علایم و درمان فلج خواب

پرسش :

بختک یا فلج خواب چیست؟ آیا واقعیت دارد؟

پاسخ :
بختک یا فلج خواب (sleep paralysis) به حالت ناتوانی درانجام حرکات ارادی حین خواب گفته می شود.

فلج خواب یک تجربه دلهره آور و هراس انگیز می باشد. فلج خواب اغلب اوقات هنگام بیدارشدن از خواب و یا در موارد اندک در لحظه به خواب رفتن رخ می دهد.

فلج خواب از چند ثانیه تا چند دقیقه بـه طول می انجامد. ۲۵ تا ۳۰ درصد جمعیت کشور حداقل یکبار در طول زندگی خود، اختلال فلج خواب را تجـربه کرده اند.

فلج خواب می تواند در هر سنی روی دهد.
 

علایم فلج خواب

۱- ناتوانی در حرکت دادن تنه، دستها و پاها و صحبت کردن (فرد از فرط ترس می خواهد فریاد بکشد و برای بیدار شدن تقلا می کند، اما گویی تلاش وی بی نتیجه است).

۲- فلج تمام و یا بخشی از عضلات اسکلتی بدن.

۳- احساس خفگی و نزدیک بودن زمان مرگ (گویی موجودی روی قفسه سینه شما قرار گرفته است).

۴- وحشت زدگی و اضطراب.

۵- توهمات خواب(hypnagogic hallucinations): به توهمات شنیداری، دیداری و لمسی رویا مانند اطلاق می شود. احساس حضور یک انسان دیگر در اتاق، احساس فشردگی در قفسه سینه، دیدن سایه افراد، دیدن منبع نورانی، شنیدن صدای افراد، شنیدن صدای قدم هایی که نزدیک می شوند، دیدن شبح، تجربه خروج از بدن، احساس شناور شدن در هوا، شنیدن صدای باز و بسته شدن درها.
 

تصورات غلط نسبت به فلج خواب و یا بختک

آزار و اذیت توسط جن، شیطان، دیو و یا موجودات فرا زمینی، و یا اشتباه گرفتن آن با تجربه خروج از بدن.
 

علت ایجاد فلج خواب

عوامل ژنتیکی، اضطراب و استرس، اختلال هراس و اختلال در نظم خواب را در پیدایش فلج خواب دخیل می دانند.
 

مکانیسم ایجاد فلج خواب

در طی خواب در مرحله حرکات سریع چشم(REM)، یعنی مرحله ای که رویا بینی در آن روی می دهد، مغز انتقال سیگنال های عصبی به سوی عضلات اسکلتی (به استثنای عضله دیافراگم و عضلات چشم) را مسدود و متوقف می سازد، تا شما رویاهای خود را برون ریزی نکنید (یعنی مثلا وقتی خواب می بیند در حال دویدن هستید، از رختخواب بلند نشوید و شروع به دویدن نکنید). هنگامی که شما قصد دارید از خواب بیدار شوید، مغز مجدداً کنترل عضلات را به دست میگیرد. اما گاهی اوقات قبل از اینکه مغز کنترل عضلات اسکلتی را به دست گیرد و عضلات از حالت فلج بودن خارج گردند، شما هشیاری خود را باز می یابید. که نتیجه آن احساس هراس آور فلج بودن بدنتان خواهد بود. نقطه مقابل این عارضه زمانی است که برخی افراد هنگام رویا دیدن دستها و پاهای خود را تکان می دهند و یا در موارد شدید تر دچار خوابگردی می شوند.

چه چیزهایی احتمال تکرار فلج خواب را افزایش می دهند:
۱- کسانی که بطور طاق باز و رو به پشت می خوابند بیشتر به فلج خواب دچار می شوند.

۲- برنامه ی خواب نامنظم و محرومیت از خواب.

۳- افزایش استرس و اضطراب.

۴- تغییرات ناگهانی در سبک و یا محیط زندگی.

۵- مصرف قرصهای خواب آور و آنتی هیستامین ها.

چگونه هنگام تجربه فلج بدن خود را از این وضعیت هراس آور خلاصی بخشیم:
۱- سعی کنید انگشتان دست و یا پای خود را تکان دهید.

۲- چشمان خود را به شدت تکان دهید، به دنبال آن پلک ها و سر خود را.

۳- سعی کنید وضعیت خروج از بدن را در خودتان القا کنید.
 

درمان فلج خواب

فلج خواب یک اختلال خواب بی خطر است. تنها با رعایت اصول بهداشت خواب، خودداری از طاق باز خوابیدن و کاهش استرسها و هراسها می توان تکرار آن را به حداقل رساند. افرادی که هفته ای یکبار به فلج خواب دچار می شوند لازم است تحت درمان دارویی (مصرف ضد افسردگی ها) قرار گیرند.

از نظر علمی هر گاه فردی رو به بالا بخوابد و دست چپ آن فرد روی قلبش باشد چون رگ دست چپ دارای ارتعاش است باعث تحریک بطن چپ قلب شده و آن فرد به بختک (یا فلج خوابی) مبتلا می گردد. هیچ ضرری برای بدن ندارد . شنیدن صدا و لمس بدن از طرف شخص دیگر باعث بر طرف شدن بختک می شود.

اما اینکه آیا در مورد این موضوع در قرآن سخنی آمده ؟ ظاهرا هیچ آیه ای به نظر مفسران در مورد این موضوع مطلبی ندارد و در روایات هم راجع به آن ظاهرا مطلبی نیست اما امام معصوم که مخاطب قرآن و عالم به همه مطالب آن است باید اظهار کند که آیه ای به این موضوع اشاره دارد یا نه؟ که فعلا دست ما از دامن ایشان کوتاه است.

منبع: www.soalcity.ir