پرسش :

مقصود از آيه شريفه «فَلاَ اُقْسِمُ بِالْخُنَّسِ * الْجَوَارِ الْكُنَّسِ» (سوره تكوير، آيه 15 - 16)چيست؟

پاسخ :
«خُنَّس» در لغت «رجوع كننده و بازگشت كننده» است «كنّس» به معناى «پنهان شونده» و «جوار» جمع «جارى» به معناى «روندگان» مى باشد.
منظور از اين آيات بطورى كه آيات قبل و بعد از آن گواهى مى دهد و مفسّران هم آن را تأييد كرده اند، ستارگان سيّارى است كه با چشم ديده مى شوند (عطارد، زهره، مريخ، مشترى و زحل) كه اينها در حركتند و گاهى پيدا و گاهى غروب مى كنند. قرآن مجيد به وسيله قسم ياد كردن به اين ستارگان توجّه مردم را به وضع مخصوص و استثنايى و حركات و گردش آنها و عظمت آفريدگار آنها جلب مى كند; يعنى، «قسم به ستارگان بازگشت كننده كه روندگان هستند و پنهان شونده اند».
به اين نكته جالب هم بايد توجّه داشت كه دانشمندان هيئت، اين ستارگان را نجوم «مُتَحَيِّرة» نام نهاده اند; زيرا حركات آنها روى خطّ مستقيم نيست و به نظر مى رسد كه اينها مدّتى سير مى كنند بعد كمى بر مى گردند، دو مرتبه به سير خود ادامه مى دهند كه درباره علل آن در كتب هيئت بحث فراوانى شده، ممكن است آيات فوق كه اين ستارگان را روندگان و رجوع كنندگان معرفى كرده اشاره به خطّ سير نوسانى اين ستارگان باشد (البتّه اين خطّ سير نوسانى جنبه ظاهرى و در مشاهده ما دارد). در هر حال اينها همه ستارگان «سيّار» هستند كه وضع استثناييشان، آنها را از ثوابت مشخّص مى سازد.