پرسش :

علت اين همه اختلاف عقايد چيست؟ چه راهى براى تشخيص درست حق از باطل وجود دارد؟ حديثى است از رسول اکرم که: اگر ابوذر ميدانست که سلمان چگونه فکر ميکند اورا تکفیر میکرد. با اينکه هردو از ياران صديق رسول الله بودند. آيا اين به ما نمى فهماند که بايد افکار باز داشته باشيم و هدف را نگاه کنيم نه روش. اگر هدف کمال انسانى و رسيدن قرب الى الله است پس چه فرقى بين تکاثر آراست؟

پاسخ :
اختلافات در عقائد و افکار، دست کم از دو منشأ سرچشمه مي‌گيرد:
يکي اختلاف در فهم در مورد معارفي که همگي توان فهميدن کنه آنها را ندارند. اين اختلاف مانند اختلاف پله‌هاي نردبان است و هيچکدام ديگري را نفي نمي‌کند. ولي کسي که به مرتبه عالي‌تر نرسيده نمي‌تواند حقيقت آن را دريابد و از اين جهت اگر بر او عرضه شود نمي‌تواند آن را بپذيرد. اختلاف ابوذر و سلمان هم از همين قبيل است.
اختلاف دوم در مورد دو عقيده متضاد و غير قابل جمع است که يکي از آنها حق و ديگري باطل خواهد بود و هر کدام ديگري را نفي مي‌کند؛ مثل اعتقاد به توحيد دربرابر اعتقاد به تثليث. در اين موارد است که بايد تلاش کرد به کمک عقل و وحي، حق را از باطل تشخيص داد « فماذا بعد الحق الا الضلال».