که مقام معظم رهبری توصیه به علم آموزی و پیشرفت در تحصیل دارند.

پاسخ :
1. علمی که آموختنش بر هر انسان واجب است، آن علم خداشناسی، اثبات نبوّت پیامبر (صلّی الله علیه و آله) و امامت و معاد است. این نوع از علم تقلید بردار نیست، بلکه باید با دلیل و برهان باشد؛ یعنی اثبات خداوند واجب الوجود، نبوت پیامبر و عصمتش، امامت ائمه (علیهم السلام) و اعتقاد به معاد باید، با دلیل و برهان باشد، نه از روی تقلید.
2. علمی که فراگیری آن واجب کفایی است؛ عبارت است از: علم اصول فقه، کیفیت استدلال و اقامه برهان و علم طب برای معالجه انسان ها، علم ریاضی، به جهت نیاز در معاملات، تقسیم ارث و ...

3. دانشی که تعلیمش مستحب است، هر دانشی است که مردم به اندازه نیاز جامعه به فراگیری آن مشغول اند؛ یعنی به اندازۀ کافی متخصص در آن رشته وجود دارد.

4. علم حرام، هر علمی که آموختنش، به جهت قبح و ضررش از طرف شارع نهی شده است. مثل سحر، کهانت، قیافه و ... .[2]

بنابراین در مواردی که علم از قسم واجب عینی یا واجب کفایی (که کسی به آن اقدام نکرده است) باشد لازم است انسان (خواه مرد باشد یا زن باشد) به تحصیل آن اقدام کند.

البته بر زنان واجب است در محیط های آموزشی و جاهایی که مرد نامحرم حضور دارد رعایت پوشش کامل اسلامی را کرده و از تماس و اختلاط با نامحرم دوری کرده و سعی کنند در این راه مرتکب حرام نشوند.

گرچه در روایات ما وارد شده است بهترین حالت برای زن این است که نه مردی او را ببییند و نه او مردی را ببیند، اما این بدان معنا نیست که نباید حتی برای انجام امور مهم در جامعه دیده شوند! زیرا دیده شدن زن محجبه با رعایت فرهنگ حجاب (لباس و پوشش کامل مورد نظر اسلام ،متانت در سخن گفتن و رفتار) حرام نیست. و روایت مذکور یک حکم استحبابی را بیان می کند آنهم در جایی که پای انجام وظیفه واجب در میان نباشد. لذا حضرت زهرا (علیها السلام) برای احقاق حق حضرت علی (علیه السلام) از خانه بیرون آمد و در حالی که هم او مردان را می دید و هم مردان او را می دیدند برای آنان خطبه خواند و سخنرانی کرد. همچنین دختر گرامی ایشان حضرت زینب کبری (علیها السلام)، بعد از شهادت امام حسین (علیه السلام) چندین بار در حضور مردان سخنرانی کرده و جنایات خاندان بنی امیه را افشاء کردند. بنا بر این با رعایت موازین اسلامی در پوشش، راه رفتن ، سخن گفتن و... زنان می توانند در همه مقاطع تحصیلی حضور داشته باشند.

پی‌نوشت‌ها:
[1] مستدرک ‏الوسایل، ج 17 ص 249،حدیث 21250-  وَ عَنْهُ ص قَالَ طَلَبُ الْعِلْمِ فَرِیضَةٌ عَلَی کُلِّ مُسْلِمٍ وَ مُسْلِمَةٍ.
[2] علامه حلی، تذکرة الفقهاء، ج 9، ص 36 – 37، چاپ جدید.

منبع: حوزه نت