سیمای سوره هود

پرسش :

ویژگی ها، اهداف و محتوای سوره هود چیست؟

پاسخ :
نام ها: تنها نام این سوره «هُود علیه السلام» است که به مناسبت داستان هود پیامبر صلی الله علیه و آله که در آیه 50 تا 60 این سوره ذکر شده، بدین اسم نامیده شده است. نام هود علیه السلام در این سوره پنج بار آمده است.

شمارگان: دارای 123 آیه و 1715 کلمه و 7513 حرف است.

نزول: این سوره پنجاه و یکمین سوره ای است که در مکه بر پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله بعد از سوره یونس علیه السلام و قبل از سوره یوسف علیه السلام فرود آمد، و در ترتیب فعلی قرآن یازدهمین سوره بشمار می آید.

فضایل: در مورد فضیلت این سوره از پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله حکایت شده که: «هر که این سوره را بخواند، پاداشی به تعداد کسانی که به هود علیه السلام و سایر پیامبران ایمان آوردند، و کسانی که آنان را انکار نمودند، خواهد داشت.»(1)

تذکر: این نکته لازم است که این ثواب ها برای کسانی است که سوره هود علیه السلام را خوانده و از دستورات آن پیروی کنند، آن را الگوی برنامه های زندگی خویش سازند.

ویژگی ها: این سوره به ترتیب نزول در قرآن جای گرفته است، یعنی این سوره بعد از سوره یونس علیه السلام و قبل سوره یوسف علیه السلام فرود آمده، و در قرآن نیز همینگونه جای گرفته است. و از پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله حکایت شده که فرمود: سوره هود علیه السلام مرا پیر کرد. (2)(و این سخن بخاطر آیه 112 آن گفته شده است).

اهداف: اهداف عمده این سوره عبارت است از:
1. تبیین اصول و مبانی دین.
2. بیان راستی و درستی دعوت پیامبر صلی الله علیه و آله (با توجه دادن به اعجاز قرآن).
3. توجه به معاد و جهان پس از مرگ.
4. عبرت آموزی از سرگذشت پیامبران پیشین.

مطالب: در این سوره مطالب زیر به چشم می خورد:

الف) عقاید:

1. استدلال کردن برای اصول و مبانی دین.
2. پاسخ به شبهات پیرامون دعوت اسلامی و پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله. (آیات 12 و 13)
3. سخن از پاداش ها و کیفرهای قیامت. (آیات 22-23)
4. بحث اعجاز قرآن و دعوت به تحدّی و مبارزه طلبی با آوردن ده سوره مثل آن. (آیه 13)
 

ب) اخلاق:

1. دعوت به توبه. (آیه 3)
2. بیان ادب پیامبران الهی در گفتار که الگویی برای همه بشریت است. (آیه 45 و...)
3. سرنوشت ارتباط عقاید و اعمال انسان با یکدیگر و تأثیر آن در سرنوشت انسان.
 

ج) احکام:

1. فرمان نماز در صبح و شام. (آیه 114)
 

د) داستان ها:

1. داستان نوح علیه السلام و پیروزی او بر دشمنان. (آیات 25-49)
2. سرگذشت هود علیه السلام و قوم او یعنی عاد. (آیات 50-60)
3. داستان صالح علیه السلام. (آیات 60-68)
4. داستان ابراهیم علیه السلام و فرشتگان. (آیات 69-76)
5. داستان لوط علیه السلام. (آیات 77-83)
6. داستان شعیب علیه السلام. (آیات 84-94)
7. داستان موسی علیه السلام. (آیات 97-109)
 

ه) مطالب فرعی:

1. بیان پیوستگی و همبستگی آیات قرآن. (آیه 1)
2. بیان مطالبی پیرامون مبارزه با شرک و کفر و انحراف.
3. تسلّی دادن به پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله در برابر مشکلات. (آیه 109)
4. دستور استقامت به پیامبر صلی الله علیه و آله و مؤمنان. (آیه 112)
5. تهدیدهای شدید نسبت به دشمنان. (آیات 102 و 121 و 122 و...)
6. بحث خلقت آسمانها و زمین. (آیه 7)
7. هدف خلقت رحمت الهی است. (آیه 119)

پی‌نوشت‌ها:
(1) برهان، ج 2، ص 206.
(2) صافی، ج 2، ص 457.

منبع: سیمای سوره های قرآن (برگرفته از تفسیر قرآن مهر)، محمدعلی رضایی اصفهانی، انتشارات پژوهش های تفسیر و علوم قرآن، قم، 1389 ش.