سه‌شنبه، 25 آذر 1399
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما

سهل و آسان بودن قوانین اسلام

پرسش :

امام علی (علیه السلام) درباره سهل و آسان بودن «اسلام» و قوانین آن چه بیانی دارند؟


پاسخ :
امام علی(علیه السلام) در فرازی از خطبه 198 «نهج البلاغه» بعد از بیان جاودانگى اسلام به بیان اوصاف دیگرى از قبیل سهل و آسان بودن و صاف و مستقیم و روشن بودن قوانین اسلام مى پردازد و در ضمن هشت جمله مى فرماید: (راه هایش خالى از تنگنا، آسان بودنش خالى از سستى و روشنائیش خالى از تیرگى است، در طریق مستقیمش کژى راه نیابد و ستونش اعوجاج نپذیرد، در جاده هاى وسیع آن لغزندگى نباشد، چراغ هایش هرگز خاموش نشود و شیرینیش هیچ گاه تلخى ندارد)؛ «وَ لَا ضَنْکَ(1) لِطُرُقِهِ، وَ لَا وُعُوثَةَ(2) لِسُهُولَتِهِ، وَ لَا سَوَادَ لِوَضَحِهِ(3)، وَ لَا عِوَجَ لاِنْتِصَابِهِ(4)، وَ لَا عَصَلَ(5) فِی عُودِهِ، وَ لَا وَعْثَ لِفَجِّهِ(6)، وَ لَا انْطِفَاءَ لِمَصَابِیحِهِ، وَ لَا مَرَارَةَ لِحَلَاوَتِهِ». جمله اوّل «وَ لَا ضَنْکَ لِطُرُقِهِ»؛ اشاره به همان چیزى است که در روایت نبوى آمده است: «بُعِثْتُ بِالْحَنَفِیّةِ السَّهْلَةِ السَّمْحَةِ»(7)؛ (من به شریعت سهل و آسان مبعوث شده ام). شریعتى که پیمودن آن براى سالکان الى الله سختى ندارد و قوانینش سهل و آسان است.

از آنجا که گاهى افراط در سهولت سبب سستى مى گردد، در جمله بعد «وَ لَا وُعُوثَةَ لِسُهُولَتِهِ»، مى فرماید: این آسانى و سهله و سمحه بودن شریعت، هرگز به افراط نمى گراید؛ بلکه در سر حدّ اعتدال است. در جمله سوم اشاره به این حقیقت دارد که روشنایى جادّه اسلام همیشگى است و چنان نیست که گاهى تاریکى بر آن غلبه یابد. فرق میان جمله چهارم و پنجم که هر دو اشاره به صاف و مستقیم بودن آیین اسلام و عدم کژى در آن است، ممکن است از این نظر باشد که در جمله چهارم به صاف بودن مسیر اشاره مى کند و در جمله پنجم به صاف بودن ستون هاى این بناى پر شکوه نظر دارد.

در جمله ششم «وَ لَا وَعْثَ لِفَجِّهِ»؛ اشاره به این دارد که سطح این جادّه محکم است و پیمودن آن براى رهروان آسان، نه همچون جاده هاى پر خاک و شن که پاى در آن فرو مى رود و پیمودنش بر رهروان مشکل است.

جمعى از شارحان نهج البلاغه جمله هفتم «وَ لَا انْطِفَاءَ لِمَصَابِیحِهِ» را اشاره به وجود علماء در هر عصر و زمان دانسته اند که به لطف پروردگار، این چراغ ها در هر زمانى روشن بوده و هستند و راه ها را به همگان نشان مى دهند. بعضى نیز آن را اشاره به امامان معصوم(علیهم السلام) دانسته اند که زمین از وجود آنان خالى نمى شود. همچنین ممکن است مفهوم عامّى داشته باشد که شامل دلایل روشن و نشانه هاى حقّانیّت و آثار عظمت در هر عصر و زمان مى شود. آخرین جمله «وَ لَا مَرَارَةَ لِحَلَاوَتِهِ»؛ اشاره به این است که بسیارى از شیرینى هاى دنیاست که تلخى هاى فراوانى به آن آمیخته و یا در پایان آن است، همچون مال، ثروت، مقام و بهره گیرى از لذّات که غالباً توأم با ناراحتى ها و نگرانى هاست؛ ولى شیرینى اسلام هیچ گاه آمیخته با تلخى نخواهد بود.

پی نوشت:
(1). «ضنک» به معناى ضیق و سختى است و این واژه همیشه به صورت مفرد به کار مى رود.
(2). «وعوثه» به معناى مشقّت و سختى است.
(3). «وضح» از ریشه «وضوح» به معناى ظهور و آشکار شدن است.
(4). «انتصاب» از ریشه «نصب» یعنى برخاستن و ایستادن.
(5). «عصل» به معناى اعوجاج و خمیدگى است.
(6). «فجّ» در اصل به معناى درّه؛ یعنى فاصله میان دو کوه. سپس به جاده هاى وسیع اطلاق شده است.
(7). این حدیث و مضمون آن در بسیارى از کتب شیعه و اهل سنت آمده است؛ از جمله در المحصول فی علم الأصول، التیمی الرازی، محمد بن عمر بن الحسن بن الحسین، تحقیق: العلوانی، طه جابر فیاض، مؤسسة الرسالة، بیروت، 1418 قمری / 1997 میلادی، الطبعة: الثالثة، ج 5، ص 175؛ شرح نهج البلاغة، ابن أبی الحدید، أبو حامد عز الدین عبد الحمید بن هبة الله بن محمد بن محمد‏، محقق / مصحح: محمد ابوالفضل ابراهیم، مکتبة آیة الله المرعشی النجفی‏، قم،‏ 1404 قمری، چاپ: اول، ج 15، ص 144؛ الکافی، کلینى، محمد بن یعقوب بن اسحاق‏، محقق / مصحح: غفارى، على اکبر و آخوندى، محمد، دار الکتب الإسلامیة، تهران، ‏1407 قمری، چاپ: چهارم، ج ‏5، ص 494، (باب کراهیة الرهبانیة و ترک الباه).

منبع: پیام امام امیرالمؤمنین(علیه السلام)‏، مکارم شیرازى، ناصر، تهیه و تنظیم: جمعى از فضلاء، دار الکتب الاسلامیة‏، تهران‏، 1386 شمسی‏، چاپ: اول‏، ج 7، ص 690.
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
تازه های پرسش و پاسخ
موارد بیشتر برای شما
سیره تربیتی پیامبر (ص) در برخورد با نوجوانان؛ از کرامت تا تربیت دینی
سیره تربیتی پیامبر (ص) در برخورد با نوجوانان؛ از کرامت تا تربیت دینی
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
play_arrow
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
پرونده جدید علیه رسایی
play_arrow
پرونده جدید علیه رسایی
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
play_arrow
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
play_arrow
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
play_arrow
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
play_arrow
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
play_arrow
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
play_arrow
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
play_arrow
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
play_arrow
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
play_arrow
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم