پرسش :

بين عرفان تشيع و ديگر مكتبهاي عرفاني و تصوف اعم از مسلمان و غير مسلمان چه فرق اساسي وجود دارد؟

پاسخ :
معمولاً در عرفان شيعي راهي كه بسوي ولايت الهي ختم مي‌شود از راه ولايت اهل بيت است گذشته از اينكه همة احكام و حكم بايد عمل شود به صورت شريعت، طريقتش اين است كه از ولاي اين خاندان بگذرد از اينجا تجاوز نكند و همين را مسير قرار بدهد لذا وقتي از بعضي از ائمه سوال كردند كه صراط مستقيم چيست مي‌فرمايد صراط مستقيم امام است يعني انسان هم بايد به احكام ظاهري عمل بكند عباداتش و معاملاتش بر اساس شريعت باشد واجبها را عمل بكند و از محرمات بپرهيزد و هم در مسئلة رهبري از ولايت خاندان پيغمبر صلوات الله وسلامه عليه تجاوز نكند و اين را مسير قرار بدهد چون اين حصن ولايت كه «ولاية علي بن ابي طالب حصني»(1) اين دالان ورودي آن حصن مهم است كه «كلمة لا إله إلاّ الله حصني»(2) بنابراين عرفان شيعي در مسير دين و ولايت حركت مي‌كند. يعني در مرحلة شريعت هم آنچه را كه «ما آتاكم الرّسول فخذوه و ما نهاكم عنه فانتهوا»(3) برابر حديث شريف ثقلين آنچه را كه قرآن و عترت بيان كرده اند شريعت مي‌شود.
(1) بحارالأنوار، ج 39، ص 246.
(2) بحارالأنوار، ج 49، ص 127.
(3) سوره حشر، آيه 7.
(مصاحبه آیةالله جوادی آملی با روزنامه دي مسلم چاپ پاكستان، 15/11/1375)